Dımash Qudaıbergen syndy tanymal óner ıeleri «Tarbiya Ulttyq kıim» sán úıiniń shapanyn kıip, álemdik sahnalarda án shyrqap júr. Aıtysker aqyndardyń ajaryn ashqan sándi kıimderdiń kópshiligi de – osy Tárbııa hanymnyń tól týyndysy. Bolmysynan qazaqqa bolsynshy dep turatyn talantty dızaınerdiń ushqyr qııalymen kestelenip, on saýsaǵynan óner bolyp týǵan kerim kıimderine qyzyǵa qaramaıtyn jan kemde-kem.
Ulttyq qolóner salasynda shırek ǵasyrdan asa tájirbıesi bar Tárbııa Aıdymbaeva usynatyn ulttyq kıimder búginde kóptiń suranysyna ıe. Sonyń ishinde ásirese qoltańbasy talǵamymymen daralanǵan daryndy dızaınerdiń ataǵyn aspandatqan jarqyn oqıǵa – osydan birer jyl buryn ánshi Dımash Qudaıbergennniń Tárbııa hanym qolynan shyqqan qazaqy oıýmen bederlengen sándi shapandy kıip, óziniń álemdik jankúıerlerimen kezdesýge shyqqan sáti bolatyn. Aıtýly oqıǵadan keıin ulttyq kıimderge zamanaýı baǵytta jańasha sán berip júrgen dızaıner jumysyna jahan nazary aýdy. Tipti Dımashtyń ústindegi shapandy kıip sýretke túsip, áleýmettik jelige jarysa taratqan sheteldik tanymal óner adamdarynyń jarnamasy da qazaqtyń ulttyq kıimine degen ǵalamnyń qyzyǵýshylyǵyn oıatty.
«Árıne, Dımashtyń bizdiń shapandy kıip osyndaı mańyzdy kezdesýge shyqqany men úshin úlken mártebe, ult úshin abyroı dep bilemin. О́ıtkeni el aldynda júrgen, halqymyzdyń maqtanyshyna aınalǵan daryndy ánshiniń ǵalam kóz tigetin mundaı mańyzdy jıyndarda ózin ǵana kórsetpeı, ózimen birge ulttyq qundylyqtaryn da qatar alyp shyǵyp, sol arqyly qazaǵyn shartarapqa tanytýy – onyń danalyǵy, naǵyz ultjandylyǵy, bıik bolmysyn aıǵaqtasa kerek. Áıtpese Dımashqa nebir tanymal brendterdiń qymbat kıimderin qalaı kıgizse de jarasady ǵoı. Biraq Dımashtyń tańdaýy – ulttyq kıimge, onyń ishinde bizdiń brendke túsken eken. Bul – onyń otbasynda alǵan tárbıesiniń, boıamasyz bolmysynyń kórinisi. Osy oqıǵadan keıin sheteldikter bizge de kóp habarlasatyn boldy. Fransııa, Italııa syndy sán áleminiń alpaýyt elderi túrli baıqaýlarǵa, sán sherýlerine burynǵydan da jıi shaqyryp júr. Demek qazaqqa, qazaqtyń ulttyq kıimderine degen álemniń qyzyǵýshylyǵy joǵary», deıdi Tárbııa hanym tebirene til qatyp.
Iá, kez kelgen ulttyń beınesin tanytatyn qundylyqtary bolady. Solardyń biri hám negizgisi – ulttyq kıimderimiz desek, tıtteı de qatelespegenimiz. Sebebi ulttyq kıimde qazaqtyń ózi, tutas bolmysy jatyr. Al saýatty pishilip, talǵammen tigilgen kıim qaı kezde de suranysqa ıe. Shúkir, qazir ulttyq naqyshtaǵy kıimderge degen qyzyǵýshylyq basym. Ásirese jastardyń qazaqy qoltańbany óziniń kıiný stıline sińirgisi keletini de kóz toıdyryp, kóńil marqaıtady. Al kezinde, qazaqtyń qazaqtanýy áli de qıyn bolyp turǵan sonaý táýelsizdik alǵannan keıingi jyldary óziniń jeke kásibin ashyp, ultqa qaltqysyz qyzmet etýdi ómirlik maqsat etken Tárbııanyń tabandylyǵyn erlik dep baǵalasaq, bek jarasady. Sebebi ol kezde ulttan alshaqtaǵan dúnıelerdi qaıtarý jolynda árbir azamat qolynan kelgeninshe kúreskerlik tanytýǵa tıis edi. Sondaı qaısar jannyń biri – Tárbııa Aıdymbaeva.
