Kollajdardy jasaǵan – Almas MANAP, «EQ»
Buǵan deıin Ulttyq bank tóraǵasy Tımýr Súleımenov qolaıly mólsherleme eldegi ekonomıkalyq jaǵdaıǵa baılanysty dep túsindirgen bolatyn. Al negizgisi – ınflıasııamen kúresý joly. Ol báseńdegen saıyn monetarlyq retteýshi mólsherlemeni birtindep tómendetedi. Ulttyq banktiń málimetinshe, bazalyq mólsherlemeniń ózgerýi ınflıasııa deńgeıine aqsha naryǵynyń paıyzdyq mólsherlemesi men valıýta baǵamy arqyly áser etedi. Basqasha aıtqanda, bazalyq mólsherleme neǵurlym tómen bolsa, tutynýshylyq jáne ıpotekalyq nesıeler soǵurlym arzan bolady.
Bul rette «Halyk Finance» sarapshylary bazalyq mólsherleme 50-100 tarmaqqa, 14,25-14,75%-ǵa deıin tómendeýi múmkin dep esepteıdi. Olardyń pikirinshe, ınflıasııany qoldaıtyn faktorlar – kommýnaldyq qyzmetter baǵasynyń ósýi, eń tómengi jalaqynyń ósýi, teńgeniń álsireýine qatysty kórsetkishter bazalyq mólsherleme tómendeıdi degen boljamǵa dem berip tur.
Osy faktorlarǵa qaramastan, sarapshylar ınflıasııa byltyrǵydaı kúrt bolmasa da, báseńdeı beredi dep esepteıdi. Qańtar aıynyń sońynda baǵa ósimi 9,5%-dy qurady. Ulttyq bank onyń mánin 2025 jylǵa qaraı 7,5%-dan 9,5%-ǵa deıingi aralyqta boljaıdy. «Halyk Finance» sarapshylary 8,5%-ǵa deıin tómendeıdi dep otyr.
«Basqa faktorlar da aqsha-nesıe saıasatyn odan ári jeńildetýge yqpal etedi. Buǵan ortalyq bankterdiń kópshiliginiń qatań aqsha-nesıe saıasaty aıasynda aǵymdaǵy jáne kelesi jyldarda odan ári qysqarýdy kútýmen jahandyq ınflıasııalyq qysymnyń baıaýlaýy jáne ınflıasııanyń kútilgennen tezirek tómendeýi kirýi múmkin», dedi «Halyk Finance» sarapshylary.
Sarapshylar elimizde naqty paıyzdyq mólsherlemeniń (ınflıasııany eskere otyryp túzetilgen naryqtyq mólsherleme) salystyrmaly túrde joǵary ekenin eske salyp otyr. Bul da bazalyq mólsherlemeni odan ári tómendetýge tolyq negiz beredi. Ulttyq banktiń sońǵy makroekonomıkalyq zertteýinde bazalyq mólsherleme 2024 jyldyń sońyna qaraı 13,8%-ǵa deıin tómendeıtini aıtylǵan. 2025 jáne 2026 jyldarǵa arnalǵan bazalyq mólsherleme boljamynyń medıandyq máni tıisinshe 10,5% jáne 9% deńgeıinde boldy.
«Jusan Invest» basqarma tóraǵasynyń orynbasary Baýyrjan Tólepov jýrnalıstermen kezdesken kezde eldiń bas banki aqsha-nesıe saıasatyn odan ári jumsartýy múmkin ekenin joqqa shyǵarmady. Ol muny joǵary aılyq ınflıasııaǵa qaramastan, ótken jylǵy kórsetkishtermen salystyrǵanda tómendep, Ulttyq bank boljamyna jaqyndap qalǵandyǵymen túsindiredi.
Sarapshynyń baıandaýynsha, Ulttyq bankte mólsherlemeni 25-50 bazaǵa tómendetýge múmkindik bar.
«Biz ınflıasııanyń tómendeýin qalaımyz, sondyqtan bazalyq mólsherlemeni shekteýshi deńgeıde ustap turýdy qoldaımyz», deıdi sarapshy.
Qarjy naryǵynyń kóptegen sarapshysy mólsherlemeniń tómendeýi bankterdiń depozıtterine áser etedi dep oılaıdy. О́tken jyly bankterdiń depozıttik bazasy aıtarlyqtaı ósti. Ranking.kz taldaýyna súıensek, jeke tulǵalardyń ekinshi deńgeıli bankterdegi depozıti 2023 jyly 20,6%-ǵa ósip, 20,4 trln teńgege jetken. Salystyrý úshin aıtar bolsaq, 2022 jyldyń sońyna qaraı Qazaqstandaǵy ekinshi deńgeıli bankterdegi depozıtter 16,9 trln teńgeni quraǵan bolatyn.
Jeke tulǵalardyń depozıtteri bank sektoryn qarjylandyrýdyń negizgi kózi sanalatynyn aıta ketken jón. Ulttyq banktiń derekteri boıynsha, ekinshi deńgeıli bankterdiń qorlandyrý qurylymyndaǵy klıentterdiń depozıti 2024 jylǵy 1 qańtardaǵy jaǵdaı boıynsha 68,2%-dy qurady.
Qazaqstan qarjygerler qaýymdastyǵynyń (QQQ) málimetinshe, 2023 jyly jeke tulǵalardyń depozıtteriniń kólemi 15,6-dan 18,8 trıllıon teńgege (+20,4%) ósti. Qaýymdastyq pen Ulttyq banktiń aqpan aıyndaǵy saýalnamalaryna sáıkes, 2024 jyly dollar men teńge jubynyń ortasha aıyrbastaý baǵamy 478,3 (aǵymdaǵy baǵamǵa +7%) jáne 471,8 (aǵymdaǵy baǵamǵa +5%) teńgeni quraýy múmkin.
Ekonomıst Maǵbat Spanov teńge baǵamy men teńgedegi depozıtter arasynda belgili bir baılanys bar dep esepteıdi. EDB qorjynyndaǵy teńgemen salynǵan depozıtter kemi jarty paıyzǵa arzandaýy múmkin. Tıisinshe, bul ózgeris salymshylarǵa asa qatty sezile qoımaıdy. Jalpy, sarapshy stavkalardyń odan ári tómendeýi qarjy ınstıtýttaryndaǵy depozıtke tym qatty áser etpeıtinin aıtady. Sebebi bizdiń elde qoldaǵy qarjyny ınvestısııalaýǵa múmkindik beretin qarjy quraldary az.
ALMATY
