Qamkóńil balalardyń qatary kóbeıgen

Eńbek jáne áleýmettik qor­ǵaý komı­tetiniń Jambyl obly­sy boıynsha depar­tamenti bas­shy­synyń orynbasary Janar Nur­bek keltirgen derekke sensek, oblys boıynsha múgedektigi bar azamattardyń úles salmaǵy 3,7 pa­ıyzdy qurap otyr. О́tken jyldyń qorytyndysyna sáıkes, 1 980 eresek azamattyń jáne 841 balanyń múgedektigi bar ekeni anyqtalypty.

«Medısınalyq ońaltý shara­larynyń tıimdiligin kórsetetin 10 myń halyq sanyna shaqqandaǵy alǵashqy múgedektiktiń qarqyndy kórsetkishi 2023 jylmen salys­tyrǵanda 22 jaǵdaıdan 23,1 jaǵ­daı­ǵa ósken. Keıingi úsh jylda eńbek­ke qabiletti jastaǵy múgedektigi bar adam­dardyń úlestik salmaǵy tómendep, zeınet jasyndaǵylardyń sany óskenimen, eńbekke qabiletti jastaǵy múgedekterdiń úles salmaǵy joǵary bolyp tur. Eresekter arasynda alǵashqy múgedektiktiń 77,3 paıyzy (1 531 adam) – eńbekke qabiletti jastaǵylar, al 22,7 pa­ıyzy (449 adam) zeınet jasynda­ǵy azamattar ekenin aıta ketken jón. Sonymen qatar salystyrma­ly túrde alsaq, toptyq qurylym bo­ıynsha múgedektiktiń jasarýy, top aýyrlyǵynyń ósýi baıqalyp otyr. Múgedektik top quramy boıyn­sha alǵashqy múgedektiktiń 20 paıy­zy – I top, 48,4 paıyzy – II top jáne 31,6 paıyzy III toptaǵy múgedek­ter bolyp otyr», deıdi J.Nurbek.

Onyń keltirgen deregine júgin­sek, keıingi ýaqytta balalar ara­syndaǵy múgedektik kóbeıipti. Máse­len, 2022 jyly múgedektigi bar balalardyń sany 753-ti qurasa, 2023 jyl­dyń qorytyndysy boıynsha 841 balaǵa jetken. Baldyrǵandar ara­syndaǵy múgedektiktiń kóbeıýi kim­di de bolsa oılandyra tússe kerek.

«Balalar arasynda alǵashqy mú­ge­dek­tikke shyǵýdyń nozolo­gııa­lyq qurylymy boıynsha ilgeri­degi nátıjemen salystyrsaq, psı­hı­kalyq buzylýlar men minez qulyq­tyń buzylýy aýrýlary 20,1 paıyzdan 27,7 paıyzǵa deıin ósken. Esesine týa bitken damý aqaýla­ry, deformasııa jáne hromosomdyq aýytqýlar saldarynan múgedek bolyp tanylǵan balalardyń úles salmaǵy 30,8 paıyzdan 24,4 paıyzǵa kemigen. Sondaı-aq nerv júıesi aýrý­larynyń saldarynan alǵashqy mú­gedektikke shyqqandardyń úles sal­maǵy 20,7 paıyzdan 19,5 paıyzǵa tó­mendegen», deıdi J.Nurbek.

Jaýapty mamannyń aıtýynsha, óńir­degi ońaltý jumystary arqy­ly bir­qatar kórsetkish jaqsar­ǵan. Máselen, júrgi­zilgen emdik-ońal­tý sharalarynyń oń nátıjesi ne­gi­zinde 414 eresek, 147 bala to­­lyq ońaltylǵan jáne 465 eresek, 11 balanyń múgedektik toby tó­men­detilgen, ıaǵnı jaǵdaıy jarty­laı durystalǵan. Áıtkenmen den­saý­­lyq jaǵdaıynyń ózge­rýi­ne, ońal­tý sharalarynyń tıim­siz­digi­­ne baı­lanysty 420 eresekke jáne 7-18 aralyǵyndaǵy 35 múge­dek­tigi bar balaǵa joǵarǵy top taǵa­ıyndalypty.

Densaýlyǵynda aqaý bar azamattardy ońaltý boıynsha óńirde aýyz toltyryp aıtarlyqtaı ju­mys­­tar atqarylyp jatqany anyq. Máselen, ótken jyldyń sońynda aýtızm dertine shaldyqqan bala­lar­dy saýyqtyrý maqsatynda ar­naıy zamanaýı qurylǵylarmen jab­dyq­talǵan ortalyq ashyldy. Son­daı-aq oblystaǵy 45 myńnan asa mú­ge­dektigi bar adamdy qoldaý maq­sa­­tynda qazynadan 3,5 mlrd teńge qarastyrylǵan. Aıta bersek, qolǵa alynǵan aýqymdy jumys az emes.

Jalpy alǵanda, naqty atqa­rylyp jat­qan jumystar arqyly kóńil kónshiterlikteı nátıjeler­ge qol jetkizilip jatqanyna eshkim­niń kúmáni joq. Degenmen ke­ıingi ýaqytta múgedektigi bar balalardyń sany kóbeıgeni kóńilge qaıaý túsiredi.

Jambyl oblysy