«Almaty tehnologııalyq ýnıversıtetin 1997 jyly bitirgen soń, Mańǵystaýǵa baryp, osy kásipti bastadym. Birden bastap ketý árıne qıyn. Alǵashynda jumys qajet boldy. Kóp jerden surastyryp, jumystyń yńǵaıy bolmaǵannan keıin, úıde 1-2 aıdaı otyryp qaldym. Birde teledıdardaǵy júgirtpe joldan Aqtaý qalasynda úlken saıys ótetini týraly oqydym. Birden usynys bildirip, oblys kóleminde ótip jatqan úlken sharaǵa atsalystym. Instıtýtta oqyp júrgen kezde «Altyn adam» deıtin kolleksııammen respýblıkalyq baıqaýdan birinshi oryn alǵan edim. Oblystyq saıysty uıymdastyrýshylar meniń jetistigimdi bilgennen keıin: «Saıysqa qatystyra almaımyz, biraq qonaq retinde alamyz, sebebi sizdiń jumystaryńyz óte keremet eken», dedi. Áli esimde, 7 000 teńge syıaqy aldym. Sol kezden bastap meniń kıimderimdi kórgen óner ujymdary maǵan: «Osyndaı jumystar bar, qalaı qaraısyz, isteı alasyz ba?» dep usynystar aıta bastady. Tiginshilik maǵan tegimnen daryǵan. Anam da, naǵashy ájem de ismer bolǵan, ıaǵnı bul ónerge degen beıimdilik meniń qanymda bar. Mektepte oqyp júrgende ózime kıim tigip alatynmyn. Biraq tiginshilikti ómirlik kásibim bolady dep oılaǵan emespin. Tamaq daıyndaǵandy jaqsy kóretinmin, aspaz bolǵym keldi. Alaıda taǵdyrym osy salamen toǵysty. Oǵan esh ókingen emespin. Meniń maqsatym – adamdarǵa lázzat syılaý. Olardyń qýanǵanyn kórý, ár adamnyń ómirinde bir-aq ret bolatyn eń úlken qýanyshyna ortaq bolyp, oǵan kómektese bilýińniń ózi erekshe jiger syılaıdy», deıdi dızaıner.
Adamǵa qýanysh syılaýǵa asyq Tárbııanyń talǵamy men tereń bilimi á degennen-aq tutynýshy kóńilinen shyqty. Sebebi tarıhty, qazaqtyń bolmys-tabıǵatyn jetik bilip qana qoımaı, ony zamanaýı baǵytpen ushtastyrýǵa degen umtylysy tiginshiniń tasyn órge domalatty. Al dızaıner qolynan shyqqan árbir kıim óner týyndysyndaı kórgen jannyń kóńilin arbap qana qoımaı, kıgen kisiniń de kórkin kirgizdi.
«Men óz jumysyma, shyǵarmashylyǵyma «kóne men jańanyń toǵysýy» dep anyqtama beremin. Nege? О́ıtkeni árbir kıim úlken izdenis, tarıhı tereń bilimge negizdelip tigiledi. Sóıte tura kóne stılde, eski sarynda qalyp qoımaı, ony búgingi zamanǵa saı, kúndelikti qoldanysqa yńǵaıly etip jasaýdy da qaperden shyǵarmaımyz. Jeńil prıntti jasalǵan oıý-órnekter álemdik trendterge laıyqty bolǵandyqtan jáne sol arqyly ulttyq kıimderdi kúndelikti qoldanysqa engizý jeńilirek ekendigin eskerip, bolmys pen zamandy utymdy úılestirýge umtylyp kelemiz. Búgingi zaman talabyna saı sándi kıimder tigýge basymdyq berip júrmiz. Árıne, sahnalyq kostıýmderdi de tigemiz. Sonymen qatar kúndelikti qoldanysqa yńǵaıly kıimderdi de tutynýshylarǵa usynyp kelemiz. Baǵasyn da naryqqa saı ustaýǵa tyrysamyz. Bizdiń kıimderdi qalta kóteredi. Shúkir, qazir ulttyq kıimderge degen suranys joǵary. Meni sol qýantady. Tabysym júredi degendikten emes, qazaqtyń óziniń tabıǵatyna, qundylyǵyna jaqyndap kele jatqandyǵyna janym jadyraıdy. Men árdaıym ulttyq kıim bizdiń abyroıymyz dep aıtamyn, ol – bizdiń maqtanyshymyz. Eń ádemi kıim – ulttyq kıim. Nelikten? Mysaly, bir keremet dúnıejúzilik brendti alaıyqshy. Amerıka, Ispanııa, Italııa, dúnıejúzinde qanshama elder bar. Kez kelgen eýropalyq úlgidegi brendti kııýińiz múmkin. Biraq dál ondaı kıim sizden basqa taǵy bireýde de bolýy ǵajap emes qoı. Al sizdiń ulttyq kıimińiz dúnıejúzi boıynsha sizdiki ǵana. Ulttyq kıimdi kıip shyqqanda adam jigerlenedi. Sebebi ol – óziniń tarıhy, bet-beınesi, ata-babadan qalǵan murasy, tól tabıǵaty», dep Tárbııa hanym áńgimesin túıindedi.
