Densaýlyq • 04 Qańtar, 2024

Transplantasııa kómegimen táýir boldy

862 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Transplantologııadaǵy ózekti máselelerdi gazetimizdiń ótken sandarynda birneshe márte qaýzaǵanbyz. Gemodıalızge tańylǵan naýqastardyń ahýaly, máıittik donor tapshylyǵy týraly jazdyq. Jaqynda búırek transplantasııasyn jasatqan qala turǵyny Bekbolat Shernııazovpen qaýyshqanymyz bar. Sonda aýyr syrqattan keıin, endi boıyn tikteı bastaǵan azamat erlikke tatıtyn iske bel býǵan donorlardyń qoǵamdaǵy orny týraly oramdy oı qozǵaǵan edi.

Transplantasııa kómegimen táýir boldy

Bekbolat – Batys Qazaqstan oblysy Shyńǵyrlaý aýdany­nyń týmasy. Qazir Astanada turady. Kóziniń qara­shyǵyn­daı úsh perzenti bar. Úlkeni – jeti­de, kenjesi – úshte. Kúndelikti turmys-tirshiliktiń qamymen júrgen ol 2020 jyly aqpanda jaǵdaıy nasharlaı bastaǵan soń emhanaǵa baryp, búıregi as­qynǵanyn biledi. Aýrýdyń emi – transplantasııa. Oǵan deıin gemodıalız alýǵa týra keledi.

– 2020 jyldan beri gemo­dıalız ala bastadym. Ýaqyt óte aptasyna úsh márte qabyldap júrdim. Ár barǵanda tórt saǵat jatamyz. Biraq gemodıalızden birde ózimdi jaqsy, keıde óte nashar sezinip shyǵatynmyn. Alǵashynda gemodıalızdiń tek bir ǵana túri bar, ony bir ǵana fırma tasymaldaıdy dep oılaıtynmyn. Sóıtsem, túri kóp eken. Onyń bızneske aınalyp ketkenin keıin bildim. Meniń aǵzama jaqsy áser etken gemodıalızge toqtalyp, tek sony alatyn boldym. Kóp uzamaı Astanadaǵy Ulttyq onkologııa ortalyǵyna baryp, onda Mels Asyqbaev esimdi tájirı­beli transpalantolog dáriger­men jo­­lyqtym. Transplantologııa, do­­norlyq týraly aqparat suraı bas­­tadym. Olar transplanta­sııa máıittik donor nemese týys­tyq donordyń kómegimen jasalatynyn aıtty. Máıittik do­norǵa «kútý paraǵyna» kezekke turdym. Emdelip júrgende kóptegen adammen tanystym. Gemodıalızge 15, 17 jyl qaty­na­ǵandar bar eken. Elde máıit­tik donor az ekenin sol sátte túsindim, – deıdi Bekbolat.

Sodan keıipkerimiz eldegi má­ıittik donordyń tapshyly­ǵy­na nendeı másele áser eteti­nin anyq­taǵysy kelip, izdengen. Máıittik donorlyqqa qarsy ot­ba­sylardyń kóp ekenin bilgen. Dinı turǵyda qaıshylyqtar bar degendi estigen. Biraq keıin osy saýaldy qaladaǵy bir meshittiń ımamyna qoısa, ol qaıtyp ba­ra jatqan adam ekinshi adamdy qutqarǵany saýapty is ekenin jetkizipti. Qysqasy, dinde qar­sylyq joǵyn túsingen. Bul mez­gilde Bekbolattyń otbasy da ge­mo­dıalızde júrýdiń qıyn­­dyǵyn kórip, bilip qalǵan. Dári­­gerler jiti tekserýden ke­ıin naýqastyń jubaıynyń aǵ­zasy trans­plan­tasııaǵa keletinin bilip, erli-zaıyptylar operasııaǵa qam­dana bastaǵan.

– Transplantasııadan al­dyn dárigerler jubaıymyz ekeý­­mizdiń densaýlyǵymyzdy mu­­qııat baqylady. Donor bolý – árı­­ne, ońaı dúnıe emes. Bul er­­likpen parapar is der edim. Ult­­tyq onkologııa ortalyǵynyń trans­­plantologi Mels Asyqbaev bas­­taǵan dárigerler qaýymyna alǵysym sheksiz. Bizge transplantasııadan qorqyp, sary ýaıym­­ǵa salynýdyń qajeti joǵyn ba­ıyppen túsindirdi. Kún-tún demeı pasıentterdiń jaǵdaıyn baqylap júretin. Jańylma­sam, operasııa 5 saǵatqa sozylsa kerek, odan keıin de biraz ýaqyt aýrýhanada jattyq. Qazir úıge shyǵyp, dári-dármekterimizdi úzbeı ýaqtyly iship júrmiz. Buıyrsa, jaǵdaıymyz ábden jaq­­­saryp jatsa, donorlyq týra­ly aq­parattandyrý jumysta­ry­na da belsendi aralassaq degen oıymyz bar. О́ıtkeni men sekildi búıregi aýyryp, gemodıa­lızge tańylǵandardyń ahýalyn jaqsy túsinemin. Elde máıittik donor damyǵanda jaǵdaıy múshkil naý­qastar azaıar ma edi dep oılaımyn, – deıdi B.Shernııazov. 

ortaǵa

Elimizde transplantasııa týys­tyq nemese máıittik donordan ja­salady. Alaıda týys­tyq do­nor­lyqqa kelisim berýge de á de­gen­nen ekiniń-biriniń batyly bara qoımas. Keıipkeri­miz donor­lyqty erlikke balaıtynyn aıtyp, erlik jasaǵan­­dar­ǵa qoǵam bolyp qurmet kór­setýge shaqyryp otyr. Ol et ja­­qynyna aǵzasyn be­rip, aman alyp qalǵan jandarǵa arnaıy tósbelgi tabystap, úlgi etýimiz kerek dep sanaıdy. Úki­met qol­dasa, qoǵamdyq oryndarda je­ńildikter qarastyryl­sa, ha­lyq­­tyń donorlyqqa kóz­qara­­sy ózgerer edi degen oıyn ashyp aıtty. Áleýmettik jeli­de erli-zaıyptylarǵa ha­barla­­syp, do­nor­lyq týraly keńes suraı­tyn­dar kóbeıgen.

Iá, elde transplantologııa salasy táp-táýir damyp ke­le­di. Bilikti dári­gerler de bar­shy­lyq. Týystyq do­nordyń kó­megimen jasalatyn operasııa­lar jyldan-jylǵa kó­beıe tústi. О́kinishtisi, máıittik do­nor­dyń áli de bolsa, aqsap tur­ǵany. Muny basqa-basqa Bek­bolat Shernııazov jaqsy bile­di. Aýyr jaǵdaıda jatqan naýqas­tar­dyń talaıyn kórgen ol úgit-nası­hatqa kómektesýge ár kez da­ıyn ekenin jetkizdi. Biz de erli-za­ıyptylardyń emi shıpaly bolsyn desip, transplantologııa salasyn damytýǵa demeý bolarlyq ıgi isterine tabys tiledik.