Sebebi sáýlet óneri – ýaqyttyń tynysymen birge alǵa jyljıtyn, álemde kóp suranysqa ıe salalardyń biri. Statıstıka boıynsha álem halqynyń 10 paıyzy otbasylyq jyldyq bıýdjettiń 18 paıyzyn ózi turǵan sáýletin damytýǵa jumsaıdy. Almaty bıligi sáýlet pen dızaındaǵy álemdik úrdiske ilesý úshin shyǵarmashyl jastarǵa úmittenip otyr.
Shahar ákimi Erbolat Dosaev óz sózinde «Almaty qalasyn damytýdyń 2025 jylǵa deıingi baǵdarlamasy jáne 2030 jylǵa deıingi ortamerzimdi perspektıvalary» bekitilgenin atap ótti. Onyń negizinde bıylǵy mamyrda Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń qaýlysymen bekitilgen Almaty qalasynyń 2040 jylǵa deıingi jańa Bas jospary ázirlendi.
E.Dosaevtyń aıtýynsha, Almaty aglomerasııasyn 2029 jylǵa deıin damytýdyń keshendi jospary ázirlendi. Bul qujatty Almatynyń da, Almaty oblysynyń da máslıhattary maquldaǵan. Úkimet ony jyl aıaǵyna deıin qabyldaýǵa tıis. «Bul jospar Almatynyń ózinde de, Almaty oblysynyń irgeles aýdandarynda da turǵyn úı, áleýmettik, ınjenerlik jáne kólik ınfraqurylymynyń qarqyndy damýyn úılestirýge jáne teńgerýge múmkindik beredi», deıdi ákim.
Alyp shahardyń ákimi aıtyp ótkendeı, qujat ınklıýzıvti jáne sapaly qalalyq ortany qurý men mádenı jáne sáýlettik murany saqtaý arasyndaǵy teńgerimdi tabýǵa kómektesý úshin ázirlenipti. Joǵaryda aıtyp ótkendeı, Almaty bıligi bul rette osy salada júrgen jastardyń múmkindiginen úmittenip, olarǵa qala bıýdjeti esebinen arnaıy granttar bólýdi josparlap otyr.
«Almatyǵa jańa tynys kerek, qalanyń kúretamyryna qan júgirtýdi jastar óz jaýapkershiligine alýy kerek. Biz jastardan eń ozyq ıdeıalarǵa sáıkes keletin jańa erekshe jobalar kútemiz. Ákimdik óz tarapynan sáýletshiler men dızaınerlerdiń, ásirese jas jáne daryndy mamandardyń kásibı qoǵamdastyǵyn damytýǵa kóńil bóletin bolady. Kelesi jyldan bastap ákimdik Almatydaǵy jańa qurylys jobalaryna arnaıy tapsyrystar qabyldaıdy», dep atap ótti Almaty ákimi.
Bul usynysty jas sáýletshilerdiń ózderi de rızashylyqpen qabyldady. Jas arhıtektor Roman Shnaıderman qatysýshylar nazaryna óziniń bir emes, úsh jobasyn alyp kelipti. Onyń alǵashqysy – Hogvartsty eske túsiretin eski aǵylshyn stılindegi jeke mektep. Interer qolaıly. Biregeı, Qazaqstandaǵy jalǵyz mektep. Onyń jumys istep jatqanyna bir jyldan asty.
Al ekinshisi – Qonaev qalasyndaǵy jaǵajaı demalysy. Jas arhıtektordyń aıtýynsha, joba bıonıkalyq stılde jasalǵan. Ýd-kort, oıyn alańdary, sport alańdary, velosıped joly, baspanalar, abattandyrý. Joba aldaǵy mamyr aıynda iske qosylady. «Bul Qazaqstandaǵy eń ádemi jaǵalaý bolatynyna senimdimin. Astanadaǵy botanıkalyq baqta óte qyzyqty qurylym – Klımatronmen jumys istep jatyrmyz. Bul – jeti klımattyq aımaqtary bar tropıkalyq jylyjaı. Ishinde jasandy jartas pen sarqyramalar bar. Iske asyrý 2024-2025 jyldarǵa josparlanǵan», deıdi jas arhıtektor.
