Zamanaýı onkologııalyq júıe

Biraq osyǵan qaramastan, «esinen adasqan jasý­shamen» kúres jalǵasyp jatyr. Dátke qýat deı­­tinimiz, qaı elde bolmasyn, obyrǵa dýshar bolý kórsetkishi joǵary bolǵanymen, odan kóz ju­ma­tyndar sany jyl ótken sa­ıyn azaıyp keledi. Buǵan qosa, bıylǵy Úkimet otyrysynda onko­­lo­gııalyq aýrýlarǵa qarsy kúres jónindegi 2023-2027 jyldarǵa arnalǵan keshendi jos­par bekitildi.

Osy oraıda Ortalyq Azııada, onyń ishinde Almatyda alǵash ret onkologııalyq naýqas­tar­dy tıimdi emdeýge múmkindik beretin sıfr­lyq ınnovasııalyq júıe ornatylǵanyn qýana habarlaımyz. Mundaı júıe qazir álem­niń aldyńǵy qatarly onkologııalyq orta­lyqtarynda qoldanylady. Osylaısha Almaty onkologııalyq ortalyǵynda 2019 jyly paı­da­lanýǵa berilgen, AQSh-ta ja­sal­ǵan qol­da­nystaǵy jelilik údetkishte ınno­vasııalyq júıe­niń ornatylýy mańyzdy revo­lıý­sııalyq jetis­tik boldy. Qaterli isikti tikeleı kózdeıtin sáýle­lendirý ádisin engizý pasıentterge joǵary dál­dikpen jáne árbir naýqastyń aǵzasyna beıim­delgen em júrgizýde mańyzy orasan. Inno­vasııalyq júıe naýqastyń tynys alýyn baqylaı otyryp, onyń tynys alýyna sáıkes sáýle baǵytyn avtomatty túrde retteı alady. Bul terapııa naqty ýaqyt rejiminde isiktiń dáldigin baqylaýǵa, tipti naýqas tynys alyp jatqan kezde de isikti dál kúıdirýge múmkindik beredi ári onyń aınalasyndaǵy saý tinderdiń zaqymdaný qaýpi azaıady.

Búginde Almaty onkologııalyq ortaly­ǵy­nyń sáýlelik terapııa bóliminde kún saıyn 100-ge jýyq onkologııalyq naýqasqa em-dom jasalsa, osy ádistiń keseldiń bastapqy, tipti keıingi satysyndaǵy pasıentterdiń densaýlyǵyn jaqsartýda, ómirin uzartýda septigi mol. Sáýlelik tera­pııa­nyń tıimdiligi men qaýipsizdigi isikke áser etýdiń dáldigine tikeleı baı­­lanysty. Muny medısına tilin­de­ «targettik terapııa» dep atap júr­ge­ni belgili. Jańa júıe – emniń aǵza­ǵa jana­ma áserin azaıta otyryp, onko­lo­gııalyq dertterdi emdeý tıim­diligi men qaýipsizdigin arttyra alady. Qys­qasy, júıe jelilik údetkishpen tolyqtaı birik­tirilgen, prosedýra kezinde isiktiń ornyn anyqtaý, baqylaý arqyly mıllı­metr­lik jo­ǵa­ry dáldikpen sáýlelenýdi qam­tamasyz etedi.

Júıeniń stereoskopııalyq rent­gen­dik­ pozısııalaý, pasıenttiń jaǵdaıyn qa­da­ǵalaý, jospardy esepteýdiń sıfr­lyq­ júıesi isikti barynsha dál sáý­le­len­dirý, emdeý barysyn retteý syndy biregeı fýnksııalary bar. Taǵy da aıta ketý kerek, bul saý tin­der­diń zaqymdaný qaýpin azaıtýda óte ma­ńyz­dy. Sonymen qatar jańa júıe radıo­terapııa seansynyń da ýaqytyn aıtar­lyqtaı qysqartyp, emdeý jospa­ryn ázirleýdi jyldamdata túsedi. Bul­ ásirese, mı isigi men basqa da kúr­deli aǵzalardy emdeý barysynda asa ma­ńyz­dy.

Qalaı desek te, sáýlelik terapııa salasyna engizilip otyrǵan ozyq tehnologııalar Almaty qalasyndaǵy onko­lo­gııalyq kómektiń deńgeıi durystala bas­taǵanyn dáıekteıdi. Osy arada onkologııadaǵy ınnovasııalyq júıe­ge qol jetkizýge Almaty ákimdigi men Qo­ǵam­­dyq densaýlyq saqtaý bas­qar­ma­sy qol­daý kórsetkenin aıta ketý kerek.

