Tanym • 16 Sáýir, 2024

Jazý úshin kúsh-jiger kerek

120 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Bul – Tamıl Nadýdaǵy Madras ýnıversıtetinde túnde oqıtyn úndi stýdenti. 1905 jyl. Stýdentter túnde sabaq oqyp otyrǵanda uıyqtap qalmas úshin shashyn qabyrǵadaǵy shegege baılap qoıatyn bolǵan. Jalpy, bul dástúrli ádis eken. Qytaı halqy ony eki myń jyl boıy qoldanyp keledi. Bul ádis týraly eń alǵash I ǵasyrda Han shejire kitabynda jazylǵan.

Jazý úshin kúsh-jiger kerek

Álemde talaı qyzyq bar degen osy emes pe? Áıtpese qal­ǵyp-múlgip otyr­ǵan adam­­nyń mıyna oqý kire me deýińiz múm­kin.

Iá, atalǵan qyzyqty ádistiń túpki ári janama maǵynasy – ózińdi otyrǵyzý. Iаǵnı sol iske ýaqytyńdy arnaý, jan-tá­nińmen, sanańmen berilý, eńbek etý, qajyr-qaıratyńdy jumsaý. О́mirde bir anyq ereje bolsa, ol – bári eńbekpen keledi. Kez kelgen iske baryńdy salmasań, úl­ken nátıjege jetý qıyn. Desek te kúndiz-túni jazýmen otyryp, tom-tom eń­bek qaldyrsa da bir de bir marapat, ata­ǵy joq eleýsiz tulǵalar bar. Ádilet­siz­dik degen de ómirdiń bir anyq erejesi bo­lyp turǵany ǵoı. Bul endi bólek áń­gime.

Jalpy, shyǵarmashylyq adamdaryna jalqaýlyq ortaq. Qanshama ta­lantty jandar jazý ústeline kóp otyr­maǵandyǵynyń kesirinen keń saryndy dúnıeler jaza almaı ketti. Qazaq áde­bıetinde de mysaly jeterlik. Qara­paıym ózimizde de ma­qala jazýǵa eri­netin, bastaǵan dúnıeni aıaǵyna jetkenshe sozyp, kompıýterge júz oty­ryp, júz turatyn kezder bolady. Osyndaıda shashyn baılap qoıyp, jazý ústelinen tyrp etip tura almaıtyn álgi ádis­tiń ıgiligin eriksiz moıyndaısyń. