Túrlengen Almaty týrızmi

Shetten keletin týrıster kóp

Bıyl Almatyǵa joly túsken sheteldik týrısterdiń 70%-ǵa jýyǵy Shanhaı yntymaqtastyǵy uıymyna (ShYU) múshe elderden ekenin aıta ketken jón. Osy jyly qarashada Úrimjide ShYU aıasynda «Týrızm jyly – 2023» forýmy ótkeni belgili. Oǵan qosa ShYU-ǵa múshe memleketter basshylary keńesiniń bıylǵy otyrysynda 2023-2024 jyl­darǵa arnal­ǵan tóraǵalyq Úndis­tannan Qazaqstanǵa aýy­syp, Almaty qalasyna mádenı jáne týrıstik astana mártebesi beril­di. Munyń alǵysharttary jet­kilikti, Almaty kórikti mekenge baı, taý klasterine 20 mı­nýtta jetip baratyn erekshe­ligimen qosa iskerlik, mádenı jáne sporttyq týrızmdi damytýda úlken áleýetke ıe. Búginde Al­ma­ty­nyń 77 elmen 45 tikeleı áýe qa­ty­nasy men vızasyz rejimi bar.

Qazirgi tańda Almatyda týrızm salasy pandemııaǵa deıingi deńgeıge jaqyndady. 2023 jyl­dyń 1 jartyjyldyǵynda qalaǵa 261,6 myń sheteldik týrıst kelse, bul 2018 jyldyń sáıkes keze­ńimen salystyrǵanda 62,8%-ǵa artyq. Qazaqstan men Qytaı arasy­na vızasyz rejimdi engizý, ShYU-nyń má­denı jáne týrıstik astanasyn Almaty dep jarııalaý, 2024 jyldy Qytaıdaǵy Qazaq­­stannyń týrızm jyly dep jarııa­laý synd­y birqatar halyqaralyq oqıǵa týrızm­di damytýǵa serpin beredi degen senim bar.

Sonymen, 2023 jyldyń toǵyz aıynda megapolıstegi týrıster sany 17,5%-ǵa ósip, 1,5 mıllıon­nan asty. Sheteldik týrıster 51,5% bolsa, bul shamamen – 410 myń adam. Sondaı-aq ishki týrıs­ter sany 8,4%-ǵa ulǵaıǵan. 2023 jyly qala bıliginiń týrıster sany 2 mıllıonǵa deıin, shet­el­dik tý­rıster sany 500 myń adam­ǵa deıin jetedi degen boljam bolǵan.

«Týrıster kóptep keletin maý­symǵa oraı, bıyl 16 glempıngke arnalǵan eko-qonaqúı men 112 bólmeli qonaqúı ashyldy. 847 orynǵa eseptelingen 5 nysannyń qurylysy, sondaı-aq 1 420 nó­mir­den turatyn 10 nysannyń jo­basy júrgizilip jatyr», deıdi Almaty qalasy ákiminiń orynbasary Álisher Ábdiqadyrov.

Alaıda aldaǵy jyly óz már­tebesine saı Almatyny munan da aýqymdy jaýapkershilik kútip tur. Megapolıs ishki jáne syrtqy týrızmdi damytýmen qatar, tar­tymdy, básekege qabiletti týrıs­tik baǵyt retinde qalanyń oń ımıdjin qalyptastyrýdy jal­ǵas­­tyrýǵa tıis. Osy oraıda 2024 jyly Almatyda sheteldik týrıst 520 myńnan asady, 2030 jylǵa qaraı mıllıonǵa jetedi degen jospar bar.

ShYU forýmy aıasynda da turaqty týrızmdi ilgeriletýge qa­tysty máselelerdi talqyǵa sal­ǵan eken. Bul ornyqty týrızm, ekologııalyq turaqty nemese ja­ýapty týrızm retinde belgili. Tý­rızmniń qorshaǵan ortaǵa keri áse­rin azaıtý, bıoártúrlilik pen mádenı muralardy saqtaýda sha­ralar qabyldaý, áleýmettik qa­tynastar men jergilikti ha­lyq­tyń ál-aýqatyn damytý qaras­ty­rylǵan.

