Mereke • 22 Naýryz, 2024

Jaryqtyń toıy – halyqtyń toıy

234 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Bıylǵy Naýryz Qazaq dalasyna erekshe jaǵdaıda endi. Eldiń basym kópshiligi dástúrli de tarıhı jańa jyl­dyń tóbesi kóriner Ulys toıyna asa mán berilerin Prezı­denttiń «Egemen Qazaqstan» gazetindegi suhbatynan kúni buryn bildi. Eger mundaı eldik sana ult tanymyna erteden sińisti bolmasa, búginde buqaranyń kókireginde saırap turmasa, Memleket basshysy da «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyn dúnıege ákelmes edi.

Jaryqtyń toıy – halyqtyń toıy

Uly Buqar jyraýsha tolǵasaq, «Hannyń jaqsy bolmaǵy – Qarashynyń eldigi. Qarashy halyq syılasa, Altynnan bolar beldigi». Demek halyqtyń sana-sezimine syımaıtyn dúnıeni el senimin arqalaǵan kóshbasshy ýaqyty jetpeı aıta bermeıdi. «Jurt tóńkerilip qubylǵan saǵymdaı, shynǵa shydap, yntymaǵyn qosa almas» (Abaı) deńgeıde qalyp qoısa, sonaý qańtar aıynyń basynda  Memleket basshysy «Jańa jyl men úshin qasterli mereke emes. Onyń ústine, ózimizdiń tól jańa jylymyz – áz Naýryzdy esten shyǵarmaǵan jón. Bul meıram – tirshilikti túlete keletin naǵyz tabıǵı jyl basy» demes edi.

Táýelsizdiktiń bastapqy shıregindeı emes, qazir el ósken. Kúntizbelik jańa jyldy otbasylyq mereke retinde ótkerip, naǵyz jyl keletin Naýryz meıramyn asyǵa kútedi. Kóshpeli jurttyń baıyrǵy ádeti ǵana emes, alty aı qystyń kóbesin sókken Táńiriniń rahman nuryna eljireıdi. Jyldan-jylǵa amaldap jetkenine qýanady.

Úshinshi Ulttyq quryltaı osy Amal kúnine belgilengeni  de tegin deısiz be? Erterekte úlkender «eskishe naýryzdyń 13-nen 14-ne qaraǵanda týady» dep otyratyn. Ol bir aımaqta Naýryz, bir jaqta Amal (hamal – úshinshi aı)  bolyp atalyp júrse, endi onkúndik Naýryz bolyp  naqtylanyp keledi. Kóktemniń alǵashqy kúni, jańa jyldyń tóbesi kóringen ýaqyt – bul. Demek, bir jyldy artqa qaldyryp, jańa jyl basynda aman-esen qaýyshqanǵa ne jetsin! Osyny tap basqan Prezıdent «Eń aldymen barshańyzǵa Kórisý kúni qutty bolsyn degim keledi» dep bastady Ulttyq quryltaıdaǵy alǵashqy sózin. Qazaq handyǵynyń alapatyn asyrǵan Qasym han orda tikken Saraıshyqqa arqasyn tirep Ulys toıyna jalǵaıtyn Kórisý kúnin bastap bergendeı áser qaldyrǵan joq pa? Budan bylaı 22 naýryzǵa deıin túnin kúni, qarańǵysyn qylańy jeńgen jaryqtyń toıyn toılaımyz. Jaryqtyń toıy – halyqtyń toıy, árıne. Qazaq erteden «jaryq dúnıe» deıdi. «Jalǵan ómir emes! Jalǵan, ómir!» deıdi. Jaryqqa jetken ómirdiń jalǵastyǵyn tilegeni. Qarańǵyny jaryqtyń jeńgeni, sáýleniń molaıǵany jaqsylyqtyń kóbeıgenin bildiredi. Qaı jerde jaqsylyq, jylý bolsa, halyq ta sonda.

«Japyraqtardan til bitip bala  qustarǵa,

 Kókteme keldi taǵy da Qazaqstanǵa.

Medeýdiń mynaý úkili basy burqyrap,

Saparyn tartty sabylyp saz alystarǵa…»

degen Tólegen Aıbergenov júregine bitken qushtarlyqpen ult paıdasyna qam qylyp, jaýapkershilikti sezine alsaq – nur ústine nur. Onyń alǵysharty da bıylǵy Ulys toıynyń basynda jolǵa taǵy bir márte qoıylǵandaı. «Mysaly, Kórisý kúninen bastalatyn meıram kezinde ár kúnniń óz ataýy bolady. Sonyń biri Ulttyq kıim kúni dep atalady. Basqa jurt qazaqty kıiminen tanıtyn bolýy kerek», dedi Memleket basshysy. Myna beıbit zamanda ult paıdasyna qam qylýdyń bir joly – áýeli qazaqsha sóılep, ulttyq kıim kııý ekenin túsinetin kez baıaǵyda bolǵan. Myńjyldyq ádebıeti men óneri bar, ejelden eldiktiń týyn tigip, ishki mádenıeti qalyptasqan qazaq sóıleý men kıinýden keıin qalmaǵanyn bilý óz aldyna, ony jappaı júzege asyrý eń bastysy. Eski kıim úlgisin zamanǵa saı yqshamdaý jaǵy jáne bar. Otandyq kıim úlgileri naryqty jaýlap úlgermese de, áredik kezdesip qalady. Biraq kóp emes. Osy kúni birqatar uıymnyń qyzmetkerleri, stýdentter men oqýshylar zamanaýı stıldegi ulttyq kostıýmder kıetinine kóz úırenip qalǵanyn nege jasyraıyq? Alla azattyǵyn berip, soǵan jol ashyp tur, onda ne turys? Árkim ózinen bastasyn. Iske sát! 

Sońǵy jańalyqtar