Kendi shahar túlegeli tur

Bıylǵy jyldyń aıaǵyna deıin kópqabatty 37 turǵyn úıdiń kúr­deli jóndeý jumystary qaı­­ta­rymdy qarjy negizinde júr­gizi­letin bolady. Bul jón­deý jumystary qarjylyq-ekono­mı­kalyq negizdemeniń qorytyn­dy­syna sáıkes jergilikti bıýdjetten qarjy túsken soń bastalady.

Kóppáterli turǵyn úılerdiń tolyqtaı shatyry aýystyrylyp, jertólesi, kireberis, káriz qu­byrlary jańartylady. Jón­deýden ótetin kópqabatty turǵyn úıler qalanyń ońtústik betinde ornalasqan.

Qaıtarymdy qarjy negizinde júrgiziletin jóndeý jumystary atalǵan turǵyn úı turǵyndarynyń 70 paıyzynyń kelisimi boıynsha júzege asyrylmaq. Sonymen qatar menshik ıeleri jóndeý ju­mystaryn júrgizetin merdiger mekemeni ózderi tańdaý arqyly usynady. Jóndeý jumystaryn qadaǵalaýdy «Turǵyn úı Kentaý» JShS júzege asyrady.

– Kentaý qalasy boıynsha 376 kópqabatty turǵyn úı bar. Onyń – 344 qalada, al qalǵany aýyldarda ornalasqan. 18 úı – kommýnaldyq menshiktegi úı. 2014 jyly 67 288,0 myń teńgege 9 kópqabatty tur­ǵyn úıdiń shatyrlary kúrdeli jón­deýden ótti. 2017 jyly 452 318,0 myń teńgege 35 kópqabatty turǵyn úıge kúrdeli jóndeý jumystary júrgizildi. 2019 jyly «О́ńirlerdi damytýdyń 2020 jylǵa deıingi baǵdarlamasy» aıasynda turǵyn úı qoryn jańǵyrtý salasy boıynsha Kentaý qalasynda 44 kóp­qabatty turǵyn úı kúrdeli jón­deýden ótti. Al 2020 jyly 100-den astam turǵyn úıge jóndeý jumystary júrgizildi. Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵyn damytýdyń 2020-2025 jyldarǵa arnalǵan «Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda jóndeý jumystary josparlanǵan 132 kóp­qabatty turǵyn úıde kúrdeli qu­rylys jumystary merdi­ger meke­meler tarapynan óz qara­ja­ty esebinen bastalyp, 2020 jylǵa oblystyq bıýdjetten 32 kópqabatty turǵyn úıge 1 064 534 myń teńge 2021 jyly res­pýb­lıkalyq bıýdjetten 3 251 452,0 myń teńge qarjy qaralyp, bó­lindi. Jalpy, 2014 – 2021 jyldary aralyǵynda 5,843 mlrd teń­gege 211 kópqabatty turǵyn úı to­lyǵymen jańǵyrtyldy. Osy oraıda 2023 jylǵy Turǵyn úı-kommýnaldyq ınfraqurylymdy damytýdyń 2026 jylǵa deıingi tujyrymdamasy aıasynda 2023 jyly 55 kópqabatty tur­ǵyn úıde kúrdeli jóndeý jumys­taryn júrgizý maqsatynda respýb­lıkalyq bıýdjetti qalyptastyrý barysynda 1,57 mlrd teńge qarjy qaralyp, búgingi tańda jóndeý jumystary tolyǵymen aıaqtaldy. Bul úılerdiń shatyrlary men jertóleleri, ınjenerlik júıeleri jańartylyp, syrtqy qasbetteri syrlanyp boıalǵan. Sondaı-aq merdiger mekemeler tarapynan qosymsha oryndyqtar men jaryq shamdar ornatylǵan, – dedi Kentaý qalasy ákimdiginiń «Qurylys Kentaý» JShS-nyń bastyǵy Baqytjan Slanbaev.

Atalǵan mekemeniń júrgizgen kúrdeli jóndeý jumystaryna qala turǵyndary da óz rızashy­lyqtaryn bildirip jatyr. Sapaly atqarǵan jóndeý jumysyn kóp­qabatty úı turǵyndary uqypty ustasa, jasalǵan eńbektiń zaıa ket­pegeni jáne onyń uzaq ýaqytqa jetetindigin ózderi de moıyndap otyr.

– Kúrdeli jóndeý júrgizýge turǵyndarmen birlese 2019 jyldan áreket jasadyq. Ál-Farabı kóshesinde ornalasqan bul úıdiń jóndeý kórmegenine 41 jyl bolǵan eken. «Turǵyn Úı Kentaý» JShS-na baryp ótinish jazdyq. Sonymen, 2020 jyly modernızasııaǵa ilindik. Merdiger kompanııanyń jumysy turǵyndar kóńilinen shyqty. Bizdiń usynystarymyzdy eskerip, jumysty sapaly atqarady. Jalpy, jergilikti bıýdjet baǵdarlamasy bolǵannan keıin qaıtarymdy nesıe qarajatynyń paıyzy joq. Osy jaǵy da bizge qolaıly bolyp otyr, – deıdi Kentaý qalasynyń turǵyny Maıra apaı.

Shaharda tozyǵy jetken úı­lerdi jańǵyrtý jumystary osy­laısha kezeń-kezeńimen atqarylý ústinde. Al bıyl 37 kóppáterli turǵyn úıge kúrdeli jóndeý ju­mystary júrgizilmekshi. Atalǵan jóndeý jumysyna memleket tarapynan 1,5 mlrd teńge qa­ras­tyrylyp otyr. Búgingi kúnge deıin qalamyzdaǵy 4-5 qa­batty turǵyn úılerdiń 90 paıyzy­na qaıtarymdy kúrdeli jón­deý jumystary júrgizildi. Bı­ylǵy jyly kendi shahardyń 2-3 qabatty úılerine jóndeý jumystaryn jyldyń sońyna deıin aıaqtalady. Qala ishindegi kóp­­páterli úılerdiń kúrdeli jón­deý jumystary bitkennen keıin qalaǵa qarasty aýyldardaǵy 2 qabatty úılerge kúrdeli jóndeý jumystary júrgiziledi. Ashysaı, Baıyldyr, Hantaǵy aýyldarynda salynǵan úılerdiń kópshiligi sonaý soǵys jyldarynda 1941 jyldary soǵylypty. Qalaǵa qarasty aýyldyq jerde 34 eki qabatty úı bar. Onyń 18-i – kommýnaldyq menshiktegi úıler. Al 6 úı jaramsyz bolyp tabylady. Sonda shamamen 6-8 úıge kúrdeli jóndeý jumysy júrgiziledi dep jospar­lanǵan.

Raýshan PERNEHANQYZY

Túrkistan oblysy,

Kentaý qalasy