Foto: Ashyq derekkóz
Sońǵy jyldary elimizdiń densaýlyq saqtaý júıesinde ózgeris kóp. Dárigerler shetelde bilimin jetildirip, álemge tanymal úzdik klınıkalarda kásibı sheberlikterin shyńdap jatyr. Ǵylym men bilim órkendep, aqparattyq tehnologııa damyp jatqan zamanda jańalyqty jatsynbaǵan abzal. Qazaqstandaǵy joǵary oqý oryndary tek otandyq qana emes, shet elderge de medısına mamandaryn daıarlap jatyr. S.J. Asfendııarov atyndaǵy QazUMÝ Halyqaralyq fakýltet dekany Nurjamal Járdemalıevamen suhbatta medısına mamandaryn daıarlaýdaǵy jańashyldyqty suradyq.
- Nurjamal Jeńisqyzy, medısına mamandaryn daıarlaý isinde ózgerister, jańashyldyqtar kóp eken, tarqata aıtsańyz.
- О́zderińizge belgili, S.J. Asfendııarov atyndaǵy QazUMÝ - bul Qazaqstannyń medısınalyq ýnıversıtetteri arasynda tamyry tereńge boılaǵan oqý orny. 94 jyldyń ishinde elimizdiń, sondaı-aq jaqyn jáne alys elderdiń medısınasynyń maqtanyshy bolyp júrgen talaı sańlaqtardy daıyndap shyǵardy. Jaqynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev: «Biz, ozyq oılaýshy el retinde, tek alǵa qaraı qaraýǵa tıispiz...», dedi. Progress, ózderińiz biletindeı, bir orynda turmaıdy, onyń ishinde medısınalyq bilim-ǵylym kún sanap damyp keledi. Medısına tereńirek tanylady, bilim jetildiriledi. Halyqaralyq fakýltette stýdentter aǵylshyn tilinde eki mamandyq – «Jalpy medısına» jáne «Pedıatrııa» boıynsha oqıdy. Osy eki mamandyq boıynsha eki jylda oqý prosesi ÚIMB (úzdiksiz ıntegrasııalanǵan medısınalyq bilim) baǵdarlamasy arqyly oqytylady. Jáne úsh bilim deńgeıin biriktiretin 6 jyldyq baǵdarlama bar: bakalavrıat, ınternatýra jáne magıstratýra.
- Halyqaralyq fakýltet sanalǵandyqtan shetelge qajetti medısına mamandaryn da oqytasyzdar.
– QazUMÝ halyqaralyq fakýlteti bertinde ashyldy, bıyl segiz jyl toldy. Osy kezeńde 974 stýdent túlep ushty, onyń ishinde 777 stýdent ózge memleketterden kelgen. Túlekterimiz elimizdiń túkpir-túkpirinde, alys-jaqyn elderde jemisti eńbek etip júr. Búgingi tańda bizdiń fakýltette 3044 stýdent oqıdy, onyń ishinde 2700-i álemniń 36 elinen kelgen sheteldikter, Qazaqstannyń joǵary oqý oryndary arasynda eń kóp sheteldik stýdentter bizdiń ýnıversıtette oqıdy.
2021 jyldan bastap bizdiń ýnıversıtet QS World University Ranking álemdik ýnıversıtetteriniń eń elıtalyq reıtınginiń quramynda boldy, sol jyly úzdik ýnıversıtetterdiń 60% kirip, búkil álem boıynsha top 1000-ǵa kiretin 4 medısınalyq JOO-nyń biri sanaldy. 2023 jyly QS Stars QazUMÝ «Oqytý» jáne «Jumysqa ornalastyrý» sanattary boıynsha 5 juldyz jáne «Internasıonaldandyrý» sanaty boıynsha 4 juldyz berdi. Bul sanattar ýnıversıtet úshin erekshe mańyzdy, óıtkeni olar onyń qyzmetiniń negizgi máni sanalady.
