Sýretti túsirgen – Jumabaı Musabekov
Alqaly jıyn oblys ákimdigi men qytaılyq kompanııalar arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıý rásimimen bastaldy.
Jıynda Memleket basshysynyń tapsyrmasymen byltyr qurylǵan Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstrliginiń basty mindetteri týrasynda sóz bastaǵan sala basshysy Nurjan Nurjigitov Sý kodeksi jobasynyń Parlament Májilisiniń qaraýyna usynylǵanyn, Úkimettiń Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy sý resýrstaryn basqarý júıesin damytýdyń 2024-2030 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasy bekitilgenin baıandady. Sondaı-aq ol sý únemdeý tehnologııasyn engizgen sharýashylyqtarǵa memleket tarapynan kórsetiletin qoldaýlar jaıynda da túsindirip ótti.
О́zara yntymaqtastyq sheńberinde ótken jıynda qytaılyq kompanııa ókilderi óńirden tamshylatyp sýarý tehnologııasyna qajetti qural-jabdyqtar óndiretin zaýyt ashyp, aýqymdy jobalarǵa ınvestısııa salýǵa nıetti ekendikterin bildirdi.
Sonymen birge zaýytta plastıkalyq sý únemdeıtin qurylǵylar shyǵarýmen qatar aýylsharýashylyq ónimderin óndirý men qaıta óńdeýden ózge de salalar boıynsha josparlaryn beınebaıan arqyly tanystyrdy.
Munan keıin qos mınıstrlik basshylary basseındik ınspeksııa basshylarymen, sharýa qojalyqtarynyń jáne sý únemdeý tehnologııalaryn óndiretin otandyq kásiporyndardyń ókilderimen kezdesti. Basqosýda Aýyl sharýashylyǵy salasynyń basshysy Aıdarbek Saparov Almaty oblysynda byltyrǵy jyly jınalǵan dándi daqyl 2022 jylǵy kórsetkishten 5 mln tonnaǵa kemigenin tilge tıek etti.
Jalpy ónim kólemi aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 7,7 paıyzǵa tómendep, 8,7 trln teńgeni quraǵan. Jyl qorytyndysynda ósimdik sharýashylyǵy ónimderin óndirý kólemi 4,3 trln teńgeni qurap, 2022 jylǵy deńgeıden 15 paıyzǵa tómendegenin aıtqan mınıstr Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes zardap shekken fermerlerdi qoldaý úshin Úkimet tarapynan birqatar sharalar qabyldanǵanyn atady.
«Salany sýbsıdııalaýǵa shamamen 500 mlrd teńge, Úkimet rezervinen ósimdik sharýashylyǵy men mal sharýashylyǵy boıynsha qalyptasqan boryshtardy óteýge 64,3 mlrd teńge bólindi. «Báıterek» holdınginiń qarjy ınstıtýttary taýar óndirýshilerge qatysty aıyppul sanksııalaryn qoldanbaı, nesıe men qaryzdardy uzartýdy júzege asyryp jatyr», degen ol osy sharalardy qabyldaý fermerlerdiń qarjylyq jaǵdaıyn jaqsartýǵa jáne bıylǵy jylǵy egis naýqanyna daıyndyq jasaýǵa múmkindik beretinin aıtty.
Búgingi kúni aýyl sharýashylyǵyn sýmen jetkilikti mólsherde qamtamasyz etý ózekti máselege aınalyp otyrǵanyn, sol sebepti fermerlerdiń zamanaýı sýarý júıelerin satyp alýǵa jumsalatyn shyǵyndarynyń 50 paıyzyn óteý arqyly sý únemdeý tehnologııalary engizilgeni, ótken jyldyń sońynan bastap ınvestısııalyq sýbsıdııalaýdyń jańa qaǵıdalary kúshine engeni týrasynda da túsindirildi.
Elimizde ózekti bolyp otyrǵan ırrıgasııa júıesi men gıdrotehnıkalyq qalpyna keltirýdiń mańyzdylyǵy jaıly sóz qozǵaǵan Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstrliginiń basshysy Nurjan Nurjigitov elimizdegi ıesiz 9 sý qoımasynyń 4-eýi Almaty oblysynda ornalasqanyn ataı kele onyń kommýnaldyq menshikke alynýy men dıqandar paıdalanatyn sýǵa mindetti túrde kelisimshart jasasý qajettiginen qulaǵdar etti.
