11 maýsymda Danııanyń astanasy Kopengagen qalasynda “EQYU Kopengagen qujatynyń 20 jyldyǵy: mártebesi men keleshegi” halyqaralyq konferensııasy óz jumysyn aıaqtady. Gazetimizdiń keshegi nómirinde habarlaǵanymyzdaı, EQYU-ǵa múshe 56 memleketten kelgen úsh júzge tarta ókilder qatysqan bul bedeldi forým Qazaqstan, Danııa jáne Demokratııalyq ınstıtýttar men adam quqyqtary jónindegi bıýronyń (DIAQB) birlesken bastamasymen ótti.
Talǵat JUMAǴULOV – Kopengagennen.
Konferensııanyń plenarlyq májilisinde EQYU-nyń Is basyn-daǵy tóraǵasy, Qazaqstannyń Memlekettik hatshysy – Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev, Danııanyń Premer-mınıstriniń orynbasary – Syrtqy ister mınıstri Lene Espersen hanym jáne DIAQB dırektory Iаnesh Lenarchıch sóz sóıledi. Osydan jıyrma jyl buryn naq osy qalada Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq jónin-degi keńes músheleriniń joǵary laýazymdy ókilderi tereńdigi men aýqymy jaǵynan teńdesi joq, adam quqyqtary, demokratııa jáne zań ústemdigi boıynsha standarttar jınaǵyn qabyldady, dedi óz sózinde Qanat Saýdabaev. Jıyrmasynshy ǵasyrdyń sońyndaǵy kúrdeli de qaıshylyq-tarǵa toly oqıǵalar kezeńinde Kopengagen qujaty tranzıttik elderdegi demokratııalyq túrlendirýlerdi qoldaýda aıryqsha ról atqardy, Vankýver men Vladıvostok arasyndaǵy keńistiktegi demokratııa negizderin nyǵaıtty, EQYU-nyń turaqtandyrýshy rólin bekitti. Búginde Qazaqstannyń EQYU-daǵy tóraǵalyǵy Kopengagen qujatynyń odan ári damýyndaǵy aıryqsha mánge ıe. Sebebi, tarıhta tuńǵysh ret Uıymnyń saıası basshylyǵyn postkeńestik, azııalyq memleket atqarýda. Iаǵnı, HHI ǵa-syrda demokratııalyq qundylyqtar memleketter men kontınentterdiń shekaralaryna táýeldi emes ekenin ańǵartady. Osyǵan oraı Memleket-tik hatshy Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń 14 qańtarda EQYU-nyń Turaqty keńes múshelerine arnaýyna silteme jasap, “Demokratııalyq qoǵam ornatý – bizdiń halqymyzdyń sanaly tańdaýy, sondyqtan biz elimizdiń odan ári saıası lıberaldanýy baǵyty men qazaqstandyqtardyń ómir súrý sapasyn odan ári arttyrýdy jalǵastyramyz”, dep málimdedi. Búgingi tańda Qazaqstanda demokra-tııa men azamattyq qoǵam ınstıtýttary túpkilikti ornyǵyp, qyzmet atqarýda, demokratııalyq saılaý jáne táýelsiz sot júıeleri qurylǵan, buqaralyq aqparat quraldary erkin qyzmet etýde, saıası partııalar men qoǵamdyq birlestikter damyp keledi. Qazaqstandaǵy demokratııalyq ózgerister eldiń áleýmettik-saıası ómiriniń basty úrdisine aınaldy, dedi Q.Saýdabaev. Kopengagendegi konferensııaǵa kelgen qazaqstan-dyq memlekettik organdar, azamattyq qoǵam, sonyń ishinde Qazaqstan halqy Assambleıasynyń joǵary laýazymdy ókilderiniń qatysýy osy baǵyttaǵy damýdyń aıqyn dáleli. Jalpy, Qazaqstannyń EQYU-daǵy tóraǵalyǵy elimizde ǵana emes, búkil Ortalyq Azııadaǵy demokratııalyq úrdisterge serpin berýi tıis. Adamnyń negizgi quqyqtary men bostandyqtaryn saqtaý jáne qorǵaý demokratııanyń damýy, tózimsizdik jáne kemsitýshilikpen kúresý biryńǵaı ári bólinbeıtin qaýipsizdiktiń ajyramas bóligi bolyp tabylady. Sondyqtan da EQYU-daǵy Qazaqstan tóraǵalyǵy Uıym qyzmetiniń gýmanıtarlyq ólshemine basym nazar aýdarady, ári onyń damýyna ózindik laıyqty úles qosýyna nıetti. Qazaqstan úshinshi ólshemniń kókeıkesti máseleleri boıynsha ondaǵan is-sharalar