Bizdiń stýdentterdi aǵylshyn tildi 400-den astam oqytýshy oqytady, olardyń 27-si Úndistan, Pákistan, Aýǵanstan, Reseı jáne t.b. sheteldik azamattar. Sondaı-aq halyqaralyq fakýltet stýdentteri QazUMÝ úzdik klınısısteri men álemniń eń uly ǵalymdary-vızıtıng-professorlarynyń dáristeri men master-klastaryna qatysa alady, sonyń arqasynda bizdiń stýdentter kóptegen halyqaralyq pándik jáne klınıkalyq olımpıadalarǵa qatysyp, júldeli oralyp júr.
Jyl saıyn akademııalyq mobıldilik baǵdarlamasy aıasynda fakýltette negizinen Eýropa elderinen (Rýmynııa, Polsha, Avstralııa, Túrkııa, Mysyr, Ispanııa, Slovakııa, Germanııa) sheteldik stýdentter oqıdy. QazUMÝ bilim alýshylary úshin shetelde oqý akademııalyq joldyń kez kelgen kezeńinde qoljetimdi. Sonymen, sońǵy 4 jylda halyqaralyq fakýltettiń stýdentteri AQSh joǵary oqý oryndarynda (Djons Hopkıns Ýnıversıteti, Vaıomıng ýnıversıteti, Ońtústik Indıana ýnıversıteti, Lıtva Densaýlyq týraly ǵylym ýnıversıteti jáne t.b.) oqydy. KazMSA jelisi boıynsha halyqaralyq fakýltet stýdentteri Túrkııaǵa, Mysyrǵa, Fransııaǵa, Germanııaǵa jáne Polshaǵa bardy. 2023 jyly Qazaqstanda alǵash ret QazUMÝ bazasynda Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń Eýropalyq bıýrosynyń otyrysy ótti. Eýropanyń ondaǵan elderinen sarapshylar delegasııasynyń qonaqta bolýy bizdiń ýnıversıtetke degen qyzyǵýshylyq álemdik arenada aıtarlyqtaı artýyna serpin berip, septigin tıgizdi.
- Siz aıtqan 36 elden kelgen stýdentter bizdiń elde áýeli neni baǵalaıdy? Jalpy bizde stýdentterdiń bilim alýyna qandaı jaǵdaılar jasalǵan?
- Elimizde medısına salasyn damytý - Qazaqstannyń memlekettik saıasatynyń negizgi basymdyqtarynyń biri. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev bul máselege erekshe kóńil bóldi. Máselen, 2023 jylǵy 1 qyrkúıektegi joldaýynda: «Densaýlyq saqtaý salasy básekege qabiletti bolýy úshin dárigerlerdi daıarlaý júıesin jetildirý qajet. Medısınalyq joǵary oqý oryndarynda kópsalaly aýrýhanalar men klınıkalar ashylady... Munyń bári ult densaýlyǵyn sózben emes, is júzinde jaqsartýǵa yqpal etedi» degen edi. Men de bul pikirdi qoldaımyn. Bizdiń shákirtterimiz teorııa men praktıkany qatar alyp júredi. Praktıkalyq daǵdylardy pysyqtaý arqyly teorııalyq bilimdi nyǵaıtýǵa múmkindikter mol. Bul turǵyda biz sapaly mamandar daıarlap júrgendikten ózge elderdiń qyzyǵýshlyǵy óte joǵary. Ony joǵaryda naqty faktilermen aıttym.
Memleket qoldaýynyń arqasynda ýnıversıtette sheteldik stýdentter úshin qolaıly atmosfera, barlyq jaǵdaı jasalǵan. 420 orynǵa jýyq jeke jataqhana bólingen. Barlyq bilim alýshylar QazUMÝ-dyń 3 klınıkasyna jáne Almaty men Almaty oblysynyń 147 klınıkalyq bazasyna erkin qol jetkize alady. Onda shákirtterimizdi elimizdiń úzdik klınısısteri - eń tanymal, eń bilikti dárigerler oqytady.
Halyqaralyq fakýltet tálimgerleri túrli stýdenttik uıymdardyń quramynda ýnıversıtet ómirine belsendi qatysady. Ýnıversıtette stýdenttik uıymdardyń jármeńkeleri únemi ótkizilip turady. QazUMÝ-dyń eń kópultty fakýltetiniń Mádenıet kúnderi atap ótiledi, onda stýdentter ózderiniń mýzykalyq jáne aspazdyq sheberlikterin shyńdaıdy.
Jalpy bizde sheteldik stýdentter ótken ǵasyrdyń 80-jyldarynan bastap keldi de, alǵashynda orys tilinde oqydy. Aǵylshyn tilinde sheteldik stýdentter 2006 jyldan bastap dáris ala bastady. Qazirgi ýaqytta bizdiń túlekter búkil álemde jumys isteıdi, joǵary deńgeıli jetekshi mamandar sanalady. Arasynda tanymal klınıkalardyń birinshi basshylary da bar.
Qazaqstanda medısınalyq bilim berýdiń kóshbasshysy retinde bizdiń bilim ordasy shet elderdiń jastary arasynda óte tanymal jáne úlken suranysqa ıe. О́ıtkeni bizdiń oqý ornynda alǵan bilim deńgeıi túlekterdiń 70% birinshi ret óz elinde biliktilik emtıhanyn tapsyrýǵa múmkindik beredi. Bul ýnıversıtette maman daıarlaý sapasynyń joǵary ekeniniń bir dáleli.
– Búginde qandaı ǵylymı máseleler ózekti sanalady? Ýnıversıtette bilim alýmen qatar, ǵylymmen aınalysyp, medısınanyń órkendeýine úles qosamyn deıtin jastar shoǵyry qalyń ba?
– Memleket basshysy Q.Toqaevtyń bastamasymen júrgizilip jatqan reformalarǵa sáıkes, ǵylymı áleýetti arttyrýǵa baǵyttalǵan negizgi is-sharalar belgilendi: jas ǵalymdardyń ǵylymı zertteýlerine jyl saıyn qosymsha qarajat bólý, qoldanbaly ǵylymdy, onyń ishinde bıznestiń ǵylymı zertteýlerin qarjylandyrý esebin kezeń-kezeńimen ulǵaıtý, sondaı-aq ǵylymı jáne ǵylymı-tehnıkalyq qyzmet nátıjelerin kommersııalandyrý úshin, atap aıtqanda, jyl saıynǵy granttar bólý arqyly jaǵdaı jasaý, jetekshi joǵary oqý oryndary men iri kásiporyndardyń janynan mamandandyrylǵan ınjınırıngtik ortalyqtardy, ǵylymı-tehnıkalyq parkterdi qalyptastyrý jáne damytý.
Joǵaryda atalǵan reformalar aıasynda 2023 jyly QazUMÝ «Asfen.forum, jańa býyn-2023» 1-shi Halyqaralyq forýmy ótkizildi. Forýmǵa kúndizgi jáne qashyqtan 1000-nan astam adam qatysty, plenarlyq otyrys pen seksııalarda 252 baıandama tyńdaldy. Forým barysynda jarqyn talantty jas ǵalymdar ózderin kórsetýge, jetistikterimen bólisýge jáne álemdegi eń jaqsy klınıkalar men uly ǵalymdardyń usynysy nemese keńesin alýǵa tamasha múmkindik týdy.
Qazirgi ýaqytta Úndistan klınıkalarymen stýdentterimizdiń kóshpeli praktıkasyn uıymdastyrý turǵysynan kelissózder júrgizilip jatyr, sondaı-aq QazUMÝ stýdentteri men oqytýshylarynyń akademııalyq mobıldilik baǵdarlamasyn iske asyrý úshin Úndistandaǵy medısına ýnıversıtetimen yntymaqtastyq týraly memorandým jasasý qarastyrylyp jatyr.
Jalpy, biz stýdentterge eń jaqsy medısınalyq bilim berýdi jalǵastyrýdy josparlap otyrmyz. QazUMÝ kóptegen elderdiń talapkerleriniń bizdiń stýdent bolýǵa nıet bildirgen rekrýter kompanııalaryna júginedi, sondyqtan jaqyn arada bizdiń geografııamyz keńeıedi. Bul árıne bizdi báskege qabiletti ete túsedi.
