Osy joly eki kásipkerdiń eńbegine toqtalǵaly otyrmyz. Biri – qaldyqsyz óndiriske basymdyq berip, taza ónim alsa, ekinshisi – kishigirim saýdamen isin dóńgeletip otyr. Qarańyz, Erliktiń boıynda sýretshilikke, aǵashtan túıin túıýge degen qabileti bala kúninen baıqalǵan. Onyń aıtýynsha, bul talant oǵan ákesi Beıbitten darysa kerek. Eseıe kele óziniń jaqsy kóretin isin kásipke aınaldyryp kórýge bel baılapty. «Aldymen aǵash buıymdardyń, sonyń ishinde aǵashtan jasalǵan ydys-aıaqqa degen naryqtaǵy suranysty zerttep kórdim. Ekologııalyq taza ydystardyń ótimdiligi jaqsy ekenine kóz jetkizgennen keıin inim Ernar ekeýmiz aǵash sehyn qurýǵa kiristik. Bul isti júrgizýge «Agrokredıttik korporasııa» AQ-dan 2,5 paıyz jeńildikpen alǵan nesıe úlken qoldaý boldy», deıdi E.Jaqsylyqov.
Oblys ákiminiń baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, kásipker alǵashynda ǵımaratty da, stanokty da jalǵa alyp otyrsa, 5 mln teńge nesıe qarajatynyń arqasynda aǵash oıatyn qytaılyq eki stanok satyp alyp, óz menshigindegi qurylǵylarmen jumys isteı bastaǵan. Qazirgi kezde sehta astaý, taqtaı, tostaǵan, pıssaǵa arnalǵan ydys, toǵyzqumalaq pen shahmat taqtalary sııaqty birneshe buıym túrleri jasalady. Bul zattardyń bári de kóterme baǵada iri kólemde satyp alýshylarǵa, ıaǵnı saýda núktelerine, toıhanalarǵa jóneltiledi. Sol sııaqty paıdalanylǵan aǵashtan qalǵan qıyndylar otynǵa, jońqasy qurylysta jylý ustaǵysh materıal retinde satylyp ketedi. Sondyqtan mundaǵy óndiris qaldyqsyz, ónim ekologııalyq taza deýge tolyq negiz bar.
Erliktiń aıtýynsha, ydys-aıaqtar aǵashtyń birneshe túrinen jasalady. Máselen, qaraǵashtan shapsa, buıym myqty bolady. Al emennen jasalǵan ydys qymbat baǵalanady. Sol sııaqty kókterek pen aqqaıyńnan da daıyndaýǵa bolady. Kásipker Instagram jelisindegi paraqshasy arqyly óz ónimderin kópshilik nazaryna usynyp otyr.
Búginde sehta aǵaıyndy kásipkerlerden bólek 5 adam jumys isteıdi. Olar kúnine orta eseppen 20 dana buıym jasap úlgeredi. Erlik bul jastardy aǵash sheberligine ózi úıretken. Búginde olar tapsyrysty oryndaý aýqymyna qaraı aıyna orta eseppen 200 myń teńge jalaqy alady.
Qazir oryndy jalǵa alyp otyrǵan kásipker aldaǵy ýaqytta óziniń jeke ǵımaratyn salyp, sehtyń irgesin keńeıtsem degen nıette. «Qytaıdan taǵy birneshe túrli stanoktar ákelip, búginde úlken suranysqa ıe bolyp otyrǵan Barnhaýs, Haıtek Haýs sııaqty úılerdiń syrtqy qabatyna paıdalanylatyn aǵash materıaldaryn shyǵarý oıymda bar», deıdi Erlik Jaqsylyqov. Kásibin ilgeriletýge qarjylaı qoldaý alý úshin kelesi jyly memlekettik granttarǵa bıznes-josparyn usynyp kórmek.
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń málimetinshe, ótken jyly «Agrarlyq nesıe korporasııasy» AQ-ǵa kásipkerlik bastamalardy iske asyrý úshin jastarǵa beriletin jyldyq mólsherlemesi 2,5 paıyzdyq jeńildetilgen mıkrokredıtter alýǵa 7,4 myń ótinim túsken. Jalpy byltyrǵy jylǵa 5 796 mıkrokredıt berý josparlanǵanyn da aıta keteıik.
