Bizdiń tehnologııa tıimdilikti jaqsartady

– Jýyrda ǵana «Altyn sapa» syılyǵyn aldyńyzdar. Qutty bolsyn! Bilýimizshe, Med365 már­tebeli syılyqty ıelengen tarıh­taǵy alǵashqy IT-kompanııa.

– Kóp rahmet. Iá, óndiristegi medısınalyq tekserýlerdi avtomattandyrýmen aınalysatyn Med365 «Altyn sapa» syılyǵyn ıelengen alǵashqy IT-kompanııa retinde tarıhqa enip otyr. «Qazaqstannyń úzdik taýa­ry» óńirlik kórme-konkýrstary­­nyń jeńimpazy atanǵan 180 kompanııa­­­nyń ishinen onlaın-daýys berýge qaty­sý­ǵa 27 fınalıst qana qol jetkiz­di. Startap «О́ndiristik maqsattaǵy úz­dik kásiporyn» atalymy boıynsha úzdik dep tanyldy. Osylaısha, biz otandyq IT-kompanııalardyń qazir­diń ózinde álemdik naryqta básekege túse alatynyn dáleldedik. «Altyn sapa» bizge úlken jaýapkershilik júktedi. Bıznes-úderisti odan ári je­tildirip, IT-ónimderimizdiń báse­kege qabilettiligin arttyratyn bolamyz. Tutynýshynyń adaldyǵy men qyzmetkerdiń rızashylyǵy ár ká­sipkerge mańyzdy. Bul startaptyń bastapqy ıdeıasy – densaýlyq máse­lelerin smart tehnologııalardyń kó­me­gimen sheshý. Damý barysynda biz medısınalyq qyzmet kórsetý sa­la­syndaǵy tolyqqandy uıymǵa aına­lyp kele jatqanymyzdy túsin­dik. О́ıtkeni qyzmetimizdi júrgizý jáne jabdyqtardy óndirý úshin medısınalyq lısenzııalar, sertı­fıkattar, tirkeý kýálikterin aldyq. Búgingi tańda bizdiń qurylǵy tolyq­qandy medısınalyq ónim deńgeıine jetti.

– Sonda bul qurylǵynyń erek­sheligi nede?

– Ereksheligi – adamı fak­tor­dyń aldyn alý. Bizdiń maqsatymyz – bıýdjet ıgerý emes. Med365 – aza­mattyq pozısııa ustanatyn, áleý­met­tik kompanııa. Onyń ózgelerge beretin múmkindigi – qyzmetkerlerdiń densaýlyq dınamıkasyn anyqtap, baqylaýda ustaý. Ekinshiden, ju­mys berýshilerdiń jaýapkershiligin kúsheıtýge, jumysshylardyń ishki tártibin qalyptastyrýǵa kómekte­sedi. Biz memlekettiń áleýmettik ba­ǵyt­ta jumsaıtyn shyǵyndarynyń úle­sin azaıtqymyz keledi. «Sebep», «saldar» degen uǵymdardan buryn «aldyn alý» uǵymyn ustyn etip ustaımyz. Mysaly, iri kompanııalarda 100-150 qyzmetker bir ýaqyt­ta jumysqa keledi. Densaýlyǵynyń jumysqa jaramdylyǵyn qazirge deıin dárigerler bergen anyqtama nemese esik aldynda otyrǵan medbıke kómegimen anyqtaıdy. Ol adamnyń qan qysymy kóterilip tursa, dárisin berip jumysqa kirgize beredi. Al ondaı qyzmetkerdiń jumystaǵy belsendiligi tómendeıdi, eń qaýiptisi densaýlyǵyna kúsh túsip, basqa aýrýy asqynýy múmkin. Mine, osyndaı adamı faktor jıi bolatyn jerde jasandy ıntellektini aldaý múmkin emes.

Zaýytta, shahtada nemese kez kel­gen qaýipti kásiporynda aýysymǵa ki­rer aldynda jumysshy medısına­lyq kýálandyrýdan ótip, dárigerden ruqsat alýy qajet. Bizdiń júıe ne isteıdi? Aldymen adamdy anyq­taı­­dy, qurylǵy tekseris júrgizip, de­rekterdi dárigerdiń kompıýterine jiberedi. Ol qyzmetkerdiń mas nemese saý ekenin, qan qysymynyń joǵary ıa tómen ekenin tekseredi. So­ny­men qatar bizde qyzmetker­­diń jaǵ­daıyn dınamıka arqyly tal­­dap beretin baǵdarlamalyq jasaqta­ma bar. Eger ol teris ózgeristerdi kórse, soǵan nazar aýdaryp, aldyn alý sharalaryn qabyldaý úshin dereý dárigerge dabyl qaǵady. Demek, Med365 – adam densaýlyǵyna zııan­dy óndiriste jumys isteıtin qyz­metkerlerge aýysym aldynda nemese aýysymnan keıingi medısına­­­­­lyq tekserýden 1 mınýt ishinde ótýge múm­kindik beretin ońtaıly she­shim. Ol alynǵan derekterdi taldaı­tyn jáne densaýlyqqa tóne­tin qa­ýipti anyqtaıtyn arnaıy baǵdar­la­ma­lyq jasaqtamadan turady. Mu­­nyń bári termometr, tonometr, alkotes­ter, pýpıllometri bar met­ro­­lo­gııalyq qamtamasyz etýdiń avto­mattandyrylǵan júıesiniń kóme­gimen jasalady. Medısınalyq tek­serý­den ótý ádettegideı 8-10 mınýtty alady. Elestetip kóri­ńizshi, bir ýaqytta 500 júrgizýshi 5-6 med­bıkeniń kómegimen tekserýden ótýi kerek. Biz bul úrdisti 1 mınýt 10 sekýndqa deıin qysqartyp, adam faktorynyń joıylýyna qol jet­kizdik.

– О́nertabys kásiporyndar­dyń jumysyn qanshalyqty jaq­sartty?

– Bizdiń júıe ózin nashar sezinip turǵan nemese mas kúıde kelgen qyz­metkerdi birden tanıdy. Mysaly, ta­ńerteń adamnyń qysymy kóterilse, qu­rylǵy tekserip, dárigerge dabyl soǵady. Dáriger ony jumysqa ji­ber­meı, tereń tekserilý úshin emha­naǵa jiberedi. О́ndiristegi jumys­shy­lardyń birazy jumys ýaqytynda tyǵylyp ishimdik ishedi. Ári olar aýyr jumystyń ortasynda júredi. Tıisinshe, qaı jerde qandaı oqıǵa bolatynyn eshkim bilmeıdi. Al mas adam jumys barysynda týyndaıtyn tótenshe oqıǵalar kezinde tyǵyryqtan shyǵa ala ma? Abaısyzda ózin nemese ózgeni jazym etýi yqtımal. Mundaı jaǵdaılardy estip, kórip júrmiz. Joǵaryda aıtqanymdaı, bizdiń qurylǵy qyzmetker jumysqa ishimdik iship kelse de, birden anyqtaıdy. Qoldanýshylardyń dereginshe, Med365 jumysshylar arasyndaǵy ishimdik ishý deńgeıin tómendetken. Sebebi tıisti mamandarmen kelisip «ishimdik ishken joq» degen qujatty qoldan jasap alýǵa bolady. Al qu­ryl­ǵymen qalaı kelisesiń? Biz teh­nologııa ómirdi jeńildetedi, tıim­dilikti jaqsartady degendi áli jete túsine qoımadyq. Mysaly, keıbir kásiporyn jumysshylary mundaı jańashyldyqqa qarsy bolyp jatady. Arnaıy baryp, qurylǵy jumysyn, maqsatyn túsindirgennen keıin ǵana aptyǵy basylady.

– Aldaǵy joba-josparlar da aýqymdy shyǵar?

