Saıası oqıǵalardyń salıqaly jyly

Eldegi saıası sarapshylar jyldyń eń mańyzdy saıası oqıǵasy osy bolǵanyn aıtady. Prezıdent janyndaǵy Qazaqstannyń Strategııalyq zertteýler ınstıtýty (QSZI) Strategııalyq taldaý bóliminiń basshysy Ermek Toqtarovtyń paıymynsha, Qazaqstannyń qazirgi saıası júıesiniń mańyzdy ereksheligi – kóppartııalyq júıe, parlamenttik plıýralızm, aralas saılaý júıesi, Konstıtýsııa kepildik bergen joǵary bıliktiń aýyspalylyǵy. Osy arqyly azamattardyń saıası ómirge bel­sendi qatysýy úshin quqyqtyq negiz­deri nyǵaıdy. Eldiń saıası ómiri­ne qatysý jáne jergilikti nemese res­pýb­lıkalyq deńgeıde de sheshimder qa­byldaýǵa úles qosý múmkindikteri kóbeıdi. «Saıası reformalardyń eń ma­ńyzdy nátıjesi aralas saılaý júıe­sin qalyptastyrý jáne jergilikti jer­lerde ákimderdiń tikeleı saılanýy boldy. Bul jetistikter jergilikti bıliktiń qalyptasý tásilin túbegeıli ózgertetinimen mańyzdy. Qazir aýyl, aýdan ákimderi tikeleı saılanyp, olardyń halyq aldyndaǵy jaýapkershiligi arta tústi. Bul máslıhattarǵa da qatysty, de­pýtattar tek saıası partııalardan emes, partııadan tys azamattardan da saılana alady. Osynyń barlyǵy memleket pen qoǵam arasyndaǵy qarym-qatynastyń jańa mádenıetin qalyptastyrady. Ishki saıasattaǵy taǵy bir mańyzdy oqıǵa – Prezıdenttiń Qazaqstan halqyna Jol­daýynda jarııalaǵan Ádiletti Qazaq­stannyń ekonomıkalyq baǵyty boldy», deıdi sarapshy. Degenmen ol jańa formatta jumys isteıtin memlekettik organdardyń arasyndaǵy ózara is-qımyldyń sapaly jańa júıesin qurý qajet ekenin aıtady. Sondaı-aq olardyń jumysyn árbir azamat sezine alýǵa tıis. Sebebi bul – zamanaýı memleketter damýy­nyń negizgi qaǵıdasy.

Elimizdiń syrtqy saıasatynda da aýyz toltyryp aıtatyn dúnıe kóp. Prezıdent janyndaǵy QSZI halyqaralyq qaýip­sizdik bóliminiń basshysy Dáýren Áben: «2023 jyl elimizdiń syrtqy saıasaty úshin óte baı jáne nátıjeli jyl bol­dy», deıdi. Nátıjesinde, saýda-eko­nomıkalyq, ınvestısııalyq, kólik-kom­mýnıkasııalyq, sý-energetıkalyq jáne gýmanıtarlyq salalardaǵy óńirlik ózara is-qımyl keńeıdi. Birlesken kúsh-jigermen Ortalyq Azııa bestigi «OA+» halyqaralyq seriktestermen ynty­maqtastyq formatyn edáýir ny­ǵaıtty. Qazaqstannyń tóraǵalyǵymen Astanada ótken Túrki memleketteri uıy­mynyń mereıtoılyq sammıti Ortalyq Azııa, Ázerbaıjan jáne Túrkııanyń baýyrlas halyqtarynyń saıası, eko­no­mıkalyq jáne mádenı ózara is-qı­mylyn jańa deńgeıge kóteretin túr­ki álemin odan ári ıntegrasııalaýǵa ba­ǵyt­talǵan bizdiń baǵytymyzdyń myz­ǵy­mastyǵyn dáleldep otyr. Budan basqa kópjaqty alańda da belsendi dıp­lomatııa júrgizip otyr. Máselen, otandyq dıplomattardyń kúsh-jigeri EQYU-daǵy keleńsiz jaǵdaıdy eń­se­rýge jáne osy uıymnyń birneshe qurylymdary basshylarynyń mandattaryn uzartý týraly kelisimge qol jetkizýge yqpal etti. Iаdrolyq qarýdy synaý qurbandaryna kómek kórsetý jáne radıasııamen lastanǵan aýmaqtardy ońaltý týraly bastama qoldaý tapty. «Prezıdenttiń jetekshi memleketterdiń, orta derjavalardyń jáne damýshy el­der­diń basshylarymen dıplomatııalyq baı­lanystary bir maqsatqa qyzmet etti. Bul – elimizdiń óńirlik jáne jahandyq saıasattyń sýbektisi retindegi rólin ny­ǵaıtý. Sonymen qatar Reseı, Qytaı, AQSh jáne Eýropa elderimen áriptestik baılanystardy jalǵastyra otyryp, Ortalyq Azııa memleketterimen jan-jaqty yntymaqtastyqty damytýǵa erekshe nazar aýdara bastady», deıdi Dáýren Áben.

Saıasattanýshy Saıyn Borbasovtyń aıtýynsha, aralas saılaý júıesiniń nátı­jesinde Parlamentke ózindik pi­kiri, batyl oılarymen erekshelenetin jańa depýtattar keldi. Solardyń qata­rynda Ermurat Bapı, Abzal Quspan, Rınat Zaıytov, Baqytjan Bazarbek, Juldyz Súleımenova sekildi bir top depýtattyń esimin erekshe atap ótti. Iаǵnı osyndaı de­pýtattar Parlamenttiń qoǵamnyń saıa­sı ómirindegi mańyzyn kótere bildi. Halyqqa qajetti ózekjardy máseleler Parlamenttiń minberinde ashyq aıtyla bastady. Áıtkenmen, áli de bolsa saıası partııalardyń rólin kúsheı­tip, álemdik tájirıbege saı saıası partııa­lar halyq pen bılik arasyndaǵy altyn kópirge aınalýǵa tıis. Osylaı degen ol: «Bul úshin bılik halyqpen sóılesý máde­nıetin qalyptastyryp, barlyq áleý­mettik dabyldardy der kezinde saraptap otyrý ma­ńyzdy», deıdi.

Saıasattanýshy Erlan Ahmedıdiń oıyn­sha, eldegi sanaly rasıonaldy demokratııa qalyptasyp keledi. Máselen, byltyr engizilgen ózgerister bıyl teorııadan tájirıbege ótip, nátıjesin berip jatyr. Nátıjesinde, Parlamenttiń tómen­gi palatasy shynaıy plıýralızmniń alańyna aınaldy. Al syrtqy saıasatta Ortalyq Azııa álemdik geosaıası arenada ózindik erekshe orynǵa ıe bolǵanyn atap ótti. Odan bólek, alyp derjavalar men ha­lyq­aralyq qaýymdastyqtar Ortalyq Azııamen birlesip sammıt ótkizýi de kóp dúnıeni kórsetedi.

Saıası oqıǵaǵa toly jyl tabysty boldy. Saıasattanýshylardyń pikiri de ortaq múdde jolynda iske asyrylǵan refo­rmalardyń tolyqtaı júzege asa basta­ǵanyn rastap otyr. Demek bizge bú­gingi ózgeris eldik múddeniń oryndalyp, memlekettiń mereıin ósirýge septigin tıgize bergeni kerek. Bılik pen halyqtyń muraty ortaq, qolǵa alǵan isi bir arnaǵa toǵyssa, quba-qup.