Los-Andjeleste atoı salǵan balýan

Dál sol kezderi KSRO men AQSh arasynda qyrǵı-qabaq soǵys órship turǵan. 1980 jyly amerıkalyqtar men olardyń odaqtastary keńes odaǵynyń Aýǵanstanǵa basa-kóktep kirýin ashyq túrde aıyptap, Máskeý Olımpıadasyna qatysýdan bas tartty. Jaýap kóp kúttirgen joq. Arada tórt jyl ótkennen soń túrli jaǵ­daıdy jeleý etip, KSRO da dál sondaı qadamǵa bardy. Osylaısha, sport salasy saıasattyń oıynshyǵyna aınalyp, sportshylar qaýymy sonyń zardabyn molynan shekti. Olardyń jyldar boıy jattyǵý zalynda shelektep tókken teri zaıa ketti. Basqalardy aıtpaǵanda, sol tusta qazaqtyń tórt birdeı beldi boksshysynyń dańqy dúrkirep turǵanyn kóziqaraqty kórermender jaqsy biledi. Atap aıtsaq, 1984 jyldyń 25 aqpany men 4 naýryzy aralyǵynda Tashkentte jalaýy jelbiregen Odaq chempıonatynda Kárimjan Ábdirahmanov, Serik Nurqazov, Serik Qonaqbaev jáne Asylbek Qılymov syndy qazaqtyń tórt birdeı tarlanbozy qarsy kelgenderdiń barlyǵyn ońdyrmaı sabap, bas júldeni oljalady. Fınalda Kárimjan men qos Serik Armenııanyń ataǵy alysqa jaıylǵan arlandary – Nshan Mýnchıan, Samson Hachatrıan jáne Israel Akopkohıandy soq­qyǵa jyqsa, Asylbek Belarýstiń betkeustary Aleksandr Belıaevtan basym tústi. Qandastarymyz osy jarqyn jeńisteriniń arqasynda Olımpııa oıyndaryna qatysýǵa múmkindik aldy. Biraq Amerıkaǵa olardyń joly túspedi. Onyń sebebin joǵaryda aıttyq. Basqa da sport túrleri boıynsha tolaǵaı tabystarǵa qol jetkizip júrgen jerlesterimiz dál sondaı jaǵdaıǵa dýshar boldy.

Desek te Qazaqstanda týǵan bir sport­shyǵa Los-Andjeles Olımpıadasyna qatysý baqyty buıyrǵan eken. Ol – klas­sıkalyq kúrestiń has sheberi Haralambos Holıdıs. Bul jigit 1956 jyldyń 1 qa­za­nynda Atyraý qalasynda dúnıege keldi. Onyń balalyq shaǵy Jaıyqtyń ja­ǵalaýynda, qalyń qazaqtyń arasynda ótti. Keıinnen Haralambostyń áke-sheshesi tarıhı otanyna oraldy. Afınada ol balýandyq ónerdiń qyr-syryna qanyqty. 1971 jyly 15 jasynda Grekııa chempıo­ny atanyp, ulttyq qurama sapyna qa­byldandy. 17 jasynda alǵash ret álem birin­shiligine qatysyp, úzdik alty sport­shynyń sanatyna qosyldy.

Halyqaralyq arenadaǵy óziniń al­ǵashqy iri tabysyna Holıdıs 1976 jyly qol jetkizdi. Lenıngradta uıymdas­tyrylǵan Eýropa chempıonatynda ol qola medaldy moınyna ilse, arada 10 jyl ótkennen soń Pıreıdegi qurlyqtyq dodada kúmis júldege qol jetkizdi. Fı­nalda keıipkerimiz KSRO-nyń týy astynda óner kórsetken tatar balýany Tı­mer­jan Kalımýlınge ese jiberdi. Álem chempıonatynda eki ret júldegerler qata­rynan kórindi: 1978 jyly Mehıkoda jáne 1986 jyly Býdapeshtte úzdik úshtikti túıindedi. Odan bólek, Haralambos Jer­orta teńizi oıyndary jáne basqa da asa iri halyqaralyq týrnırlerde jeńis tu­ǵyryna kóterildi.