– Biz tek óndiristik medısınaǵa ǵana emes, sonymen qatar aýylǵa da kóńil bólgimiz keledi. «Deni saý ult» árbir azamat úshin sapaly já­ne qoljetimdi densaýlyq saqtaý» ult­tyq jobasy aıasynda Qaraǵandy ob­ly­synyń 6 eldi mekeninde qa­nat­qaqty rejimde dárigerlerge ar­nal­ǵan biriktirilgen mobıldi met­ro­logııalyq qamtamasyz etýdiń avto­mat­tandyrylǵan júıesi ornatyldy. Oǵan «Digital Med365» ataýyn berdik. Qazirgi ýaqytta el halqynyń 40 paıyzǵa jýyǵy aýyldyq jerlerde turady. Olardyń basym bóligi negizgi medısınalyq qyzmetterge qol jetkize almaı otyr. Osy máse­leni sheshýge kómekteskimiz keledi. Jabdyqtyń kómegimen dál sol jerde feldsher pasıenttiń qan qysymyn, dene temperatýrasyn, qant deńgeıin, ımpýlsin ólsheı alady. Sondaı-aq qan men zárdi taldap, EKG jasaý úshin derekterdi júıege engizýge bo­lady. Osy arqyly aýdan­dyq nemese oblystyq emhananyń dárigerleri derektermen tanysa alady. Tildesý úshin arnaıy planshet te bar. Aldaǵy ýaqytta medısınalyq qatelik qaý­pin azaıtýǵa kómektesetin jasandy ıntel­lekti iske qosqymyz keledi. Bul sapaly medısınalyq kómek kór­se­týge jol ashady. Sonymen qatar dári­gerler belgili bir aımaqtardyń tur­ǵyndary qandaı aýrýlardan zar­dap shegetinin túsine bastaıdy. Ár jerdiń ózindik klımattyq jáne tarıhı erekshelikteri bar. Jo­bamyz densaýlyq saqtaý salasyn tıimdi basqarýǵa kómektesedi. Birin­shiden, sheneýnikter aımaqtarda halyqtyń densaýlyǵyna qatysty qandaı mańyzdy máseleler baryn jáne jaǵdaıdy túzetý úshin nazardy qaıda aýdarý kerektigin túsinedi. Ekinshiden, bul medısınaǵa bólingen bıýdjet shyǵyndaryn utymdy bas­qarýǵa múmkindik beredi. Ár sala dári-dármektiń belgili bir kólemin satyp alady. Jınalǵan málimetter negizinde biz beretin derekterge qarap qandaı dári-dármekterdiń kóbirek ıa azyraq qajet ekenin túsinýge bolady.

Qazir bizdiń qurylǵyny res­pýb­lıka boıynsha 40-tan astam kásip­oryn paıdalanyp otyr. Olar mu­naı óńdeý, taý-ken óndirý sekildi ónerkásiptiń birneshe baǵytynda jumys isteıdi. Jaqynda Almaty, Astana qalalaryndaǵy avtobýs park­terine júıeni qanatqaqty rejimde iske qostyq. Bir aıǵa sozylǵan synaq ke­zeńinde jaqsy nátıjelerge qol jet­kizdik. Qurylǵyny avtobýs park­­terine qoıýdyń mańyzy zor. О́ıtkeni júr­gizýshilerdiń júrek talmasy us­tap, esinen tanyp, saldarynan adamdy adam qa­ǵyp ketken kezderi týraly jan túr­shiger faktilerdi jıi estımiz. Bul – ada­mı faktor. Aldyn alýǵa tyry­sý kerek. Aýyr jumys isteıtin ju­mys­shy­lardyń densaýlyǵy men mas ıa mas emes ekenin mindetti túrde kún sa­ıyn sapaly túrde tekserip otyrý ke­rek. Sebebi olardyń moınynda qan­­shama adamnyń taǵdyry tur. Bu­ǵan qosa biz ishki tártipke kelgende qyr­­syzbyz. Shyn máninde, ishki tártip densaýlyǵymyzǵa mán berýden bas­talady.

