Qarjy • 16 Qarasha, 2023

Sıfrly aqsha synaqtan ótti

370 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Teńge 30 jyldan keıin tolyq sıfrlandyryldy. Sonymen ulttyq valıýta damýynyń jańa kezeńi bastaldy. Osymen 11-ret ótip otyrǵan Qazaqstan qarjygerleriniń kongresinde sıfrly teńgeniń (ST) eń alǵashqy tranzaksııasyna bir shyny shaı satyp alǵanyn kózben kórdik. Sol sıfrly teńgege satyp alǵan bir kese shaıdyń dámin biz de tattyq.

Sıfrly aqsha synaqtan ótti

Qarjygerler kongresiniń jumysyna qatysqan Ulttyq bank tóraǵasy Tımýr Súleımenov Qazaqstanda senimdi qarjy­lyq ınfraqurylym men naryqtyq ekonomıkaǵa beıimdelgen bank júıesi qurylǵanyn aıtyp ótti. Bas bankır atap ótkendeı, aqshanyń jańa túri – sıfr­ly teńgeniń qoldanysqa enýi teńge tarı­hy­nyń jańa kezeńine jol ashady. «Búgin ulttyq valıýtamyzdyń 30 jyldyq mereıtoıy kúni aqshanyń úshinshi nysany – sıfrly teńge iske qosyldy. Bizdiń oıymyzsha, bul – qarjylyq júıemizdi kezeń-kezeńimen ózgertýge múmkindik beretin tarıhı oqı­ǵa. Bul lezdik elektrondyq tólemder, onyń ishinde ınternet jelisine qol jetkizbesten-aq júzege asyrylady», dep atap ótti Tımýr Súleımenov.

 Jańa júıeniń artyqshylyǵy, 100% turaqtylyqty qamtamasyz etetin blokcheın júıesimen tolyqtaı biriktirilgen.

Qysqasy, ST bıylǵy kongrestiń bas­ty taqyryby boldy.

Sıfrly teńgeniń tanystyryly­mynda Ulttyq bank (UB) ókilderi kommer­sııa­lyq bankter klıentterdiń shotta­ryna sıfrly valıýtany aýdardy. Sodan keıin sıfrly teńgeniń kómegimen alǵashqy naqty bólshek saýda da jasaldy. Ulttyq bank Ulttyq tólem korpo­ra­sııasynyń tóraǵasy Bınur Jálenovtiń aıtýynsha, keıingi bes jylda qolma-qol aqshasyz tólemder úlesi 16 ese ósipti. Sıfrly teńgeni «Eýrazııalyq bank», «Halyq banki», «Bank sentr kredıt» jáne «Altyn bank» qosymshalar arqyly qoldanýǵa, qolma-qol aqshaǵa álemniń kez kelgen núktesinde aýdarýǵa bolady. Sonymen qatar áleýmettik karta, «Ońaı» kartasymen ıntegrasııalanady.

Bul faktor tutynýshylarymyzdyń zańdy túrde álemdegi eń ozyq jáne ınnovasııalyq ónimderdi qabyldaýǵa daıyn ekenin taǵy da dáleldep tur. UB ókili birinshi kezekte tehnologııalardan abstraksııalaýǵa jáne sıfrlyq ekonomıkada tólem quraly sáıkes kelýi kerek negizgi krıterııler men qaǵıdattardy tujyrymdaýǵa tyrysqanyn da qaperge salyp ótti. Onyń aıtýynsha, jeke qara­jat­tyń senimdiligi, qoljetimdiligi, qaýipsizdigi ózekti bolyp qala bere­di. Sıfrly teńge – qolma-qol jáne qolma-qol aqshasyz aqshadan basqa tó­lem­niń úshinshi túri. Bul olardyń qa­sıet­terin biriktiredi. «ST-men ınter­netke qosylmaı-aq oflaın tóleı alasyz. Sondaı-aq qarapaıym banktik qosymshalarda sıfrly teńgeni onlaın túrde jumsaı alasyz», deıdi B. Jálenov.

B.Jálenovtiń aıtýynsha, Ulttyq banktiń sıfrlyq ulttyq valıýtalardaǵy transshekaralyq tólemderge arnalǵan «SWIFT» platformasyn testileýge qaty­satyn álemdegi alǵashqy úsh ortalyq banktiń tiziminde tur. Keler jyl ST oflaın tólemderde qoldanylsa, 2025 jyly naryqtyń barlyq segmenti úshin qoljetimdi bolady.

Sıfrly valıýtany engizýdegi al­ǵashqy qanatqaqty joba 2021 jyly ázirlenip, onyń alǵashqy nátıjeleri Qarjygerlerdiń IX kongresinde usynyldy. Eki jyldan keıin sala ma­man­daryna halyqaralyq tólem júıe­lerimen úılesimdi sıfrly teńge tó­lem kartasynyń jobasy daıyndalyp jat­qanyn aıtty.

Keshegi ótken kongrestegi ekinshi jańalyqty Qazaqstan Ulttyq bankiniń banknottar men monetalar dızaıny basqarmasynyń bas dızaıneri Sanjar Nurqasymov jetkizdi.

Jańa dızaın «Saq stıli» elementterine negizdel­gen jáne kóshpelilerdiń biregeı mádenıetinen bastap búgingi Qazaqstanǵa deıingi el murasyn beıneleıdi. «Jańa banknottar serııasy daıyn bolǵan kezde aınalymǵa enedi. Nomınaly 5 000 teńgelik jańa dızaın úlgisindegi alǵashqy banknottar osy jyldyń sońyna deıin qoldanysqa shyǵady. Halyqaralyq tá­jirıbege sáıkes banknottardyń dızaıny jalǵan aqsha jasaýǵa jol bermeý jáne onyń aldyn alý úshin jetildirilgen qorǵanysh qabiletin engizý maqsatynda kezeń-kezeńimen jańartylyp otyrady», deıdi S.Nurqasymov.