Jas dızaıner-sáýletshi Áıgerim Baızaqova jýrnalısterge ázirge kafe men meıramhana sııaqty shaǵyn nysandarda jumys istep jatqanyn aıtty. Almatynyń ortalyq aımaǵynda jańadan boı kótergen dámhanalarda, bankterdiń ǵımaratynda jas mamannyń qoltańbasy bar eken. «Biz óz jobalarymyzdy usynýǵa daıynbyz. Almatynyń ózindik ereksheligin damytý óte mańyzdy. Almatynyń búgingi kelbetinde KSRO júıesinen qalǵan izder kóp. Almatynyń 1930-1960 jyldary boı kótergen ortalyq tarıhı bóligin aǵa býyn ókilderi stalındik jańǵyrý dep ataıdy eken. Biraq munda Kırov pen Gogol kósheleriniń aralyǵyndaǵy Abylaı han dańǵylyndaǵy ákimshilik ǵımarattardyń ansambli bir-birimen ádemi úılesim taýyp tur. Ǵylym akademııasynyń aýmaǵyndaǵy ǵımarattar toby «stalındik» qaıta órleý arhıtektýrasy retinde baǵalanady. Munda keńestik sáýlet elementteri ulttyq naqyshtarmen ádemi úılesim tapqan.
Jas dızaıner jumys barysynda Almaty murajaılarynda saqtalǵan arhıtektýralyq jazbalarmen tanysyp shyqqanyn da aıtyp berdi. Olardyń keıbiriniń saqtalyp turǵanyna jarty ǵasyrdan asyp ketipti. О́kinishke qaraı, olar sıfrlanbaǵan. Al Tashkentte nemese Sankt-Peterborda jańa ǵımarattar salynǵan kezde onyń ornynda turǵan ǵımarattardyń tarıhı jadyn saqtap qalýǵa basymdyq beriledi eken. Sebebi Almaty – tarıhshylar aıtyp júrgendeı san ǵasyrlyq tarıhy bar qala. «Úılerdiń qyzmet etý merzimi bar jáne osy josparlar boıynsha salynǵan ǵımarattardyń kópshiligi jaqyn arada buzylady. Eski ǵımarattardyń tarıhı kelbetin saqtaý mańyzdy. Mundaı baǵyt qalanyń mádenı landshaftyn, biregeıligin qalyptastyrady. 1960-1970 jyldardaǵy ózgerister, sáýlet sapasynyń túrlenýi Almatyny kádimgi qorap arhıtektýrasyna aınaldyrdy. Bul shahardyń qazirgi beınesine sáıkes kelmeıdi. Almatynyń arhıtektýrasy óziniń tańbasymen erekshelenip turýǵa tıis. Biz Almatynyń jańa beınesin qalyptastyrǵymyz keledi», deıdi Á. Baızaqova.
Halyqaralyq sáýlet akademııasynyń professory, «Almatygıprogor-1» JShS bas sáýletshisi, Bas jospardy ázirleýshi Altaı Satybaldıevtiń sózinshe, bul forým Qazaqstan sáýletshiler odaǵy men qala qurylysshylary odaǵynyń basyn biriktirýimen erekshelenedi. «Bul eki shyǵarmashylyq odaqtyń birigýi. Sáýletshiniń mindeti – ádemi jáne yńǵaıly ǵımarattyń syzbasyn daıyndaý, al dızaıner ony kórkemdik deńgeıin alǵa jyljytady, sáýlet óneriniń qaıtalanbas nysanyna aınaldyrady. Eki salany bir-birinen bólip qaraý múmkin emes. Bul forýmnan kóp nárse kútemiz. Bizdiń bastaǵan isimizdi alǵa jyljytatyn jastardy kórip otyrmyn», deıdi sarapshy.
Sarapshynyń aıtýynsha, dál qazir Almatynyń shetki aýdandarymen jumys isteý mańyzdy. Bul Almatynyń bir baǵytta damýyna múmkindik beredi.
