Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Qazaqstan rıeltorlarynyń birikken qaýymdastyǵy prezıdentiniń keńesshisi Nına Lýkıanenko naryqtyń toqyraý jaǵdaıynda ekenin, tranzaksııalar shektelip qalǵanyn aıtady. Usynys pen suranys arasyndaǵy úılesimdilik buzyldy. Degenmen sarapshylar kóktem men kúz aralyǵy naryqtaǵy qozǵalysqa dem beretinin de joqqa shyǵarmaıdy.
Sarapshynyń aıtýynsha, aldaǵy aılarda tranzaksııalar sany 30-35 myńǵa deıin jetip qalýy múmkin. Bul kórsetkish 2023 jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda óte az. О́tken aptada turǵyn úı jaǵdaıyn jaqsartý úshin birjolǵy zeınetaqy tólemderin (BZT) paıdalaný erejelerine ózgerister engiziletini belgili boldy. О́nerkásip jáne qurylys mınıstrligi azamattarǵa «Otbasy bankinde» BZT-ny paıdalanýǵa múmkindik berýdi usynady. Onyń aıasynda turǵyn úı qaryzyn rásimdeý maqsatynda alýshylardyń jetkilikti somany jınaqtaýy úshin aqshalaı qarajatty saqtaý merzimin segiz jylǵa deıin ulǵaıtý usynylady. Qazirgi ýaqytta bul merzim – úsh jyl.
«Salymshyǵa sharttyq somany tóleý turǵyn úı qurylysy jınaqtary týraly shart kúshine engennen keıin keminde úsh jyl ótken soń júrgiziledi. Erejede kózdelgen BZT nysanaly maqsatyn rastaý merzimi turǵyn úı qaryzyn alý úshin jetkiliksiz, bul salymshylardyń jappaı narazylyǵynyń týyndaý qaýpin týdyrady», dep túsindirdi mınıstrlik.
Sarapshylar memlekettiń BJZQ salymy arqyly naryqqa enýi jaǵdaıǵa aıtarlyqtaı ózgeris engize qoımaıtynyn aıtady. Sebebi BJZQ salymshylary bul múmkindikti alǵashqy naýqanda paıdalanyp qoıǵan. Endigi qalǵan usaq-túıek áreket naryqtyń betalysyna áser ete almaıdy. 2021 jyldan bastap zeınetaqy qorynan úı satyp alýǵa shamamen 3,3 trln teńge jumsalǵan. Shamamen 1,4 mln ótinish kelip túsken.
N.Lýkıanenkonyń aıtýynsha, naryqtaǵy baǵany usynys anyqtaıdy. Qazir paıdalanýǵa beriletin turǵyn úı keshenderiniń basym kópshiliginiń qurylysy osydan eki-úsh jyl buryn bastalǵan. Qurylys kompanııalary qaýymdastyǵy taldaý júrgizip, qurylys kompanııalary aı saıyn eń kóbi 12 jańa jobany satýdy bastaıtynyn anyqtady. Sarapshylardyń pikirinshe, bul ájeptáýir az. О́tken jyly 15,5 mıllıon sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Biraq 2024 jyly odan da azyraq salynady. Birqatar kompanııa jańa jobalarǵa qarajatynyń joǵyn aıtyp jatyr. Jaǵdaı osy baǵytta jalǵasa berse, jyl aıaǵynda jańa baspana tapshylyǵy sezilip, tıisinshe baǵanyń ósip ketýine sebep bolýy da ábden múmkin. О́ıtkeni naryqtaǵy qubylmaly ahýal aldaǵy jaǵdaıdyń betalysyn boljaýǵa múmkindik bermeı tur.
Qurylys kompanııalary naryqtyń qalaı qubylatynyn barlap, jańa qurylys nysandaryn bastaýǵa asyqpaı otyr. Jaqyn bolashaqta baǵa turaqtalady degen boljam bar. BJZQ men naryq ıntegrasııasy kezinde úıdiń quny asyra baǵalandy, halyqta onyń aqyryn kútýge múmkindik bolmaıdy. Lýkıanenko sózinshe, BJZQ ıntegrasııasy da, memlekettik baǵdarlamalar da tranzaksııa sanyna áser ete almaıdy. Basqasha aıtqanda, deldaldardyń baǵaǵa áser etý múmkindigi shektelip qaldy.
