Ǵalam ǵajaıyptary

Bul – saǵat túngi on birde jabylatyn álemdegi jalǵyz áýe­jaı. 23.00-de jabylyp, 06.00-de ashylady. Sebebi tasymal qyzmeti sol jerde turatyn otbasynyń mazasyn almaýy kerek. Memleket osy aýmaqqa jańa áýejaı salamyz degende, tańdalǵan jerdiń jartysy qarapaıym sharýalardiki bolyp shyǵady. Jergilikti bılik qomaqty aqsha tólep, jerdi satyp almaq bolady. Sharýalardy kóshýge kóndirip, jerdi bosatady. Tek bir úı ǵana aqshadan bas tartyp, jerin satpaıdy. Qazirdiń ózinde olardyń balalary týrbınalardyń gúrildeýine jáne bıliktiń jıi aıtatyn «dárisin» tyń­daýǵa ábden kóndikken. О́zderi jaıqaltqan kókónis baqtarynda ómir súrip jatyr. Sońynda shydamaǵan úkimet 2 mln dollar usynady, sharýa sonda da jerin satýdan bas tartady. Mine, demokratııa!

Chıpi bar adam

Ilon Masktyń kompanııasy Neuralink chıpi salynǵan alǵashqy adamnyń nátı­jelerin kórsetti.

Chıp sa­lynǵan jigit – Noland Arbo, ja­sy – 29-da. Aýyr apat­tyń kesirinen ol moınynan tómen sal bolyp qalǵan. Qańtarda oǵan Neuralink chıpi engizildi, qalpyna kelýi úshin bir aıǵa jýyq ýaqyt ketti. Al qazir Arbo kompıýterdegi keıbir tapsyrmalardy oryndaı alatyn jaǵdaıǵa jetti. Mysaly, braýzerge kire alady, oıyn oınaıdy. Tipti shahmatta qyzý básekege túsýge qaýqary bar. Jigit chıp salynǵannan beri ózin «sal emes, qarapaıym, saý adam sezinetinin» de aıtqan.

Búırek transplantasııasy

Talpaq tanaýdyń búıregi al­ǵash ret tiri adamǵa sátti trans­plantasııalandy. Bul tý­raly operasııa jasalǵan aýrý­hananyń saıty habarlady.

16 naý­ryzda Bos­ton­daǵy «Mas­­­sa­chu­setts Ge­ne­ral» aýrý­ha­na­synda tórt saǵattyq operasııa jasaldy. Onda 62 jastaǵy Rık Sleımanǵa ge­netıkalyq túrlendirilgen shoshqanyń búı­regi salyndy. Qazir ol operasııadan keıin qal­pyna kelip jatyr. Jaqyn arada aýrýhanadan shyǵady. Amerıkalyq hırýrgter mundaı jańa operasııa kelisim bergen er adamdy naǵyz batyrǵa balap, alǵysyn aıtty.

Ǵalymdar ózgertilgen múshelerdi adam­darǵa salý donorlyq or­gandardyń sozyl­maly tapshylyǵyn jeńil­detedi dep úmittenedi. Sebebi dúnıe­júzinde donor jetispeý máselesi – ýshyǵyp tur. Mysaly, AQSh-ta kún saıyn transplantasııany kútken 17 adam qaıtys bolady. Bul jaǵdaıda eń jetispeıtin aǵza – búırek. Sol sebepti de ǵalymdar, amal joq osyndaı ádiske kóshken.