Qazaqstannyń týmasy tórt birdeı Olımpıadaǵa qatysty. 1976 jyly Mon­real jáne 1980 jyly Máskeýde 52 kg sal­maqta kúsh synasty. О́kinishke qaraı, ekeýinde de joly bolmady. 1984 jyly AQSh-qa attandy. Los-Andjelestegi oıyn­darda 57 kg salmaq dárejesinde beldesti. Jańa salmaq oǵan jaqty. Jarys barysynda mysyrlyq Ábdel Latıf Halaf, morokkolyq Álı Lashkar, shvesııalyq Bennı Iýngbek (Olımpıadanyń qola jáne álemniń eki dúrkin kúmis júldegeri) jáne rýmynııalyq Nıkolae Zamfırdi utyp, japonııalyq Masakı Etomen (álem chempıony) teń tústi. Sol kezderdegi erejege saı qosymsha kórsetkishter boıynsha Kúnshyǵys eliniń ókili jeńiske jetse, Haralambos qola medaldy qanaǵat tutty.

1988 jyly Seýlde alaýy tutanǵan Olımpııa oıyndarynyń ashylý saltanatynda Haralambos Holıdıs óz eliniń týyn ustap shyqty. Bir aıta keterligi, Ońtústik Koreıa astanasynda barlyq sport túrinen Grekııanyń órenderi bir ǵana qola medal oljalady. Sol jalǵyz júldeni bizdiń keıipkerimiz jeńip aldy. Grek-rım kúresinen ótken jarysta 57 kg salmaq dárejesinde synǵa túsken ejelgi Ellada eliniń balýany KSRO-nyń óki­li Aleksandr Shestakov (keıinnen eki dúrkin álem chempıonatynyń kúmis júl­­degeri, Eýropa chempıony atandy), shve­sııalyq Bennı Iýngbek, koreıalyq Ho Bıon Ho, amerıkalyq Entonı Amado jáne qytaılyq Iаn Chang Chendi qapy qaldyryp, bol­garııalyq Stoıan Balovqa (álem chempıony, Eýropa birinshiliginiń kúmis júl­degeri) ese jiberdi.

Seýl Olımpıadasynan keıin Holıdıs bozkilemnen qol úzgenimen, bul saladan alystap ketken joq. Alǵashynda ol jasóspirimderdi jattyqtyrsa, keıinnen Grekııanyń ulttyq quramasynyń bas bapkeri boldy. Bir sózinde Haralambostyń «Eger men keńes odaǵy nemese Bolgarııa sekildi myqty bapkerlik mektebi bar memleketterdiń birinde daıarlanǵanda, keminde 10 jyl boıy qamshy saldyrmaıtyn edim. Shyny kerek, Grekııada bizde ondaı jaǵdaı bolmady. Sonyń saldarynan altyn tuǵyrǵa kóterile almadym», dep aǵynan jarylǵany bar. Ejelgi Ellada eli sportyn órge súıregen abzal azamat 2019 jyldyń 26 maýsymynda 63 jasqa qaraǵan shaǵynda júrek talmasynan jaryq dúnıemen qosh aıtysty.

Haralambos Holıdıs ózimen birge bir ýaqytta kúresken Qazaqstannyń balýan­darymen jaqsy aralasty. Ásirese ol Más­keý Olımpıadasynyń jeńimpazy, álemniń eki dúrkin chempıony Shámil Serikovtiń sheberligine erekshe tánti boldy. Qazaq jigitiniń erik-jigeri men qımyl-qozǵalysyna aıryqsha súısinetin. Jýrnalısterge bergen bir suhbatynda Haralambos «Shámildiń kilemdegi kú­resi maǵan Nýrıevtiń sahnadaǵy bıin eles­tetedi» degen edi. Mine, Grekııanyń maq­tanyshy qazaqtyń birtýar balýanynyń ónerine osyndaı baǵa berdi.