«Oblys aýmaǵynda 310 gıdrotehnıkalyq nysan bar. Olardyń 72-si – sý qoımasy, 112 toǵan, 13 bógen jáne bóget, 14 sý toraby men 99 magıstraldyq kanaldar. Sýarmaly jerlerdiń aýdany 270,5 myń gektardy quraıdy, onyń ishinde sýarmaly egistik – 246,2 myń gektar. Barlyq sýarý jelileriniń uzyndyǵy 9,4 myń shaqyrymdy quraıdy. Sýarý jelileri men gıdrotehnıkalyq nysandardyń 60-70 paıyzynyń tozýyna baılanysty sý shyǵyny 40 paıyzǵa artyp, sýarmaly jerler tolyq ıgerilmeı jatyr. Bul máseleni sheshý úshin 2022 jyldan bastap aınalymnan shyǵyp qalǵan 54,1 myń gektar sýarmaly jerdi aınalymǵa engizý boıynsha sharalar qabyldanyp jatyr. Oblystyq bıýdjet esebinen 1,7 mlrd teńgege 9 joba ázirlengen bolatyn. Qurylys-montaj jumystarynyń quny 124,5 mlrd teńgeni qurady. Bul jobalardy iske asyrý nátıjesinde sýarý kezinde sý shyǵynyn azaıtyp, sýarmaly jerlerden alynatyn ónim kólemin 23 paıyzǵa arttyrý jáne 2000-ǵa jýyq jańa jumys oryndaryn ashý josparlanǵan», – dedi oblys ákiminiń orynbasary Almas Batanov.
Onyń baıandaýynsha, 2022-2023 jyldary respýblıkalyq bıýdjetten 7 aýdannyń jáne Qonaev qalasynyń sýarý jelilerin qaıta jańǵyrtýǵa 7,9 mlrd teńge bólingen. Aǵymdaǵy jyly bastalǵan jumystardy jalǵastyrýǵa jáne Uıǵyr aýdanynyń jobasyna 6,4 mlrd teńge qarastyrylǵan. Bólingen qarajattyń jetispeýshiligi jáne ýaqtyly bólinbeýi jobalardy qaıta túzetýge baǵyttalǵan shyǵyndarǵa alyp keledi.
Sharýa qojalyqtarynyń sýǵa ketetin shyǵyndarynyń ósýin, sý únemdeý tehnologııalaryn engizý arqasynda sý tutyný kólemin azaıtyp, ónimdilikti ulǵaıtý arqyly tabystardyń ósýimen teńestirýge bolady. Qazirgi ýaqytta oblysta sý únemdeý tehnologııalary 20,5 myń gektarda qoldanylady, onyń 9,6 myń gektary tamshylatyp sýarý bolsa, 10,9 myń gektarynda jańbyrlatyp sýarý ádisimen júzege asyrylady.
Almaty oblysy – sý resýrstarymen qamtylǵan óńirlerdiń biri. Solaı bola tura sý resýrstarynyń transshekaralyq ózenderden jáne klımattyq ózgeristerge tikeleı táýeldiligi keıingi jyldary aıqyn kórinis taýyp otyr. Sýarmaly eginshiliktiń tıimdiligin arttyrý perspektıvalary sýdy únemdeıtin sýarý tehnologııalaryn keńinen qoldanýmen tyǵyz baılanysty. Bul sýdy jáne qorektik zattardy núktelik jetkizý arqyly sýdy tutynýdy azaıtýǵa jáne ónimdilikti arttyrýǵa múmkindik beredi. Osyǵan baılanysty taýar óndirýshilerdi sý únemdeý tehnologııalaryn engizýge yntalandyrý maqsatynda mınıstrlik tarapynan ınvestısııalyq sýbsıdııalaý, sondaı-aq fermerlerge sý berý jónindegi qyzmetterdiń qunyn sýbsıdııalaý túrinde memlekettik qoldaý sharalary kórsetiledi.
Sharýashylyqtardy yntalandyrý úshin ınvestısııalyq sýbsıdııa mólsherin ulǵaıtý jónindegi usynystyń Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi tarapynan qoldaý tapqandyǵy aıryqsha ataldy. Aǵymdaǵy jyly ınvestısııalyq salymdardy sýbsıdııalaýǵa bıýdjetten 4,7 mlrd teńge qarastyrylǵan.
Turǵyndardyń tabystylyǵyn arttyrýǵa baǵyttalǵan «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy aıasynda sý únemdeý tehnologııalarynyń jabdyqtaryn satyp alýǵa tómen 2,5 paıyzdy nesıe berý arqyly qoljetimdiligin arttyrý josparlanyp otyr. Bul rette jobalardy 20 paıyzdan aldyn ala tólem arqyly iske asyryp, qalǵan bóligin sýbsıdııa alǵannan keıin óteý tetigi pysyqtalyp jatyr. Sonymen qatar baǵasyn odan ári arzandatý úshin oblys aýmaǵynda sý únemdeý jabdyqtaryn shyǵaratyn zaýyt salý josparlanǵan.
«Sýdyń da suraýy bar» demekshi, aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerge sýdy tıimdi paıdalaný qajettigi týrasynda únemi túsindirilip jáne agrarly aımaqta sý únemdeý tehnologııalaryn engizý jumystary budan ári de jalǵasa bermek.
Mınıstrler sapar sońynda «Jibek joly» JShS men Sheńgeldidegi sorǵy stansasynyń jumysymen tanysyp, ondaǵy ózekti máselelerge nazar aýdardy.
Almaty oblysy