Qazaqstannyń jyljymaıtyn múlik federasııasynyń prezıdenti Ermek Músirepov te naryqtaǵy jaǵdaı toqyraýǵa jaqyn ekenin aıtty. Munyń belgisi sońǵy jarty jylda baıqalǵan.
«Qazirgi toqyraý halyq suranysynyń tómendeýinen emes, turǵyn úı satyp alýǵa qarajattyń jáne ıpotekalyq nesıe berý túrindegi qosymsha quraldardyń bolmaýynan týyndap otyr. Halyqtyń basym kópshiliginiń turǵyn úıdi óz kúshimen satyp alý múmkindigi nólge teń. Sebebi tabysy kún kórisinen artylmaıdy. Elimizdegi on tranzaksııanyń toǵyzy ıpotekalyq nesıe arqyly júzege asty», deıdi sarapshy.
Aıtýynsha, Almatydaǵy jer silkinisi naryqtaǵy jaǵdaıǵa áser etken joq. Adamdar mundaı tótenshe jaǵdaılardy tez umytýǵa beıim. Qoldanystaǵy ınjenerlik jelilerdi paıdalanýdyń shektelýine baılanysty Almaty, Astana jáne Shymkent qalalarynda turǵyn úıdi paıdalanýǵa berýdi shekteý baǵdarlamasy qabyldandy.
«Qurylys ındýstrııasy Qazaqstan ekonomıkasynyń negizgi qozǵaltqyshtarynyń biri retinde tanylǵan. Ol damı beredi. Biraq bul úshin qurylys materıaldaryn ózimizde shyǵarýdy, jelilerdi jańartý, jańǵyrtý jobasyn júzege asyrý qajet. Sondaı-aq ortalyqtan shalǵaı aımaqtarǵa da nazar aýdarǵan mańyzdy», deıdi Ermek Músirepov.
Onyń aıtýynsha, Almatydaǵy bıznes klastaǵy turǵyn úıdiń ortasha baǵasy sharshy metrine 400 myńnan 550 myń teńgege deıin aýytqıdy. Ekonom klastaǵy baspana sál arzanyraq. Biraq qaıtalama baspana baǵasy sharshy metrine 800 myń teńgege jetedi.
Jyljymaıtyn múlik naryǵynyń sarapshysy Anna Shaskaıa áriptesiniń toqyraý týraly pikirimen kelisip, keıbir segmentterdegi (lıýks turǵyn úı jáne bıznes-klass) qaıtalama naryqtaǵy baǵalar baıaý tómendep jatqanyn atap ótti.
«О́tken jyldarmen salystyrǵanda baǵa tómendedi. Bastapqy naryqta qurylys salýshylar baǵany ustap tur, biraq sońǵy ýaqytta olar da jıi jeńildikter usynyp jatyr. Halyqtyń satyp alý qabileti 2023 jyldyń sońyndaǵy deńgeıde qaldy. Jańa «Otaý» baǵdarlamasy tranzaksııalardyń ósýin yntalandyrady, naryqty birshama jandandyrady dep kútiledi. Alaıda «7-20-25» baǵdarlamasynan aıyrmashylyǵy, «Otaýda» shekteýler kóp, sondyqtan turǵyn úı naryǵynda baǵa óse qoımaıdy dep boljam jasaýǵa negiz bar», deıdi A.Shaskaıa.
Vest Realty kompanııasynyń basshysy Gúlnár Túgibaevanyń aıtýynsha, naryq memlekettik baǵdarlamalardan úlken úmit kútedi, biraq onyń qyzmeti halyqtyń barlyq tobyna qoljetimdi emes. Sarapshynyń aıtýynsha, baǵdarlama shekteýli lımıtpen keledi jáne sol sebepti eń kóbi segiz myń otbasyna qoljetimdi bolady.
«7-20-25» baǵdarlamasy toqtaǵan soń, jobalardy sata almaı qaldyq. Sondyqtan qurylys kezeńderiniń keshigýine baılanysty zardap shekken bastapqy jyljymaıtyn múlikti satyp alýshylardyń sany artyp jatyr. Almatydaǵy jer silkinisi naryqqa qysqamerzimdi áser etti, degenmen elimizdiń basqa aımaqtarynan kelgen ınvestorlardyń birazyn shoshytty. Qazir almatylyqtardan tynysh qalalardan jyljymaıtyn múlik satyp alýǵa ótinishter túse bastady», dedi sarapshy.
ALMATY
