Qazirgi ýaqytta Ortalyq Azııa aımaǵynyń ekonomıkalyq júıesi damýdyń jańa deńgeıine ótip jatyr. 2022 jyldyń sońynda IýNKTAD tikeleı sheteldik ınvestısııalardyń jahandyq tómendeýin 12%-ǵa tirkegen esebin jarııalady. Bul rette Ortalyq Azııaǵa taza TShI aǵyny 39%-ǵa ósip, 10 mlrd dollardy qurady, onyń 61%-y Qazaqstannan kelgen. Bul bizdiń óńirge óndiris oryndaryn ashýǵa ınvestorlardyń nazaryn aýdaryp kele jatqanyn ańǵartady.
KGIR paneldik sessııalarynda óńirlik damý prızmasy arqyly 4 negizgi taqyryp talqylanady: ozyq tehnologııalarǵa ınvestısııa, óńirlik klasterlerdi damytý, kólik-logıstıkalyq áleýet jáne azyq-túlik qaýipsizdigi.
Aımaqtyq klasterler ekonomıkalyq ósýdi yntalandyrýdyń mańyzdy quraldarynyń biri bolyp tabylady. Olar ınnovasııalyq óndiristerdi damytýǵa jáne aımaqtardyń turaqtylyǵyn nyǵaıtýǵa úles qosýda. Álemdik ekonomıkalardyń jartysynan kóbi qazirdiń ózinde klasterlik tásildi engizip, IJО́-niń aıtarlyqtaı ósýine qol jetkizdi. Qazaqstan úshin joǵary óńdelgen ónimge baǵyttalǵan klasterlerdi qurý jáne óz resýrstaryn barynsha paıdalaný ekonomıkalyq ózin-ózi qamtamasyz etýdi jáne ekonomıkalyq áralýandylyqty qamtamasyz ete alady.
Sonymen qatar sý tapshylyǵy, klımattyń ózgerýi jáne metall tutynýdyń artýy sııaqty mańyzdy jahandyq problemalar talqylanady. Jahandyq jylyný qurǵaqshylyqtyń ósýine ákelýi múmkin, bul aımaqtardyń ekonomıkalyq turaqtylyǵyna qaýip tóndiredi. Osyǵan baılanysty aldyńǵy qatarly tehnologııalar men ınnovasııalarǵa ınvestısııalaý osy qıyndyqtarmen kúresýdiń negizgi sheshimi bola alady.
Paneldik talqylaýlarda kóteriletin taǵy bir qyzyqty taqyryp – Qazaqstannyń tranzıttik áleýeti. Shaqyrylǵan sarapshylar kólik logıstıkasynyń ishki jalpy ónimdi ulǵaıtý úshin qandaı múmkindikter beretinin jáne Qazaqstannyń geografııalyq ornalasýyna baılanysty tranzıttik áleýeti zor ekenin eskersek, Qazaqstannyń qandaı qıyndyqtary bar ekenin talqylaıdy. Degenmen, geosaıası ortadaǵy ózgerister men halyqaralyq saýdadaǵy transformasııalar sııaqty qıyndyqtar bar jáne Qazaqstan osy ýaqytty aǵymdaǵy jaǵdaıdy tıimdi paıdalaný úshin paıdalanýy kerek.