Eskeldi aýdanyna qarasty Shymyr aýylyndaǵy mektep oqýshysy Álibek Sembek jas bolsa da shaǵyn kásiptiń shyraıyn keltirip júr.
Shynynda, bazar barǵan jurt biledi jumyrtqanyń saýdasyn. Qus fermasy men úıdiń jumyrtqasy sórede tursa, jurt úıdikin saýdalaıdy. О́ıtkeni onyń qunary fermadan shyqqanǵa qaraǵanda joǵary. Muny eskergen Álibek ákesi Abzalǵa kópten qolqa salyp júredi. Áýeli qus qorasyn salyp, artynan 50-ge jýyq taýyq satyp alady. Sodan bastalǵan eken bala bıznesmenniń tirligi.
Qazir ár aýyl zamanaýılandy. Áleýmettik jeliniń ıgiligin kórýde. Tutas aýyldyń turǵyndary birikken Whatsapp top bolady. Jańalyq bitken sol toptyń ishinde. Joq izdegen jurt burynǵydaı anda bir, munda bir baryp sabylmaıdy. Álgi jelidegi topqa jazba qaldyrady, artynan jaýabyn alady. Altynsarınshe aıtqanda, «aıshylyq alys jerdegini» top arqyly biledi. Shymyrdyń sondaı tobynda bala bıznesmenniń mereıi ústem. «Qoldyń jumyrtqasy kerek edi» degen suranys tússe, «Álibekke habarlasyńyz» ne «Álibekte bar» degen jaýap túsedi.
Álibek Sembek osylaısha 50 taýyqtyń babyn keltirip, tabys taýyp júr. Bylaı qaraǵanda, taýyq satyp aldy, jumyrtqa satyp otyr degen biraýyz áńgime. Al ónim alýdaǵy mashaqaty kóp. Jemin berdi, sýyn quıady, jumyrtqasyn jınaıdy. Bylaıǵy jurt taýyq ósirýdiń tirligi osy dep túısiner. Biraq bala bıznesmen onyń da úlken sharýa ekenin aıtady. Qur bıdaıdy ne arpany taýyq aldyna shasha salmaıdy. О́nim sapaly bolýy úshin qusqa da qunarly jem kerek. Bıdaıdy, arpany, júgerini untap, oǵan túrli mıneral qosady. Tuz, ulýdyń hıtın jabyny, balyq súıeginen daıarlanǵan untaq, taǵysyn taǵylar. Jumyrtqa sonda ǵana sapaly bolady.
«Qazir qys mezgilinde taýyqtan jumyrtqa alý – úlken jumys. Kúnine 25-30 jumyrtqa alamyz. Jazda 60-70 jumyrtqa jınaǵan kezimiz boldy. Osy kezde taýyqqa erekshe kútim kerek. Álsin-álsin jyly sý quıyp, qus qoregin túrli qospalar arqyly baıytyp otyramyz. Áıtpegende ónim joq. Shyny kerek, keıde jumyrtqa tappaı qalatyn kezimiz bar. О́ıtkeni suranysty qanaǵattandyrý qajet», deıdi Álibek.
Bıyl Álibek Sembek Shymyr aýylyndaǵy M.Mámetova mektebinde 9-synypta oqıdy. Sabaǵymen qatar shap-shaǵyn kásibin dóńgeletip otyr. Bıyl jaz sońynda kásibinen túsken aqshasyn jıyp, elektromoped satyp aldy. Baǵasy da ájeptáýir. 130 myń teńgelik kólikke qajettilik ónimdi tapsyrys berýshige jetkizý úshin alynǵan.
«Qyna tasqa, aqyl jasqa bitedi» degen. Aýyl balasy Álibek Sembektiń tirligi kópke úlgi. Keler kóktemde qus sanyn molaıtýdy oılaǵan kásipker balanyń jospary da aýqymdy. Esik aldynda tórt túlik asyraýdy da qolǵa alýdy oılastyryp otyr. Qazir «birdeńe isteý kerek» dep júrgen zamandas kóp. Solar bala bıznesmenniń qareketine qarap boı túzese ıgi...
Jetisý oblysy
