«Qarashy», dedi áıel kisi joldasyna meıirlene kúlip, «Myna balanyń qazaqsha sóıleýin-aı, jarap tur».
Er kisi sóılegen joq, biraq kúlip, basyn qaıta-qaıta ızep, qoldaıtynyn bildirip ótti. Ketip bara jatyp ta, áıel artyna qaraǵyshtap qoıdy.
Balany maqtaǵanyna emes, mynadaı iltıpatty sózdi estigenime, áıteýir bir estigenime tańǵaldym. Qýandym. Lezde muńaıdym, árıne.
Ol kisiniń tańǵalatyn jóni bar. Osynaý qorqynyshty úrdisti ózim de jıi ańǵaryp júr edim, myna kisilerdiń tańyrqaýy tolyq rastaı tústi. Ári ózderi keshe ǵana aýyldan kelgen, qalany endi ǵana kórgen kisiler emes, elordalyq bolǵanyna birshama jyl bolǵan jandar ekeni kózge urady. Endeshe mundaǵy ahýal olarǵa etene tanys, endi biraz ýaqyttan soń paıda bolǵan tosyn jaǵdaıǵa tańyrqaýy, ári onysyn syrtqa shyǵaryp, ashyq bildirýi sonyń aıǵaǵy.
Balamyzdyń tek qazaqsha sóıleýi bizdiń eren patrıottyǵymyzdan ǵana emes, ózimizdiń de orysshaǵa ájeptáýir shorqaqtyǵymyzdan ekenin shamalaımyn. Mektepte de, ýnıversıtette de qatyra qoımadyq. Keıin de qunt bolmady. Jurttar bir emes, birneshe til meńgerip alyp jatyr, olar qurly qabilet bar bolar, biraq qajettilik asa týyndaı qoımady. Álde munyń bári sanaly túrde soǵyp otyrǵan syltaýym ba, kim bilgen?..
Osydan bes jyl buryn el de, elorda da birshama qazaqylanyp qaldy dep esepteıtinmin. Tipti bir kezderi qazaqsha sóıleý trendke de aınala bastaǵandaı edi. Biraq aınaldyrǵan tórt-bes jyldyń ishinde bári de apyl-ǵupyl ózgerip shyǵa keldi. Nege olaı boldy? Jaýap tabý qıyn. Saıabaqta júrsem de, aýlaǵa shyqsam da, saýda ornyna barsam da ul-qyzdarymen oryssha sóılesip turǵan qazaqtardy kóremin. Joq, bular kóptiń az ǵana bólshegi, tatymaıtyndaı ǵana úles, áli-aq kóńilim qalaǵan qaýymdy kóremin dep júretinmin. Biraq ýaqyt óte kele joramalymnyń teriske shyǵatyn túri baıqaldy. Kelesi joly basqa dúkenge baramyz, odan shyǵyp áldebir meıramhanaǵa bas suǵyp as ishemiz, jolaı oıyn alańqaıyna toqtaımyz. Úmit sol kúıi aqtalmaıdy. О́rip júrgen óńkeı qazaq, biraq bári bir-birimen bóten tilde túsinisip jatady. Tili endi shyqqan tıtimdeı baldyrǵannyń ózi oryssha sóıleıdi, oryssha kúledi, oryssha jylaıdy.
Ún ortaq, árip uqsas degenmen de, ár tildiń ózine tán áýezi bolmaýshy ma edi? Qaradomalaq bala oryssha saıraǵanda ózimizdiń ultqa tán daýys yrǵaǵy birjola joıylady eken. О́zin kórmeı, daýysyn ǵana estip tursań, á, mynaý Sasha ǵoı deısiń. Sasha, Sashalar ǵana óstip sóılese kerek-ti. Sonyń dál ózi. Basyńdy buryp qarap qalsań, sóılep turǵan – Sabyrbaı. Al saǵan kerek bolsa!
– Sabyrbaı-aý, saǵan ne bolǵan?
Bala oınap jatady. Oǵan áldene dep daýystap aıqaılaısyń, eskertý jasaısyń, «beri kel» deısiń. Sańqyldap qazaqsha aıtamyz-daǵy, basqa til bilmegen soń. Bylaı qarasańyz, óz elimiz, óz mekenimiz, sonyń ózinde alqa toptyń ortasynda jalǵyz óziń qazaqsha saıraǵanǵa qaradaı qysyla bastaısyń. Birtúrli qolaısyzdyq jaılaıdy boıyńdy. О́zgeler saǵan úrkep, úreılenip, jaqtyrmaı, mazaqtap qarap turǵandaı kúıdi ótkeresiń. Seniń balańmen birge asyr salyp júrgen ózge ul-qyzdar kemi bir márte betińe bajyraıyp tańyrqaı qarap ótedi.
Basseınge jazyldyq. Aldyn ala pysyqtap, qazaqsha sóıleıtin bapkerdi tańdaǵan edik. Sóıtsek, ol jerde jumys isteıtinderdiń bári de qazaq tildi mamandar eken. Biraq qyzmet kórsetý – jappaı ózge tilde. Aptasyna bir ret barǵanymyzda sol jerdegi qyzmetkerler ulymyzdyń qazaqsha sóılegenin qyzyqtap, rıza bolysyp qalady.
Saıabaqta serýen quryp júrgen kezimizde álgi kisiniń aıyryqsha tańyrqap, «myna balanyń qazaqsha sóıleýin-aı» dep tamsanǵan sátinde júregim lúp ete túsip, birazdan beri sarǵaıyp sartapqa aınalǵan janymnyń qalaýy oryndalǵandaı, jaınap qoıa bergenimdi aıtsańyzshy. Myna kisilerdiń de nemereleri ana tilinde sóıleıtin shyǵar dep úmittendim, sońdarynan qarap turyp.
