Elordamyzdaǵy eń jas teatr sanalatyn Mýzykalyq jas kórermender teatrynyń irgesin qalap, tól shákirtterimen shyǵarmashylyqtyń shyraıyn kirgizgen rejısser, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, ónertaný PhD, Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń professory, «Bolashaqtyń» túlegi Ashat Maemırovtiń ónerge degen ińkárligi qandaı bolsa, ózi basshylyq etetin teatr sahnasynda ter tógip júrgen ónerli órenderge degen meıirim-mahabbaty da dál sondaı. Sebebi ol úshin ómir men óner arasyn shekaramen shekteý múmkin emes. Ondaıda rejısserdiń ózi «ónerim – ómirim, al teatrym – otbasym» deıdi zor maqtanyshpen.
«О́zim de kópbalaly, ósip-óngen áýlette týyp, 10 balanyń ortasynda tárbıelengendikten bolar, aınalamnyń bárin týys kóremin. Ol sezim shákirtterime kelgende tipti asqaqtap ketedi. Sondyqtan ózimiz irgesin qalaǵan Mýzykalyq jas kórermender teatryndaǵy árbir ártistiń taǵdyryna jaýaptymyn dep sanaımyn. Bárin de birdeı baýyryma basamyn, týǵan balalarymdaı bilgenimdi úıretip, ónege kórsetkim keledi. Teatrymyz qurylǵaly beri ótken úsh jylda ujymda 14 jup shańyraq kóterip úlgerdi. Alda taǵy birneshe úılený toıy kútip tur» deıdi rejısser aǵynan aqtarylyp.
Á degennen-aq áńgimesin ómir men ónerdiń sabaqtastyǵynan bastaǵan rejısserdiń oı oramdarynan qazaqy qundylyqtarǵa degen qurmetin de ańdaǵandaı boldyq. Olaı bolýy zańdy da. Kez kelgen adamnyń taǵdyryn týǵan jer, ósken ortasy quraıdy desek, Batys Qazaqstan oblysynyń Syrym aýdany Saryoı eldi mekeninde týyp-ósken óner ıesiniń boıynan topyraǵyna tartyp týǵan tektilikti de tanyǵandaı boldyq.
«Qol bastaǵan kósem, sóz bastaǵan sheshen Syrym Datulynyń týǵan topyraǵynda týyp, sol aıadaı ǵana aýylda ósip-óndik. Bul – qaımaǵy buzylmaǵan naǵyz qazaqy aýyl. Sol aýylda júrip aýyldyń kónekóz qarııalarynyń áńgimesine kishkentaı kezimnen qanyǵyp óstim. Anam qazir 91 jasta. Nemene-shóbereleriniń qýanyshyna kenelip otyrǵan áýletimizdiń altyn dińgegi, alyp báıteregi. Aǵa-jeńge, ini-kelinderimniń deni ustazdyq joldy tańdaǵandyqtan, bizdiń áýletti muǵalimder otbasy dep te ataıdy», dep jalǵady rejısser ári qaraı áńgimesin.
1981 jyldyń jazynda Saryoıǵa gastroldik saparmen M.Áýezov atyndaǵy teatr ujymy kelgen bolatyn. Ol kezde Ashattyń jasy nebári 7-de edi. Alystaǵy Almatydan jetken teatr ujymy aýyldyń aıadaı klýbynda eki qoıylym kórsetedi. Onyń biri – M.Áýezovtiń «Qaragózi» bolsa, ekinshisi – S.Ahmadtyń «Kelinder kóterilisi» komedııasy. Bir sandyq qana sııatyndaı sahnada júrip Sábıra Maıqanovanyń jasaǵan Mórjan men Farmon bıbi beıneleri bolashaq rejısserdiń bala tanymyna óshpes iz qaldyryp, sábı sanasynda máńgilik jattalyp qaldy.
«Meniń boıyma ónerge degen mahabbattyń dáni dál osy kezde egilgen shyǵar dep oılaımyn. Sebebi dál sol kezdegi kúıdi áli kúnge deıin umytpaımyn. Odan beri arada 40 jyldan asa ýaqyt ótti. Biraq meniń sanamda áli kúnge deıin Sábıra apaıdyń Mórjan keıpine enip, aǵash taıaǵymen jerdi uryp jatqany jáne aýyldaǵy Kenjetaı degen úlken ájeımen sahnada turyp urysqany ketpeıdi. Sengishtigimiz sondaı, shynymen urys bolyp jatyr eken dep qabyldappyz. Biraq onyń oıyn ekenin, kórermenmen arada baılanys ornatý úshin aktrısanyń ádeıi jasaǵan ımprovızasııasy ekendigin keıin túsindik qoı. Sonda aýyldyń adamdary da tap-taza, ańǵal bolatyn, qoıylymdaǵy oqıǵaǵa rııasyz senip, Qaragózdi aıap, sonyń jaǵyna shyǵyp, bolysyp jatqany ǵoı. Ony der kezinde túsine qoıǵan aktrısa da tosylyp qalmaı, Kenjetaı apaıymyzben aıtys jasap, qoıylymnyń áserin kúsheıte túskeni bar edi. Mine, sol kezden bastap men ómirimdi ónermen baılanystyramyn, Almatyǵa baryp óner akademııasyna nemese jýrnalıstıka fakýltetine túsemin dep sheshtim. Biraq oblystan pedagogıkalyq mamandyqqa arnaıy oryn bólingendikten, ata-anamnyń aqylymen elde qalyp, bilim aldym. Sóıtip, 1995 jyly A.Pýshkın atyndaǵy Oral pedagogıkalyq ınstıtýtynyń fılologııa fakýltetin támamdadym», deıdi óner ıesi balalyq shaǵynyń jarqyn estelikterimen bólisip.