Joǵaryda keltirgendeı, bıyl onko­lo­gııa­lyq aýrýlarǵa qarsy kúres jónindegi ke­shendi jospar bekitilgen. Bes jyldy qam­tıtyn qujat otandyq onkologııalyq kómekti damytýda mańyzy joǵary. О́ıtkeni onkologııalyq kómekti jetildirý ózekti mindetke aınalyp otyr: jyl saıyn elimizde 40 myńǵa jýyq adamda qaterli isik bar ekeni anyqtalady, jyl saıyn 13 myń pasıent qaıtys bolady. Sondyqtan Memleket basshysy óziniń «Ádiletti Qazaqstan: bárimiz jáne árqaısymyz úshin. Qazir jáne árdaıym» saılaýaldy baǵdarlamasynda onkologııalyq kómekti jańǵyrtý, onkologııalyq kómek kórsetý men emdeýde joǵary nátı­je­lerge qol jetkizgen elder syndy jaǵ­daı jasaý qajettigine erekshe toq­tal­ǵany beker emes.

Keshendi jospardyń is-sharalaryn iske asyrý 5 jyl ishinde, 2023 jyldan 2027 jylǵa deıin bes negizgi baǵyt boıynsha kózdelgen. Atap aıtqanda, qaýip faktorlarynyń profılaktıkasy jáne basqarý, tıimdiligi joǵary erte dıagnostıka, mamandandyrylǵan emdeýdi damytý, pallıatıvtik kómek jáne ońaltý, kadrlyq áleýetti jáne ǵylymdy damytý.

Keshendi jospardaǵy kózdegen maq­­sattar kesel damýynyń bastapqy kezeńderinde ókpe aýrýlaryn dıag­nostıkalaý úshin jáne jatyr moıny patologııasynyń qaýip faktory retinde adam papılloma vırýsy ınfeksııasyn anyqtaý úshin tómen dozaly kompıýterlik tomografııany keńinen qoldaný esebinen zama­naýı tehnologııalarǵa qoljetimdilikti arttyrýǵa múmkindik beredi.

Kompıýterlik, magnıttik-rezo­nans­tyq, pozıtrondyq-emıssııalyq tom­o­­grafııany, radıoızotoptyq zert­teý­lerdi paıdalana otyryp, zamanaýı sáýlelik dıagnostıka apparattarynda zerttep-qaraý múmkindigi edáýir artady. Buǵan qosa telemedısına, jasandy ıntellekt múmkindikterin belsendi engizý kózdelgen.

Onkologııalyq aýrýy bar azamattar ozyq tehnologııalardyń septigimen eli­miz­diń árbir óńirinde álemdik standarttar deńgeıinde sáý­le­l­ik em ala alady. Ár óńirlik onko­logııalyq orta­lyqta pasıentter úshin qolaıly jaǵdaılar jasa­lady. Sol sııaqty aýyldyq jerlerde tu­ra­­­tyn naýqastar jyljymaly medısınalyq ke­shen­­derdiń mobıldi qyzmetterin paıdalanýǵa qol jetkizedi. Pallıatıvtik kómek pen ońaltý s­a­pa­sy artady. Eger jos­par naqty júzege asa­tyn bolsa, otandyq onkologter álemniń jetek­shi­ onkologııalyq ortalyqtaryna qaıta daıar­laý­ǵa jáne biliktiligin artty­rýǵa jiberilip oty­­rýǵa tıis.

Eldiń shalǵaıyndaǵy eldi mekenderde onkologııalyq kómekti kúsheı­týge «Qazaqstan Halqyna» qoǵamdyq qory úlken úles qosady. Osy qor­dyń­ kómegimen sáýlelik terapııa júr­gize­tin zamanaýı apparattar – jeli­lik údet­kish­ter, dıagnostıkalyq jab­dyqtar – sáý­le­lik terapııany jos­parlaý úshin vır­týaldy modeldeý fýnksııasy bar komp­ıýterlik jáne magnıttik-rezonans­tyq tomograf­tar ornatylmaq. Eresek­ter men bala­lardaǵy onkologııalyq, onko­­gema­tologııalyq aýrýlardy emdeýge arnal­ǵan isikke qarsy zamanaýı pre­pa­rat­tar­ satyp alynady. Sondaı-aq qor qara­ja­ty esebinen medısına mamandary she­telde biliktiligin arttyrýdan ótedi.

ALMATY