Bıyl týrısterge jaıly bolýy úshin Aqbulaq, ÚAK jáne Myńjylqyda 3 kempıng aımaǵy quryldy. Shatyrlar, tóbesi ja­byq sákiler, ústel-oryndyqtar qoıylyp, «Altybaqan» stılin­degi átkenshekter ornatyl­dy. Bu­ǵan qosa Kishi, Úlken Al­ma­­ty, Prohodnoe, Býtakovka shat­­­qal­daryn abattandyrý ju­mys­tary aıaqtalyp, Qarǵaly shat­qaly qolǵa alyndy. Mar­shrýt boıynda navıgasııalyq kór­­set­kishter, aqparattyq qa­byr­­ǵalar, qalqandar, tirekter, túrli tústi nusqaýshy belgiler, áı­­nektelgen sákiler, oryndyqtar, demalys alańdary, kópirler men qorshaýlar ornatylyp bitti.

«Jalpy, dınamıka týrıster sanynyń 25,5%-ǵa óskenin kór­setedi. Kelýshilerdiń eń kóbi, ıaǵnı 39,2%-y – Reseıden, 9,2%-y – Qytaıdan, 7%-y –Úndistannan, 6,6%-y – Túrkııadan, 3,4%-y – AQSh-tan, 3,2%-y – Ońtústik Koreıadan, 2,9%-y – О́zbekstannan, 2,8%-y – Qyrǵyzstannan, 2,5%-y Ger­manııadan kelgen», delingen qalalyq týrızm basqarmasynyń habarlamasynda.

Almaty PASS bıleti men týrıstik pasport

Bıyl «Recommended by Visit Almaty» óńirlik standartyn en­gizý josparlanǵan edi. «Almaty Tourism Bureau» basshysy Ka­mıla Luqpanova bul bastama qyz­metter sapasyn jaqsartyp, sala sýbektilerin biriktirýdi kóz­deı­tinin aıtady.

Sonymen qatar PASS týrısiniń biryńǵaı bıleti iske qosyldy. Bul baǵdarlamaǵa engen kórikti jerler men ekskýrsııalarǵa, mádenı jáne oıyn-saýyq nysan­daryna barǵan kezde ýaqyt pen qarajatty 50%-ǵa deıin únemdeýge múmkindik beredi.

Sýretterde: «Medeý» muz aıdyny; «Visit Almaty» aqpa­rat­tyq pýnktterinde kez kelgen týrıst sýretke túse alatyn sándi shapandar paıda boldy

Taǵy bir bastama – týrıstiń tólqujaty. Ony «Visit Almaty» aq­parattyq ortalyqtarynan alý­ǵa bolady. Pasporttyń kóme­gimen týrıster ońaı júredi ári qala­nyń negizgi jerlerine qalaı barý kerektigin biledi.

Sol sııaqty Almaty meıramhanalary, dámhanalar, kofehanalar anyqtamalyǵynyń baspa nusqasy – gastrogıd qurý jolǵa qoıylyp keledi. Osy qarasha aıynda «WHERETOEAT Kazakhstan» at­ty alǵashqy meıramhana syı­lyǵy uıymdastyryldy.

Týrıstik kórmeler men festı­valdardyń da týrıster legin art­tyrýǵa ózindik úles qos­qa­ny­na toqtala ketken jón. Má­se­len, bıyl sáýir aıynda qalada Ortalyq Azııadaǵy eń iri KITF-2023 «Týrızm jáne saıahat» tý­rıstik kórmesine osy salanyń 2 myńǵa jýyq ókili, álemniń 22 elinen 200 kompanııa qatysty. Al 29 qyrkúıek 2 qazan aralyǵynda «Mount-Fest» taý týrızmi fes­tıvali ótkizilip, oǵan da 1 800-deı adam qatysyp, ekijaqty má­­mileler júrgizdi. 10 qazanda halyq­aralyq sarapshylardyń qatysýymen «Turaqty qonaq­úıler – týrıstik brendtiń negizi» taqyrybynda VI qonaqúı forýmy ótti. 4-5 qarashada halyq­aralyq deńgeıdegi aspazdar, food-blogerlerdiń qatysýymen gas­tronomııalyq týrıstik festıval uıymdastyrylyp, oǵan 15 myńdaı adam keldi.