ótkizýdi josparlap otyr. Atap aıtqanda, 17-19 mamyrda Varshavada ótken gýmanıtarlyq ólshem boıynsha jyl saıynǵy semınar sot táýelsizdigi men qoǵamnyń ádil sotqa qol jetýi taqyrybyna arnaldy. Osy jyldaǵy alǵashqy Qosymsha keńes genderlik tepe-teńdik pen áıelder-diń qoǵamdyq jáne saıası ómirge qatysýy taqyrybyna arnalǵan bolatyn. Bıylǵy jyldyń aıaǵyna deıin az ulttar ókilderine arnalǵan bilim berý jáne din bostandyǵy boıynshy taǵy eki qosymsha keńes, sonymen qatar, saılaý kezindegi elektrondyq daýys berý jóninde semınar ótkizilmek. Gýmanıtarlyq ólsheminiń aıryqsha is-sharasy 29-30 maýsymda Astanada ótetin EQYU-nyń toleranttylyq pen kemsitpeýshilik jónindegi joǵary deńgeıdegi konferensııasy bolmaq. О́ziniń mereıtoılyq sıpatyna qaramastan, Kopengagen konferensııasy mindettemelerdi oryndaý-daǵy olqylyqtardy anyqtap, jıyrma jyl buryn ýaǵdalasqan qaǵıdattardy júzege asyrýǵa jańa serpin beredi dep Memlekettik hatshy senim bildirdi. Konferensııa sondaı-aq jańa ıdeıalardy týyn-datýǵa biregeı múmkindik beredi. Q.Saýdabaev Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń bıylǵy jyly EQYU sammıtin ótkizý jónindegi bastamasyna aıryqsha toqtalyp ótti. Joǵary deńgeıdegi demokratııa jáne adam quqyǵy salasynyń Uıym úshin bastapqy negizge ıe ekenin aıryqsha atap kórsetýge múmkindik beretini sózsiz. Konferensııanyń ashylýynda sóılegen sózinde Danııanyń syrtqy saıasat vedomstvosynyń basshysy Lene Espersen hanym ótken jıyrma jyl ishinde Eýropanyń aıtarlyqtaı ózgergenin aıryqsha ańǵartty. “Kopengagen qujaty ázirlengen kezde Qazaqstan táýelsiz el retinde EQYU úderisine áli qa-tyspaǵan edi. Al búginde Qazaqstan Uıymdy basqaryp keledi. Bul qanshalyqty alǵa jyljyp qoıǵa-nymyzdyń tamasha mysaly bolyp tabylady”, dedi Danııa mınıstri. Q.Saýdabaevpen bolǵan ekijaq-ty kezdesý barysynda Espersen hanym EQYU-daǵy qazaqstandyq tóraǵalyqqa, sonyń ishinde Qyr-ǵyzstan daǵdarysyn retteý máse-lesine qosqan úlesine joǵary baǵa berdi. Ol sonymen qatar, Qazaq-stannyń EQYU sammıtin ótkizý jónindegi usynysyna qoldaýyn bildirip, aýǵan máselesiniń kúrde-liligin eskere otyryp, osy sammıttiń kún tártibinde negizgi oryn aýǵan máselesine berilýi kerektigin aıtty. Danııa Vıse-premeri Qazaqstannyń EQYU-nyń gýmanıtarlyq ólshemi boıynsha júzege asyp otyrǵan bastama-larynyń jetistikterin atap ótti. Áńgimelesýshi taraptar osy saladaǵy Qazaqstan men Danııa yntymaqtastyǵynyń oń tájirıbesin, sonyń ishinde adam quqyqtary jónindegi О́kilettilik ınstıtýtyna qosa, Qazaqstannyń tıisti ınstıtýttaryn damytýda Danııanyń adam quqyqtary jónindegi ınstıtýttyń qatysýyn atap ótti. Taraptar, eki eldiń saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyǵy qazirgi kezde naqty múmkindikterge sáıkes kelmeıtindigine kelise otyryp, ekijaqty qarym-qatynas bolashaǵyn talqylady. Q.Saýdabaev atap ótkendeı, Qazaqstan óziniń jańa tehnolo-gııalar salasyndaǵy tájirıbesimen belgili bolǵan Danııa bıznesiniń Qazaqstannyń údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasyna qatysýyna múddeli. Sapar aıasynda dıplomatııalyq pasport ıelerin vızalyq talaptan bosatý týraly notalarymen almasty. Vızalyq talaptardy joıý, eń aldymen eki eldiń resmı ókilderiniń, sonyń ishinde saıası, ekonomıkalyq, ǵylymı jáne mádenı salalaryndaǵy baılanys-tardyń jeńildeýine jol ashady.
