Áleýmettiń kóńil kúıi neshik?

Áleýmettik bastamalar túptep kel­gende halyqtyń ál-aýqatyn jaq­­sartýǵa baǵyttalady. Bul rette ár­bir otbasynyń tabysyn arttyrý basymdyqqa ıe. Prezıdenttiń tapsyrmasymen Úkimet jumys oryndaryn qurý jáne azamattardyń ja­laqysyn kóbeıtý jolynda qyrýar jumys atqardy. Buǵan qosa túrli memlekettik áleýmettik kómek baǵ­darlamalary iske asyrylyp, tıisti ın­fraqurylymdy jańǵyrtýǵa qara­jat bólinip jatyr.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev osy baǵyttaǵy ju­mys­tyń mańyzyn qashanda nazarynda ustap otyr.

«Áleýmettik kepildikterdiń kóle­mi qysqarmaýy kerek. Bul shynymen muqtaj azamattardyń paıdasyna qaıta bólinýge tıis. Memleket áleýmettik járdemaqysyz kúnelte almaıtyn toptarǵa qajetti kómek kórsetedi. Áleýmettik kepildikterdiń bári járdemaqylar tóleýge emes, ónimdi jumys oryndaryn qurýǵa baǵyttalǵan belsendi áleýmettik saıa­satqa negizdelýi kerek. Bul «Jalpyǵa birdeı jumyspen qamtý» qaǵıdatyn iske asyrýǵa múmkindik beredi», dedi Prezıdent bıyl kóktemde ótken eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq damý máseleleri jónindegi keńeıtilgen keńeste.

Geosaıası turaqsyzdyqqa qara­mas­tan, respýblıkada áleýmettik min­dettemelerdiń barlyǵy múltiksiz oryn­dalyp jatyr. Sondaı-aq bıýd­jettiń múmkindigine qaraı zeınetaqy, járdemaqy jáne basqa da qoldaý sharalary ulǵaıyp keledi. Osy rette primeminister.kz portaly usynǵan derekterdi keltirýge bolady.

Halyq tabysyn arttyrýǵa bas­taǵan qadamdar

• 11 aıdyń qorytyndysy boıynsha óńirlik jumyspen qamtý kartalary aıasynda 908,5 myń adam jumysqa ornalasty. Onyń ishinde:

– 257,1 myńy – ulttyq jobalardy iske asyrý barysynda;

– 294,3 myńy – bos jumys oryndaryna;

– 357,1 myńy Memleket bas­shy­synyń «10 myń turǵynǵa 100 jumys orny» bastamasy aıasynda jumysqa turdy.

• Halyqtyń áleýmettik osal toptarynan shyqqan azamattarǵa bıznes ashý úshin 400 AEK (shamamen 1,3 mln teńge) kóleminde 9,1 myń memlekettik grant berildi. Osynyń nátıjesinde jańa tigin sheberhanalary, naýbaıhanalar, sulýlyq salondary, sút óndirý jáne basqa da kásiporyndar jumys isteı bastady.
• Memleket sýbsıdııalaıtyn ju­mys oryndaryna bıyl 196,3 myń adam jumysqa turdy. Onyń ishinde:

– áleýmettik jumys oryndaryna – 17,3 myń;

– jastar praktıkasyna – 33,1 myń;

– qoǵamdyq jumystarǵa – 120,7 myń;

– «Alǵashqy jumys orny» jobasy boıynsha – 9,6 myń;

– «Urpaqtar kelisimsharty» jobasy boıynsha – 488;

– «Kúmis jas» jobasy boıynsha 15,1 myń adam jumysqa tartyldy.

• Naýryzda 21 jastan 35 jasqa de­ıingi óz isin bastaǵysy keletin nemese ká­sip­kerlikpen aınalysyp júrgen jas­tar úshin 2,5% jeńildikpen nesıe be­rý baǵ­darlamasy iske qosyldy. Ná­tı­jesinde, jalpy somasy 25,4 mlrd teń­gege 5,4 myń bıznes-joba maqul­dandy.

Járdemaqy jaıy

• Bıyl Memleket basshysynyń «Ulttyq qor – balalarǵa» bastamasyn oryndaý tetigi ázirlenip, qajetti zańnamalyq túzetýler qabyldandy. Joba 2024 jyldyń 1 qańtarynan bas­talady. Endi Ulttyq qordyń ın­ves­tısııalyq tabysynyń 50%-y 18 jas­qa deıingi barlyq balanyń ara­synda úlestiriledi. Osylaısha, jı­nalǵan qarajatty bilim alýǵa nemese baspana satyp alýǵa jumsaýǵa bolady.
• 2023 jyldyń 1 qańtarynan ­bastap Qazaqstanda 600 myńǵa jýyq azamattyq qyzmetshiniń jekelegen sanattarynyń jalaqysyn jyl saıyn orta eseppen 20%-ǵa kezeń-kezeńmen kóterý úrdisi jalǵasyn tapty. Nátıjesinde, 2025 jylǵa deıin olardyń jalaqysy 2 esege artady. Salalyq memlekettik organdar da osyndaı jumys júrgizip jatyr.

