«World Intellectual Property Organization», ıaǵnı Dúnıejúzilik zııatkerlik menshik uıymy daıyndaǵan 2023 jylǵy Jahandyq ınnovasııalyq ındekstiń negizgi maqsaty – álemdik ekonomıkanyń ınnovasııalyq damý turǵysynan úzdik elderdi baǵalaý, olardyń ınnovasııalyq qyzmetiniń kórsetkishteri negizinde reıtıng qurý jáne memleketterdiń kúshti jáne álsiz jaqtaryn atap ótý. Sonymen qatar zertteýde jahandyq aýqymdaǵy eń iri 100 ǵylymı-tehnıkalyq klaster kórsetilgen. Dúnıejúziniń ártúrli elderiniń úkimetteri ınnovasııalyq qyzmetti salystyrmaly baǵalaý, ınnovasııa kórsetkishterin jaqsartý jáne ǵylymı negizdelgen ınnovasııalyq saıasatty qalyptastyrý úshin atalǵan ındeks derekterin paıdalanady. 2019 jyldan bastap Birikken Ulttar Uıymynyń Turaqty damý maqsattary kontekstinde ınnovasııalyq qyzmet málimetterin, onyń ishinde pandemııa aıaqtalǵannan keıingi aǵymdaǵy jaǵdaıdy baǵalaýda Jahandyq ınnovasııalyq ındeks derekteri úlgi retinde tanylady.
Zertteý jumysynda álemniń 132 eliniń ekonomıkasy men ınnovasııanyń jahandyq úrdisteri taldanyp, reıtıngti qurastyrý kezinde 80 túrli kórsetkish paıdalanylǵan.
2023 jylǵy Jahandyq ınnovasııalyq reıtıngtegi úzdik úshtikti Shveısarııa, Shvesııa jáne AQSh bastap tur. Innovasııa salasyndaǵy 25 jetekshi eldiń 16-sy, ıaǵnı basym bóligi Eýropada ornalasqan. Bul 2022 jylmen salystyrǵanda bir memleketke kóp. 2023 jylǵy reıtıngte Eýropadan qarastyrylyp otyrǵan 39 ekonomıkanyń 19-y óz pozısııalaryn jaqsarta alǵan.
AQSh ınnovasııalyq qyzmettiń 80 kórsetkishiniń 13-i boıynsha reıtıngtik kestede kósh bastaǵan. AQSh «jahandyq korporatıvtik ınvestorlar», «alynǵan venchýrlyq ınvestısııalar», «ýnıversıtetterdiń sapasy», «korporatıvtik materıaldyq emes aktıvterdi paıdalaný qarqyndylyǵy» sekildi birqatar asa mańyzdy sanatta birinshi orynda.
Azııa elderinen alǵashqy ondyqqa Sıngapýr, Ońtústik Koreıa elderi engen. Qytaı 12-orynǵa turaqtasa, Malaızııa – 36, Túrkııa – 39, Úndistan 40-pozısııaǵa ornalasqan.
Úndistan jalpy reıtıngte 40-oryndy saqtap, ortasha tabysy tómen elder tobyn basqarady. Úndistan – 13 jyl qatarynan eldiń ekonomıkalyq deńgeıinen ozyq qarqynmen ınnovasııalardy damytqan memleket mártebesin saqtaǵan rekordtyq kórsetkishtiń ıegeri. Úndi eli «alynǵan venchýrlyq ınvestısııalar» (6-oryn), «jaratylystaný jáne ınjenerlik ǵylymdar túlekteri» (11-oryn) sanattarynda joǵary upaıǵa ıe.
JaHandyq reıtıngte Reseı – 51, Iran – 62, Belarýs 80-orynda turaqtasa, Qazaqstan 81-oryndy ıelengen. Kórshiles memleketterden О́zbekstan – 82, Ázerbaıjan – 89, Qyrǵyzstan – 106, Tájikstan 101-orynǵa turaqtaǵan.
Qorytyndylaı alǵanda, búgingideı tehnologııa qarqyndy damyǵan, óndiristi basqarýdyń ınnovasııalyq ádisteri úshin ózara báseke qyzǵan sharttarda árbir memleket álemdik damýdyń kóshinen qalmaı, barynsha tıimdi ınnovasııalyq damý joldaryn qalyptastyrýǵa tyrysady. Álemniń damý kórsetkishterin ınnovasııalyq saıasat turǵysynan zerttegen Jahandyq ınnovasııalyq ındeks zertteýi mamandar men taqyrypqa qyzyǵýshy qaýymǵa tájirıbelik kómekshi qural bola alady.
Baýyrjan SERIKBAEV,
Qazaqstan qoǵamdyq damý ınstıtýtynyń sarapshysy
