Sýretti túsirgen – Tileýbek Shaıahmet
1997 jyldyń naýryzynda aýdan ortalyǵy Úlken Narynǵa kóshirilip, katonqaraǵaılyqtar jurtta qalǵandaı kúı keshken. Sodan-aq turǵyndar qala mańyna shildiń tezegindeı shashyrap, shekara shebi jalańashtana bastaǵan. Qaqpalarda «úı satylady» degen habarlandyrýlardyń kúrt kóbeıgenin kózimiz kórgen. Áýelde el úıin satyp kóshse, keıinderi esik-terezelerin tars jaýyp, úlken qalalardy betke alatyndy shyǵardy. Tirshiligi quj-quj qaınap jatqan Katonqaraǵaıdaǵy kópqabatty úıdiń barlyǵy derlik bos qalǵan. Túkpirdegi aýyldaǵy el tildeı qaǵaz úshin júzdegen shaqyrymdy basyp ótip, Úlken Narynǵa sabyldy. Ortalyqtyń alystap ketýi alty-jeti aı qar astynda jatqan aýyldyqtar úshin tipten qıynǵa soqqan. Ulttyq park qurylyp, aǵash alý da úlken máselege aınaldy. Kómir baǵasy bolsa, túý túkpirge jetkenshe eselene beredi. Katonqaraǵaı turǵyndarynyń turmys taýqymetin aıta bersek, tań atyp, kesh batady. Qysqasy, osy ýaqyt ishinde halyq sany eki esege azaıyp, qart Altaıdyń qabaǵy keshegi kúnge deıin ashylmaǵan. Keshe ǵoı, aq túıeniń qarny jaryldy. Astanadan aqjoltaı habar jetip, kópshiliktiń kózinen qýanyshtyń kóz jasy yrshyp-yrshyp túsken. Halyq elimiz Táýelsizdik alǵanda osylaı qýanǵan shyǵar. Odan soń Katon jurtynyń qaǵanaǵy qaryq, saǵanaǵy saryq bola qoıǵan joq-aý.
6 qańtar. Katonqaraǵaı. Ortalyq alań. Prezıdenttiń Jarlyǵy kúshine enip qoıǵan-dy. Altaıdyń baýraıyna aqshańqy kıiz úıler tigilip, qazan kóterildi. Tórge sahna quryldy. Altaı aspanynda áýezdi áýen shyrqalyp tur. Aýyl-aýyldan kelgen el balpań basyp ortalyqqa qaraı bettedi. Kóńildi bári. Bir-birine qutty bolsyn aıtysyp keledi. Áńgimege tartsaq, eń áýeli Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevqa rızashylyǵyn bildiristi. Odan keıin aýdan mártebesin qaıtarýǵa atsalysqan azamattarǵa alǵys aıtty.
– Altaı jurtynyń armany oryndaldy. Halyqtyń muńyn estigen Memleket basshysyna myń alǵys! Katonqaraǵaı aýdan bolsyn dep, jarǵaq qulaqtary jastyqqa tımeı shapqylaǵan azamattarǵa da úlken rahmet aıtamyz. Endigi másele, aýdanymyzda shynaıy baǵdarlamalar jasalyp, jerimizge, elimizge shapaǵaty tıse deımin. Aýdan úshin almaǵaıyp sátte bereke-birlik tanytyp, jumys isteýimiz kerek, – deıdi aýdan turǵyny Ádil Berdibek.
Bul tilekti О́skemen men Astanadan arnaıy jetken katonqaraǵaılyq qalamgerler Álibek Asqarov pen Álibek Qańtarbaev ta qýattap otyr. Álbette, jańa qurylǵan aýdanǵa jalyndy jastar, ultjandy basshylar aýadaı qajet.
Saltanatty is-shara áýeli aýdan aqsaqaly Jánibek Qyzyrdyń aq batasymen bastalyp, aqjaýlyqty ájeler shashý shashty. Sodan keıin baryp basshylar sóz alǵan. Qaıta túlegen aýdannyń aıaqtan turyp ketýi úshin aýdan ákimi Dildar Qalıhan da kúsh salatynyn aıtty.
– Jańa jylymyz jaqsy jańalyqpen bastaldy. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Jarlyǵymen Katonqaraǵaı aýdan ortalyǵy boldy. Tarıhı sát qutty bolsyn deımiz! Endigi maqsatymyz – siz bolyp, biz bolyp, aýdanymyzdyń ál-aýqatyn arttyrý. Katonqaraǵaıdyń áleýeti óte zor aýdan; munda aýyl sharýashylyǵymen qatar qarqyndy damyp kele jatqan týrızm salasy bar. Árıne, bir kúnde bolmasa da, eki jyl ishinde aýdan bolyp, aıaqtan tik turamyz degen oıdamyn. Ol degenimiz, eń áýeli ınfraqurylym; jol, aýyz sý jaryq taǵysyn taǵy. Biz sizdermen árqashan birgemiz. Aýdandy damytý maqsatyndaǵy oı-pikirlerińiz, tyń ıdeıalaryńyz bolsa, árqashan tyńdaýǵa, qoldaýǵa ázirmiz. Búgingi dúbirli toı sizder úshin! Taǵy da qutty bolsyn! – dedi aýdan basshysy Dildar Qalıhan.
«Ákim bireý, qalǵanymyz tireý bolaıyq» dep, qutty bolsyn aıtyp kelgen Májilis depýtattary Erlan Saırov pen Luqbek Týmashınov te júrekjardy lebizderin bildirdi. Iá, joǵaryda aıtqandaı, aýdannyń kúsh alyp ketýi úshin shańyraqqa qadalǵan ýyqtardaı jan-jaqtan jumyla kirisý qajet. Tarıhı ári jaýapty kezeń.
Aqjarma tilekterden soń arnaıy shaqyrylǵan ánshiler О́ktem Altaı men Toqtar Serikov ánnen shashý shashty. Alańǵa jınalǵan aýdan turǵyndary áýelegen ánge bı bılesti. Aqshańqan kıiz úı ishterindegi aq dastarqannan árkim dám tatty. Odan bólek, dalada kóterilgen qazanǵa basylǵan palaý men samaýyr shaıy tegin úlestirildi. Qaıta qurylǵan aýdannyń dál osyndaı berekesi men merekesi máńgi tarqamasyn.
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Katonqaraǵaı aýdany