Atap aıtqanda, mektepke deıingi jáne orta bilim berý uıymdary pedagogteriniń, ishki ister jáne qorǵanys organdary júıesiniń joǵary jáne joǵary oqý ornynan keıingi bilim berý uıymdary pedagogteriniń, biliktiligi joǵary medısına mamandarynyń jalaqysy kóterildi.

Qutqarýshylarǵa (laýazymdyq jalaqynyń 70%-y), sondaı-aq mem­­lekettik orman kúzeti qyzmet­ker­lerine, tabıǵatty qorǵaý mekeme­le­riniń memlekettik ınspektorla­ryna, janýarlardy qorǵaýǵa maman­dandyrylǵan uıymdardyń ınspektorlaryna jáne t.b. (laýazymdyq jalaqynyń 100%-y) densaýlyqqa jáne adam ómirine zııan keltirýi múmkin jumys úshin qosymsha tólem belgilendi.

Buǵan qosa Memleket basshy­sy­nyń tapsyrmasy boıynsha:

– 1 qańtardan bastap bala kútimi boıynsha memlekettik járdemaqy tóleý merzimi 1 jastan 1,5 jasqa deıin ulǵaıtyldy;

– 1 shildeden bastap «Altyn alqa» nemese buryn «Batyr ana» ataǵyn alǵan, I jáne II dárejeli «Ana dańqy» ordenderi tabystalǵan kóp balaly analarǵa beriletin járdemaqy mólsheri 6,4 AEK-ten 7,4 AEK-ke deıin ulǵaıtyldy;

– 1 shildeden bastap jasyna baı­lanysty zeınetaqy tólemderin, múgedektigi jáne asyraýshysynan aıyrylý boıynsha memlekettik áleýmettik járdemaqylardy, arnaý­ly memlekettik járdemaqylardy alýshylar qaıtys bolǵan jaǵdaıda jerleýge arnalǵan birjolǵy tólem mólsheri 15,7 AEK-ten 35 AEK-ke deıin ulǵaıtyldy.

• 1 qańtardan bastap respýb­lıkalyq bıýdjetten tólenetin bar­lyq járdemaqynyń mólsheri 8,5%-ǵa kóbeıdi. Bul shamamen 2 mln adamǵa áser etti.

Sonymen qatar 1 shildeden bastap múgedektigi bar jáne asyraýshysynan aıyrylǵan adamdar úshin járdemaqy mólsheri taǵy 14,5%-ǵa ulǵaıtyldy. Bul járdemaqynyń jyldyq mánde 23%-ǵa ósýin qamtamasyz etti.

1 jeltoqsandaǵy jaǵdaı boıynsha barlyq járdemaqy alýshylar­dyń sany shamamen 2 mln adam­­dy quraıdy. Tólemderdi jasaýǵa 1 qań­­tardan bastap barlyǵy 1,1 trln teń­geden asa qarajat jumsaldy.

• 1 qańtardan bastap elimizde yntymaqty zeınetaqy 10,5%-ǵa ósti. Sondaı-aq Memleket basshysy­nyń tapsyrmasy boıynsha eń tómen­gi bazalyq zeınetaqy mólsheri ­eń tó­mengi kúnkóris deńgeıiniń 54%-y­nan 60%-yna deıin, al ynty­maq­­ty zeınetaqyny esepteý úshin qol­­da­ny­latyn eń joǵary tabys mól­sheri 46-dan 55 AEK-ke deıin ul­ǵaı­tyldy. Nátıjesinde, 1 jel­toq­san­daǵy jaǵdaı bo­ıynsha jıyn­tyq zeı­netaqynyń or­tasha mólsheri 120 838 teńge boldy.

1 jeltoqsandaǵy jaǵdaı bo­ıynsha Qazaqstanda 2,3 mln zeınetker bar. Bıyl 1 qańtardan bastap zeı­netaqy tóleýge barlyǵy 3 trln teń­geden asa qarajat jumsaldy.

• Otbasynyń sıfrlyq kartasy aıasynda tabysy kedeılik sheginen tómen otbasylarǵa proaktıvti túr­de áleýmettik qoldaý taǵaıyndaý engi­zildi. Tólem taǵaıyndalatyn adam­ǵa SMS-habarlama jiberiledi, ol ja­ýap retinde óz kelisimin berýi qajet. О́tinishti resimdeý jáne járdemaqy nemese tólem taǵaıyndaý avtomatty rejimde júrgiziledi. Sodan keıin qarajat tólem alýshynyń bank shotyna aýdarylady.
• 1 jeltoqsandaǵy jaǵdaı boıynsha ataýly áleýmettik kómek (AÁK) 113,6 myń otbasynan 595,7 myń adamǵa taǵaıyndaldy. Bıyl osy maq­sattarǵa bıýdjetten 65 mlrd teńge bólindi. AÁK-tiń negizgi maqsaty – aqshalaı tólem túrinde qoldaýdy júzege asyrý jáne otbasynyń eń­bekke qabiletti múshelerin jumys­pen qamtýǵa járdemdesýdiń belsendi shara­laryna tartý arqyly otbasyn qıyn ómirlik jaǵdaıdan shyǵarý kózdelgen.