Almatynyń týrıstik kompanııalary halyqaralyq beıin­di kórmeler, roýd-shoý forma­tyndaǵy is-sharalardan qalmaıdy.

Týrıster qateligi

Alaıda týrızm taqyrybyn qozǵaǵan kezde aınalyp ótpeıtin másele bar. Onyń ústine Almaty – kóbinese belsendi demalǵandy, taý-tas kezip, shańǵy, konkı tebetinderdi tartatyn qala. Biraq aýa raıynyń kúrt sýytýy abaı bolýdy talap etip otyr. О́ıtkeni tek bıyldyń ózinde Almaty taýlary men oblys aýmaǵynda adasyp ketken 200-deı adam izdestirilse, onyń basym bóligi týrıster edi. Qysta qar kóshkininiń júrýine shańǵyshylar men snoýbordshylar de sebepker bolyp jatady. Sondyqtan keıingi kúnderi taýda demalǵan kezde qaýipsizdik erejelerin saqtaý burynǵydan da ózekti bolyp tur.

«Taýǵa shyǵýdy josparlamas buryn aldymen júrý baǵytyn anyqtap, adam sanyn esepteý kerek. Aldaǵy sapardyń erek­shelikterin tolyq eskergen jón: shyǵatyn, qaıtatyn ýaqyt, mar­shrýttyń kúrdeliligi jáne t.b. Bul jerde jıi kezdesetin qatelik – jaqyndary men tanystarǵa eskertpeı, aıtpaı ketip qalý. Tótenshe oqıǵa oryn alǵan jaǵ­daıda joǵalǵan adamdy tezirek tabý úshin marshrýtty, toqtaǵan oryndaryn anyqtaýǵa kóp ýaqyt ketedi», deıdi QR TJM Res­pýb­lıkalyq jedel-qutqarý jasa­ǵy­nyń bas qutqarýshysy Vadım Pak.

Odan keıingi eń mańyzdy jaıt – qajetti kerek-jaraqtardyń ázir­ligi. Qutqarýshylar árbir tý­rıs­tiń qorjynynda mindetti túrde tó­tenshe jaǵdaılarǵa arnal­ǵan alǵashqy kómek qobdıshasy, qosalqy batareıalary bar shamdar, qýattaǵyshtar, sý, jeńil ta­­ǵamdar bolýy kerektigin es­ker­tedi. Taýdaǵy aýa raıy qu­byl­maly bolatyndyqtan, jyly kıim-keshek artyq bolmaıdy. Taýda aýa temperatýrasy qalaǵa qara­ǵanda áldeqaıda tómen. Tá­­j­irıbesiz týrısterdiń kóp ji­­be­retin qateligi – ózderimen bir­­ge jyly, aýystyrýǵa bolatyn kıimderdi alyp shyqpaıdy. Bıikke órmelegen adam qatty terleıdi, sodan keıin jel, sýyq tııýi ábden múmkin.

«Eger týrıst tótenshe jaǵ­daıǵa tap bolsa, birden 112 nó­mirine qońyraý shalý kerek. Baı­lanys bolmasa, Almaty qala­synyń ákimdigi men TJD birlesip, qolaısyz aýa raıynda týrıster ýaqytsha panalaıtyn qutqarý lashyqtaryn salǵan. Sol jerde kómek kútedi, ıakı túneı alady. Kún shyqqanda adaspaıtyn bolsa, sol marshrýt­pen keri qaıtqany durys. Qut­qarýshylardy shaqyrý úshin lashyqtarda kórsetilgen telefon nó­mirlerin terýi kerek», deıdi mamandar.

Taǵy bir toqtala ketetin jaıt, Almaty qalalyq Kásipkerler palatasynyń janyndaǵy Týrızm keńesi qala áýejaıyndaǵy taksı qyzmetteriniń qunyna taldaý júrgizip, arany ashylǵan taksı júrgi­zýshileriniń máselesin retteýge umtylyp otyr. Sala­lyq komıtetter tarıfterin usynyp, áýejaı aýmaǵynda taksı ba­ǵa­lary kórsetilgen tıisti stendter ilindi.

ALMATY