Qazirgi tańda elimizdiń iri mega­po­lıs­­teriniń avtobýs parkterinde qa­natqaqty jobalardy iske qosý úshin kelissózder júrgizip jatyrmyz. Qy­zyǵýshylyq bar. Bolashaq­ta jal­py óndiristegi medısınalyq tek­se­rýden ótý úderisin tolyqtaı avto­­mat­tandyrǵymyz keledi. 2022 jy­ly eli­­mizdegi óndiris oryndarynda 1 500-den astam adam zardap shekken. Onyń 200-den astamy túrli sebeppen qaıtys bolǵan. Bul máseleni qa­laı retteımiz? Munyń birden-bir sheshimi – jumys berýshiler qyz­metkerlerdiń densaýlyǵyna jiti na­zar aýdaryp, qolaıly jaǵdaı jasaýy kerek. Degenmen keıbir kompanııalar buǵan kóz juma qarap, jaraqat alǵan adamdardyń statıstıkasyn burmalap, tipti keıbir ke­leńsiz oqıǵany jasyryp qalyp ja­tady. Osy máseleni sheshý úshin 2019 jyly Jenevada elimiz­diń Eń­bek jáne halyqty áleýmettik qor­ǵaý mınıstrligi men Halyqara­lyq áleý­mettik qamsyzdandyrý qa­ýym­­dastyǵy arasynda Vision Zero tu­jy­rymdamasyn oryndaý týraly me­moran­dým bekitildi. Oǵan 2022 jyly otandyq 291 kásiporyn qol qoı­­dy. Olar jumys ornyndaǵy ja­za­­taıym oqıǵalardy azaıtýǵa jáne eń­bek qaýipsizdigin kúsheıtýge min­det­teldi. Osy memorandýmnan ke­ıin ju­mysshylardyń densaýlyǵyn qada­ǵa­laýǵa kómek­tesetin qurylǵyǵa da suranys arta bastady.

– Med365-tiń negizgi úsh erek­sheligin atap bere alasyz ba?

– Birinshi – ınnovasııaǵa ja­qyn­byz. Mysaly, Qaraǵandyǵa quryl­ǵymyzdy aparyp, qoıǵymyz keldi. Biraq shalǵaı aýyldarda ınter­net múldem ustamaıdy. Sol úshin óz qarajatymyzǵa Starlink ınterne­tin qoıyp berdik. Ekinshi erekshelik – múmkindiginshe mazmundy jumys istegimiz keledi. Biz – áleýmettik ká­sip­kerlermiz. Eń mańyzdy dúnıe­miz – maq­sat. «Adam ómiriniń sapasy maqsatynyń mazmunyna baılanysty» degen támsil bar. Úshinshi erekshelik – otandyq ónimbiz. Elge qyzmet etý – biz úshin úlken abyroı.

– Nelikten osy baǵytty tańda­dyńyzdar?

– Startap bastaýǵa ıdeıa izdege­nimizde basty maqsatymyz mol tabys tabý emes, áleýmettik máseleni sheshý boldy. Stýdent kezimde ákem 51 jasynda júrek talmasynan qaı­tys boldy. Sol kezde adam bo­ıyn­daǵy kez kelgen aýrýdy erte kez­den anyqtaýdyń mańyzdy ekenin tú­sindim. Moıyndaý kerek, bizdiń elde kóbine er adamdar densaýlyǵyna nem­quraıdy qaraıdy. Dárigerler de adam­dardyń aýrýy asqynǵannan keıin keletinin aıtyp, shaǵymdanady. Osylaısha, óndiriste jumys isteıtin azamattardyń densaýlyq jaǵdaıyn jasandy ıntellekt kómegimen erte anyqtaıtyn Med365 jobasyn qolǵa aldyq. Joǵaryda aıtqanymdaı, biz qurastyrǵan qurylǵy óndiristik kompanııalardaǵy jumysshylardyń jumysyna kirispes buryn medı­sınalyq tekserýden jyldam ári sapaly ótýin qamtamasyz etedi.

Áńgimelesken –

Eligimaı TО́ŃKER,

«Egemen Qazaqstan»