Transferttik baǵa baqylaýǵa alynady

Atap aıtqanda, Májilis qaraýyna «Keıbir zańnamalyq aktilerge áıelderdiń quqyqtary men balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy men ilespe qujat engizildi. Qujat jónin­de depýtat Ashat Aıma­ǵam­betov baıandama jasady.

«Zań jobasy Memleket bas­shy­synyń otbasylyq zorlyq-zom­bylyq úshin jaýapkershilikti qatań­datý tapsyrmasyna toly­ǵymen sáıkes keledi. Zań jobasynda biz kelesi negizgi normalardy usynyp otyrmyz. Birinshiden, uryp-soǵýdy jáne densaýlyqqa jeńil zııan keltirý endi ákimshilik emes, qylmystyq jaýapkershilikke jatqyzylady. Jazasy áldeqaıda qatańdaıdy.

Ekinshiden, jábirlenýshiniń ótinishin kútpeı-aq, zorlyq-zom­bylyq týraly buqaralyq aq­parat quraldary nemese on­laın platformalardaǵy aqpa­rat negi­zinde tıisti sharalardy qa­­byl­daý quqy beriledi. Úshinshiden, ot­ba­synda zorlyq-zombylyq ja­saǵan adamdardyń agressıvti minez-qulqyn ózgertý úshin sotqa psıhologııalyq kómek kórsetýdi mindetteý ýákilettiligi beriledi», dedi A.Aımaǵambetov.

Depýtattyń sózine súıensek, zań jobasy aıasynda pedofılderdi ómir boıy bas bostandyǵynan aıyrý usynylyp otyr. Sondaı-aq sýısıdti nasıhattaǵany nemese sýısıdke ıtermelegeni úshin qylmystyq jaýapkershilik engizilmek. Qujatta balalarǵa arnalǵan ınternattyq uıymdardy aldyn ala eskertýsiz kez kelgen ýaqytta tekserý sekildi basqa ma­ńyzdy normalar usynylǵan.

Sondaı-aq jalpy otyrys­ta «2014 jylǵy 29 mamyrdaǵy Eýra­zııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shartqa ózgerister en­gizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy qabyldandy. Qujat jóninde Saýda jáne ıntegrasııa mınıstri Arman Shaqqalıev baıandama jasady. Sala basshysynyń aıtýynsha, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shartqa tehnıkalyq retteý, sanıtarlyq, veterınarlyq-sanıtarlyq jáne karantındik fı­tosanıtarlyq sharalar, tuty­ný­shylardyń quqyn qorǵaý, tarıf­tik emes retteý, básekelestik, son­daı-aq memlekettik satyp alýǵa qatysty 32 túzetý engiziledi.

«EAEO elderiniń Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń biryń­ǵaı tizbesinde bolmaǵan, ıaǵnı zııan­dy organızmderge qatysty shuǵyl fıtosanıtarlyq sharalar engizilip jatyr. Elimizde bu­ryn anyqtalmaǵan zııankes jańa jándikter tirkelgen. Mundaı jándikter biryńǵaı tizimde joq. Qazirgi tańda biryńǵaı kelisilgen tizimdegi zııankes jándikterge qatys­ty ǵana ýaqytsha karantındik fıto­sanıtarlyq sharalar engi­zilip jatyr. Osy jaǵdaıda Hat­tamada EAEO elderiniń shuǵyl fıto­sa­nıtarlyq sharalardy engizýi quqyǵy eskerilip otyr. Bul rette taraptar mundaı sharanyń engizilgeni týraly qalǵan elderdi aldyn ala habardar etýge tıis. Osyndaı jaǵdaılarda ózara habarlaý tártibin komıssııa ázirlep bekitedi», A.Shaqqalıev.

Mınıstrdiń sózine súıensek, Ulttyq elektrondy sıfr­lyq qol­tańbalardy ózara taný­dy qam­tamasyz etý jónin­degi qaǵı­da­lar­dy bekitýge Komıssııa­nyń quzyreti engiziledi. EAEO-ǵa múshe memleketterdiń bas­shylary 2023 jylǵy 25 mamyrda qol qoı­ǵan Hattamaǵa ulttyq elektron­dyq sıfrlyq qoltańbany ózara taný normalary da engiziledi. Osylaısha otandyq kásipkerler EAEO-nyń basqa memleketteriniń elektrondy satyp alýlaryna qatysýǵa múmkindik alady. Qujatta otandyq óndirýshilerdi qorǵaý tetikteri qarastyrylǵan jáne ulttyq memleketterdiń múddeleri eskerilgen. Sonymen qatar taýarlardyń ımporty men eksportyna ruqsat berý júıesi elektrondy formatqa kóshiriledi.

«Erejeler ýákiletti organdar­dyń ózara is-qımyl jasaý tártibin aıqyndaýǵa jáne elektrondy formatta ótkiziletin memlekettik satyp alýǵa qatysýǵa qol jetkizýdi qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Eýrazııalyq úkimetaralyq keńes­ke tutynýshylardyń quqyǵyn qor­ǵaý úshin múshe memleketterdiń birlesken is-qımyl baǵdarlamasyn bekitý quqyǵy beriledi», dedi A.Shaqqalıev.

Osylaısha elektrondy kommersııamen aınalysatyn EAEO-ǵa múshe elderdiń kez kelgen kompanııasy óz qyzmetin tutyný­shy el­derdiń ulttyq zańnamasyn es­kere otyryp júzege asyrady. Túzetýlerdi ratıfıkasııalaý EAEO-ǵa múshe barlyq memle­ket­tiń kásipkerleriniń rejimdi saq­taýyn jeńildetedi jáne fıtosa­nıtarlyq qaýipke baılanysty jańa kedergilerdi joıady.

Jalpy otyrysta «2000 jylǵy 7 shildedegi Qazaqstan Respýb­lıka­synyń Úkimeti men О́z­bek­stan Respýblıkasynyń Úki­meti ara­syndaǵy Azamattardyń ózara saparlarynyń sharttary týraly kelisimge ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy qaraldy.

Soǵan sáıkes Qazaqstan men О́zbekstan azamattarynyń kórshi el aýmaǵynda tirkeýsiz júrý mer­zimi 5 kúnnen 30 kúnge deıin uzar­tyldy. Kelisimge ózgerister engizý týraly hattama 2022 jyly 22 jel­toqsanda Tashkent qalasynda jasaldy. Jańa qujat qos memleket azamattarynyń bir-biriniń aýmaǵynda bolýy úshin qolaıly jaǵdaı jasaýǵa múmkindik bere­di jáne baýyrlas elder arasyn­daǵy ekonomıkalyq baılanys­tyń, iskerlik jáne mádenı táji­rıbe almasýdyń odan ári damýyna oń áser etedi.

«Merzim aıaqtalǵannan keıin olar ýaqytsha turýǵa ruqsat alýǵa mindetti. Negizderi – jumys isteý, emdelý, oqý, otbasymen birigý, bıznes júrgizý. Osylaısha, kóshi-qondy baqylaımyz. Odan basqa elde bolý merzimderin jańartý máselesi sheshilmek. Biraq olardyń bolý merzimi alty aı ishinde 90 táýlikten aspaýǵa tıis», dedi zań jobasyn tanystyrǵan Ishki ister mınıstri Erjan Sádenov.

Sala basshysynyń sózine súıensek, qazirgi tańda Qazaqstan aza­mat­tar О́zbekstanda 5 kún ishin­de tirkeýden ótýge mindetti. Shet­el­­dik­ter Qazaqstanda mindetti tir­­keý men kóshi-qon kartalary 2020 jyldan bastap talap etil­meıdi.

Sonymen birge «Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń keıbir zańna­malyq aktilerine transferttik baǵa belgileý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy ekinshi oqylymda qaraldy. 2019 jyldan bastap taýar bırjalarynda mámile boıynsha transferttik baǵa belgileýge baqylaý júrgizil­megen. Nátıjesinde, naryqtaǵy baǵadan tómen baǵamen eksporttyq mámileler jasaý (satyp alýshymen sóz baılasý) arqyly kapıtaldy elden shyǵarý qaýpi týyndaıdy.

2019 jyly Qazaqstandaǵy taýar bırjalary arqyly ótkizilgen suıytylǵan gaz jáne astyq ım­port­talatyn memlekettegi (О́zbek­­stan, Tájikstan, Aýǵanstan) naryq­tyq baǵadan 10-25 paıyzǵa tómendetilgeni anyqtaldy. Bul tekserý tek 2019 jyly júrgizilgen. Zań jobasy qabyldanǵannan keıin eger memleket satyp alýshynyń taýardy jetkizýge baılanysty barlyq shyǵynyn eskere otyryp, sáıkessizdikti anyqtasa, satýshy kompanııaǵa qatysty satýdan túsken kiriske túzetý engiziledi. Bul qosymsha salyq tólemderine ákeledi.

