Eń tómengi jalaqy mólsheri ósedi

Aldyńǵy eki jyldaǵy joǵary ınflıasııa, pandemııa jáne geosaıa­sı daǵdarys álemniń kóptegen elin­­de naqty jalaqynyń tómen­deýine ákeldi. Ádettegideı budan eń tómengi jalaqy alǵandar qat­ty zardap shekti. Eń tómengi jala­qynyń satyp alý qabiletiniń tó­mendeý úderisi áli de jalǵasyp ja­tyr. Ulttyq statıstıka bıýro­sy­nyń aqparatyna súıensek, naq­ty jalaqy boıynsha kórsetkish jyl basyndaǵy 112,7%-dan jyl sońynda 102,8%-ǵa deıin turaqty túrde tómendegen. О́tken jyldyń birinshi toqsanynda naqty ja­laqy ındeksi teris traektorııada terbelip, el turǵyndarynyń ja­laqysynyń satyp alý qabi­leti 0,6%-ǵa tómendedi. Eldegi eń tó­mengi jalaqy negizgi shyǵyndardy jabýǵa múmkindik bermeıdi. 2022 jyly jáne 2023 jyldyń al­ǵash­qy eki toqsanynda orta­sha qazaqstandyqtyń aılyq tutyný shyǵystary ETJ-dan eń keminde 12,1%-ǵa, eń joǵary sheginde 27,9%-ǵa asyp tústi. Byltyr ekin­shi toqsanda el azamattary azyq-túlikke, kıim-keshek pen aıaq­kıimge, kommýnaldyq qyz­met­terge, medısına men bilimge 79,8 myń teńge jumsasa, bul tómengi jalaqydan 14%-ǵa artyq.

ETJ-nyń úsh jyl qatarynan 42 500 teńgeni quraǵan 2019-2021 jyldardan keıin birden 41,2%-ǵa, 60 myń teńgege deıin ósýi eń tómengi belgilengen standartty ǵana emes, jalpy jalaqy qo­­ryn ulǵaıtýǵa kómektesti. Al ót­ken jyly oǵan taǵy 10 myń teń­ge qosyldy (16,6%). Bul ret­te Ulttyq statıstıka bıý­ro­synyń aqparaty boıynsha ın­flıasııa ótken jylmen sa­lys­tyr­ǵanda shamamen 19%-dy al­qymdady. Prezıdent bıylǵy qyr­kúıektegi Joldaýynda eń tó­mengi jalaqy mólsherin 2024 jyly 85 myń teńgege deıin jet­kizýdi tapsyrdy. Iаǵnı endigi ózge­ris – 21,4%, bul 2021 jylmen sa­lystyrǵanda eki ese kóp. Qa­rajat qazir Respýblıkalyq bıýdjet týraly zańda kózdelgen. Osynyń nátıjesinde 1,8 mln otandasymyzdyń tabysy artpaq. Dese de Májilis depýtattarynyń pikirinshe, ETJ mólsheri áli de tómen jáne bul 200 myń teńgeden asa somany quraýǵa tıis.

Ulttyq ekonomıka mı­nıstr­­liginiń QQS-ny 12%-dan 16%-ǵa deıin kóbeıtý týra­ly usy­nysyna baılanysty ınflıa­sııanyń kútiletin údeýi aıasynda qosylatyn 15 myń teńge áreń seziledi dep boljaýǵa bolady. Senat otyrysynda vedomstvo basshysy Álibek Qýantyrov Salyq kodeksiniń jańa normasy bıýdjetti 2,4 trln teńgege deıin tolyqtyrýǵa kómektesetinin aıtty. UEM esepteýinshe, salyq ósi­mi negizinen ımporttyq taýarlarǵa áser etedi. Biraq Qazaqstan ózin tek negizgi azyq-tú­lik ónimderimen (óndirisinde ım­porttyq jab­dyq­tar da paıdala­nylady) tolyq qamtamasyz etetinine, al qaıta óń­deýdiń barlyq ónimderi men azyq-túlik emes taýarlardyń kóp­shiligi shetelden ákelinetinine qa­raǵanda, QQS ósimi ınflıasııaǵa áser etýdiń barlyq múmkindigine ıe.

Osy rette Prezıdent tapsyr­masy boıynsha aldaǵy jy­ly Eńbek jáne halyqty áleý­met­tik qor­ǵaý mınıstrligi eń tó­men­gi jalaqy­ny esepteýdiń jańa ádistemesin ázirleý bo­ıyn­­sha jumys júrgizip jatyr. Mınıstrlik Dúnıejúzilik bank mamandarymen birlesip ázir­legen jańa ádisteme boıyn­sha eń tómengi jalaqy shegin aıqyndaý kezinde ortasha jalaqy men eńbek ónimdiligi eskeriledi. Iаǵnı ETJ ónimdilikke, ortasha jalaqy qan­daı bolatynyna baılanysty qalyptasady.