Biraq ónerge degen ińkárlik jalyndy jastyń janyn jaı taptyrmady. Oqýyn oıdaǵydaı támamdasa da, ańsary Almaty jaqqa qaraı aýdy da turdy. Aqyry armany aqıqatqa aınalyp, 2003 jyly T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasyn rejıssýra mamandyǵyn úzdik aıaqtady. 2007 jyly «Bolashaq» prezıdenttik stıpendııasynyń ıegeri atanyp, Parıj qalasyndaǵy Sorbonne Nouvelle Paris-III ýnıversıtetiniń magıstratýrasynda bilim aldy. 2009–2010 jyldary Reseı teatr óneri akademııasynyń (GITIS) magıstratýrasynda bilimin shyńdap, «Rejıssýra magıstri» akademııalyq dárejesine ıe boldy. Al 2015 jyly T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasynyń doktorantýrasyn támamdap, «Qazaqstannyń teatr rejıssýrasyndaǵy sabaqtastyq pen jańashyldyq» atty dıssertasııa qorǵady.
«Meniń rejıssýra keńistigin ádisnamalyq negizde tanyp-bilýime, kásibı turǵyda spektakldiń týý úderisin uǵynýyma sebepker bolǵan tulǵalardyń biri, álemge tanymal sahna sanatkeri – Pıter Brýk. Dálirek aıtsam, uly rejısser, reformator – Pıter Brýktiń sýretkerlik ustanymdary, kórkemdik qaǵıdattary, qaıtalanbas qoıylymdary meniń sanama silkinis, shyǵarmashylyq ımpýls berdi. P.Brýktiń «Bos keńistik», «Ýaqyt aǵymdary», «Adasý núktesi» kitaptary kez kelgen rejısser men ártistiń basty oqýlyqtarynyń birine aınalýǵa tıis. О́z basym bul kitaptardy qaıtalap oqýdan jalyqpaımyn. Pıter Brýk – uly adam. Onyń ulylyǵy – qarapaıymdylyǵynda. Sonaý 2008 jyly Qazaqstannan Parıjge ilim-bilim izdep kelgen, eshkim tanymaıtyn qazaqtyń jas rejısserin óz teatrynda qabyldap, emin-jarqyn suhbat qurýy, ulylyq pen kisiliktiń jarqyn úlgisi. Pıter Brýktiń «Bıýff dıý Nor» (Théâtre des Bouffes du Nord) teatryna baryp, «Bernarda Albanyń úıi» spektakliniń premerasyn kórgen kún – ómirimdegi tarıhı sátterdiń biri», deıdi rejısser kásibı tájirıbe tálimderinen syr tarqatyp.
Osylaısha, jergilikti jáne álemdik teatr mamandarynan tálim alyp, teorııalyq turǵyda kásibı bilimin ushtaǵan maman otandyq óner men mádenıet salasynyń bilikti menedjeri retinde ózin basqarýshylyq-uıymdastyrýshylyq qyrynan tanyta bildi. Sonyń nátıjesinde T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasynyń «Teatr óneri» fakýltetiniń dekany, «Qazaqstan halqy rýhanı damý qory» AQ vıse-prezıdenti, «Qazaq áýenderi» aksıonerlik qoǵamynyń prezıdenti, «Qazaqkonsert» memlekettik konserttik uıymynyń dırektory, M.Áýezov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq teatrynyń dırektory, T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasynyń rektory, Q.Qýanyshbaev atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq mýzykalyq drama teatrynyń dırektory laýazymy qyzmetterin abyroımen atqardy. Qazaqstan men Orta Azııada tuńǵysh ret «Astana Musical» memlekettik teatrynyń negizin qalap, 2016–2019 jyldar aralyǵynda teatrdyń kórkemdik jetekshisi boldy. Elimizdiń teatr sahnalarynda qoıylǵan jıyrmadan astam qoıylymǵa rejısserlik qoltańbasyn qaldyryp, respýblıkalyq jáne halyqaralyq óner festıvaldarynyń birneshe márte laýreaty atandy.
«Osy kúnge deıin ónerdiń ár salasynda qyzmet etip kelemin ǵoı. Dese de men úshin elimizde jańasha baǵyttaǵy ózindik stıli men qoltańbasy bar teatr ashý úlken arman boldy. Ol tilek ásirese shetelde bilim alyp júrgende kórgen túrli baǵyttaǵy qoıylymdardyń áserinen keıin tipti údeı tústi. Reseılik áıgili rejısser «Teatr óneri stýdııasynyń» negizin qalaǵan Sergeı Jenovachtyń, elimizdegi belgili rejısser, ustaz, astanalyq Jastar teatrynyń negizin qalaýshy Nurqanat Jaqypbaıdyń teatr ashyp, jańalyq jasaǵan ónerdegi ózgeshe órnegi meni erekshe shabyttandyrdy. Pıter Brýktiń tálimi óz aldyna úlken mektep boldy. Mine, sonyń barlyǵy jınalyp kelip, elorda tórinen ashylǵan Mýzykalyq jas kórermender teatrynyń qurylýyna sebep boldy. Osy arqyly men de joǵarydaǵy rýhanı ustazdarymnyń izimen teatr-stýdııa baǵytyndaǵy jas teatrdyń qanat jaıýyna qyzmet etip kele jatyrmyn. Bıyl teatrymyz úshinshi maýsymynyń shymyldyǵyn ashty. Sondaı mańyzdy sátte shaqyrýymdy qýana qabyl alyp, ujymǵa qosylǵan halyqaralyq Kann festıvaliniń jeńimpazy Samal Eslıamova, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Berik Aıtjanov, Memlekettik «Daryn» jastar syılyǵynyń laýreattary Asylhan Tólepov pen Aıan О́tepbergen syndy talantty akterlerdiń janymnan tabylýy maǵan úlken demeý boldy, kúsh berdi. Al shákirtterim – baılyǵym. Barlyǵymyz ortaq maqsat jolynda tize qosyp eńbek etip kele jatyrmyz. Allaǵa myń da bir shúkir», deıdi Ashat Maksımuly.
Ortaq maqsatqa jumylyp, ózgeshe óner týdyrýǵa bekingen jas óner ujymy alǵashqy adymdarynan-aq shyǵarmashylyq qarymyn aıqyn tanytty. Mýzykalyq jas kórermen teatrynyń sahnasynda qoıylǵan M.Áýezovtiń «Abaı – Toǵjan», N.Moshınanyń «Dúnıe-ǵapyl», M.Omarovanyń «Shámshi», «Chanel №5», E.Olbıdiń «Zoopark», D.Isabekovtiń «Gaýhartas», Ǵ.Músirepovtiń «Qyz Jibek», A.Volodınniń «Qoshtasqym kelmeıdi» qoıylymdary sýretkerlik erek qoltańba, sony saraptaý hám jańashyl formasymen kórermenin qýantyp keledi. Elimiz ǵana emes, sheteldik kórermenderdiń kózaıymyna aınalyp úlgergen «Qyz Jibek» etnofolklorlyq mıýzıkli 2017 jyly Parıj, Kann, Vena, Brıýssel, Máskeý qalalarynda zor tabyspen kórsetilse, 2018 jyly aıtýly qoıylym Fransııadaǵy Avenon halyqaralyq teatr festıvaline qatysty. Kórermen kózaıymyna aınalǵan teatrdyń taǵy bir tamasha týyndysy – Ashat Maemırovtiń rejısserligimen qoıylǵan D.Isabekovtiń «Gaýhartas» qoıylymy. Otbasy qundylyqtaryn dáriptegen drama ótken jyldyń úzdigi dep tanylyp, Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi uıymdastyrǵan О́ner salasyndaǵy «UMAI–2023» ekinshi ulttyq syılyǵyn ıelendi.
«Gaýhartas» – ádebı shyǵarma retinde qazaq ádebıetinde de, shetelde de ábden moıyndalǵan dúnıe. Kıno retinde de kórermenniń kóńilinen shyqty. Men osy shyǵarmaǵa qylaýdaı da kirbiń túsirmeýim qajet ekendigin jaqsy túsindim jáne teatrymnyń baǵytyna saı mýzykalyq drama retinde usyndyq. Qoıylym premerasynan beri bir jyl ótti. Ár kórsetilim eki ret qoıylady. Áli kúnge deıin kórermen tolastaǵan emes. Ár qoıylym saıyn anshlag. Bul neni bildiredi? Adamnyń adamı sezimderge, shynaıy mahabbatqa shólirkegeniniń kórinisi», deıdi rejısser.
Áńgimemizdiń basynda ómir men ónerdi beker sabaqtastyrǵan joqpyz. О́nerde qundylyqtar, sezim týraly osyndaı qundy oı aıta bilgen rejısser ómirde de mahabbatqa adal, sezimge berik. Besikte qundaqtaýly jatqan kezinen tabysqan ómirlik jary Nurgúlmen birge qol ustasyp, 30 jyldan asa baqytty kúnderin artqa tastady. Búginde kóziniń aǵy men qarasyndaı bolǵan eki ulyn erjetkizip, nemereleriniń baqytty ata-ájesine aınalyp otyr.
