Iá, «YouTube» arnasynan belgili aıtysker aqyn Dıdar Qamıev oryndaıtyn «Anaǵa saǵynysh» termesi halyq qulaǵyna birden jaqqan. Tipti shyǵarma avtoryn Dıdardyń ózi dep oılap júrdik. Shyn mánisinde júrekke jetken jyrdyń naǵyz ıesi – Syr eliniń azamaty Erjeńis Ábdi. Aral teńizine quıar saǵaǵa jaqyn Bógen aýylynda týǵan ol Qorqyt Ata atyndaǵy Qyzylorda ýnıversıtetinde «matematıka páni muǵalimi» mamandyǵy boıynsha bilim alǵan. Qazir №3 S.Tolybekov atyndaǵy IT mektep-lıseıde ustazdyq qyzmette.
Erjeńistiń ekinshi qyry – shyǵarmashylyǵy. Bala kúninen óleńge áýes. Sodan bolar, jastaıynan aq dombyrasyn arqalap, aıtysqa qatysty. Birneshe respýblıkalyq, halyqaralyq aıtystyń júldegeri atandy. Sondaı-aq onyń balalarǵa arnalǵan «Erjeńistiń erekshe esepteri», «Saýsaq álipbıi» jınaqtary bar. «Mektebim meniń – maqtanym» atty oqýshylardyń óleńderinen quralǵan kitapty qurastyrýshy. Respýblıkalyq «Balalar poezııasynyń antologııasy» jınaǵyna da óleńderi engen.
Shyǵarmaǵa oralsaq. Dombyranyń maıda shertisimen úndesetin, maqamy bólek terme bylaı bastalýshy edi ǵoı.
«Oqýshym, sómkeńdi usta, kıinip al!
Qaıta ǵoı, qonaq kepti, úıińe bar!
Dep ustaz mektebimnen qaıtarǵan ed(i),
Tyńdaýshym qonaǵy kim keıin uǵar...».
Ári qaraı Erjeńistiń ózin sóıletsek.
«Áli esimde. 1997 jyly qyrkúıektiń alǵashqy kúnderi bolatyn, – dedi ol muńly keıippen. – Úsh aı jazǵy kanıkýldan soń máre-sáre bolǵan oqýshylardyń qyzyǵy óz aldyna, mektep deıtin aýyldaǵy ózgeshe mekenniń qyzý jumysy bastalǵan kezi. Dene shynyqtyrý sabaǵy. Sporttyq formamdy kıip, synyptas ul-qyzdarmen sapqa tura bergenim sol edi, sabaq ótkizetin Bolat aǵaıym jaı ǵana «Erjeńis, úıińe qonaq kelipti, qaıta ǵoı» dedi. Balamyn ǵoı, ári-beri qıpaqtap, onyń ústine basqa sabaqtan qalsaq ta «dene shynyqtyrýdy» jibermeıtinimiz belgili ǵoı. Solaı etkim kelgen, biraq aǵaı nyǵarlap qaıta aıtqan soń, lajsyz sómkemdi arqalap úıge qaıttym. Sodan keıingi kóńil kúı arpalysy óleńde tolyq berilgen dep oılaımyn...
Úıge qansha jerden qadirli qonaq kelse de, mekteptegi oqýshy ul-qyzyn sabaqtan qaldyrmaıtyn úıindegilerdiń bul shaqyrtýyn bala Erjeńis asa uqpasa da, týǵan shańyraǵyna qaraı osylaısha asyǵady. Bir jaǵynan, bala kóńil birazdan beri aýrýhanada jatqan anasyn saǵynǵandiki bolar, «úıge apam oraldy» degen qýanyshpen júrisin tipten údetken edi. Biraq...
О́z úıiniń esiginiń aldyna kelgen 12 jasar ul aýyldyń bar adamyn kórip, alǵashqyda túkke túsinbeı sostıyp turyp qalady. Bireýleri jylap jatyr, bireýleri otyn daıyndap, qazan-oshaq jaǵyp júr. Kóp keshikpeı, qala jaqtan úlken «ZIL» kóligimen aqqa oralǵan anasyn ákelgende ǵana bala júrek bir sumdyqty sezgendeı, shyrqyrap jylaı bergen edi.
...Kólik keldi sol kúni qala jaqtan,
Jatyr bireý ústine aq mata japqan.
Tek esimde, kópshilik sol adamdy
Úıge qaraı kóterip bara jatqan...
...Túsedi kúlgen kezi keıde esime,
Kúlkisi, qýanyshy – syı, nesibe.
Ǵalamnyń sulýlary tatymaıdy-aý
Anamnyń kúlip turǵan beınesine...
Erjeńistiń aıtýynsha, óleńniń eń sońǵy shýmaǵy anasy qaıtqan ýaqytta tiline oralǵan. «Saǵynyshtan jıi qaıtalap júretinmin» deıdi ózi de. Al 11 synypty bitiretin jyly týǵan sheshege arnalǵan shyǵarma tolyq dúnıege keledi. Al halyq arasyna 2007-2008 jyldary birneshe aıtys aqyndary arqyly taraıdy. Sátti shyqqany Dıdar Qamıevtiń oryndaýyndaǵy nusqa.
Iá, kúıbeń tirshilikte eldegi ata-ananyń jaǵdaıyn bilip, uıaly telefonmen hal surasýdyń ózi olardy máz etpeı me? Alysta júrseń aıyna bolmasa da jylyna 3-4 tórt ret qaýyshyp, ushqan uıańda aýnap-qýnap, olardyń qýanyshyn tipti kóbeıteriń anyq. Biraq sol áserli shaq syılaıtyn sátterge ýaqyt taba bermeımiz. Al olardy joǵaltqan kúni... «Úıter edim, búıter edim». Bos sóz. Erjeńistiń bul shyǵarmasy – saǵynysh qana emes, baqqan-qaqqan áke-shesheni kózi tirisinde qadirleýge shaqyratyndaı. Ekinshiden, tálim-tárbıege negizdelgen mundaı shyǵarmalardan soń ózeginde esti sózi azaıǵan búgingi shala ánderdiń ǵumyry qysqa ekeni de bep-belgili.
– Anam bar kezde ákem Tastybaıdan qatal adam joq sekildi kórinetin. Keıin eń jumsaq, eń meıirban bolyp ketti. Ásirese 3 ul, 4 qyzdan keıin týǵan ári úıdiń kenjesi meniń betimdi qaqpady. Shań jýytpady. Qazir qarasam, ákem áriden oılaǵan eken. Anasynan aırylǵan on ekidegi bala jasyq bolmasyn, endi jylamasyn degen sııaqty, – dep syr shertti zamandasymyz.
Keıipkerimizdiń budan bólek, «Qazyna men perishte», «Beý, aǵaıyn», «Keshirińizder». «Balyqshy aýyl» atty án-jyrlary bar. Búginde aıtysta jıi kórinetin onyń shyǵarmashyl shákirtteri joq emes. Odan bólek, pándik olımpıadalarda júlde alyp júrgen oqýshylary kóp. Ásirese Ulttyq biryńǵaı testileý naýqanynda grant ıelenip, joǵary oqý ornynda oqıtyn burynǵy oqýshylardyń Erjeńis aǵaıyn umytpaı, jıi mektepke soǵatyny da sonyń aıǵaǵy.