Baǵalardyń naryqtyq dıapazony jetildiriledi. Qoldanystaǵy zańda baǵalardyń dıapazony eń tómengi jáne eń joǵary bo­lyp aıqyndalady. Jańa redak­sııada bul dıapazondy qys­qartý usynylyp otyr. Mysaly, Qazaqstan kompanııasy sheteldik treıderge 10 mln dollarǵa 1 myń tonna metall satady. Odan soń treıder metaldy Eýropa elderine 12,5 mıllıon dollarǵa qaıta satady, onda treıderdiń qaıta satýdaǵy marjasy 25 paıyzdy quraıdy. Kompanııa salystyrmaly kompanııalardyń iriktemesin jasaıdy, onda eń tómengi marja 1 paıyz, eń joǵarysy 30 paıyz boldy. Qoldanystaǵy zańnamaǵa sáıkes, treıder marjasy 1 pa­ıyzdan 30 paıyzǵa deıin barady. Usynylyp otyrǵan túzetýlerde bul dıapazon 10 paıyzdan 20 paıyzǵa deıingi aralyqta bolady. Iаǵnı 10 paıyzdan az jáne 20 paıyzdan joǵary ekstremaldy mánder alynyp tastalady.

Mámilege qatysýshy taraptar­dyń ózara baılanysty anyqtama­sy keńeıtiledi. Keıbir iri salyq tóleýshiler eksporttalatyn ónimdi satý kezinde eń az táýekeldi qabyl­daı­tyn jáne ózara baılanysty ta­rap­tar retinde tanylmaǵan jasan­dy deldaldyq qurylymdar qur­ǵan. Zańnamanyń arqasynda mem­leket mundaı kompanııalardy anyq­tap, tıisti salyq tetikterin qol­dana alady. Sondaı-aq úsh deń­geıli esep berýge qoıylatyn talap­tar ózgeredi. Transferttik baǵa bel­gi­leýde esep berýdiń mynadaı 3 túri bar: jergilikti, negizgi, elaralyq.

Túzetýler naryqtyq baǵany paıdalaný negizdemesin qamtıtyn jergilikti esep berýdi usynýǵa qatysty. Engiziletin ózgerister jer­gilikti esepti usynatyn tulǵa­lar qataryn keńeıtýge múmkindik beredi. Bul talap endi beırezıdent ózara baılanysty tulǵalarmen mámilelerdi júzege asyratyn barlyq salyq tóleýshige qatysty bolady. Bastama memlekettik kirister organdaryna ózara baılanysty taraptar arasyndaǵy transferttik baǵa belgileý kezinde qashyqtan baqylaýdy jaqsartýǵa múmkindik beredi.

Sondaı-aq zań jobasynda eks­porttaýshylarǵa naryqtyq ba­ǵany anyqtaý ádisin tańdaýǵa ruq­sat etiledi. Qoldanystaǵy zańda qa­tań tártippen júzege asyrylatyn naryqtyq baǵany anyq­taý ádis­terin qoldaný ıerarhııasy bar. Eger salyq tóleýshi 5-ádisti qoldan­ǵysy kelse, onda ol aldyńǵy 4 ádis­ti qol­danýdyń múmkin emes­ine negiz­­deme daıyndaýy qajet. Engi­zi­letin ózgeristerde bul ıerarhııa alyp tastalady. Endi salyq tó­leý­shi 1-ádisti qoldanýdyń múm­kin emes ekenin ǵana dáleldep, qal­ǵan 4 ádistiń kez kelgenin óz qa­laýy­men qoldanýy kerek. Bul bas­tama ýaqyt pen qarjy únem­deı­di, qyz­metkerlerge túsetin júk­te­meni azaıtady, sondaı-aq ózge de yq­tımal shyǵyndardy bolǵyzbaıdy.

Jalpy otyrysta Májilis ko­mıtet­teri birqatar zań jobasyn ju­­mys­qa qabyldady. Atap aıt­qan­­da, kúzet qyzmeti máseleleri já­ne satyp alý jáne zańnamalyq akti­­­­lerdi normalardyń artyq (sha­­­ma­­­­dan tys) zańnamalyq regla­ment­­­te­lýi turǵysynan revızııalaý má­­se­­le­leri týraly zań jobasy men oǵan iles­pe túzetýler aldaǵy ýa­qyt­ta qara­la­dy. Jıyn sońynda de­pý­tattar tıis­ti memlekettik mekeme­ler basshy­laryna saýaldaryn joldady.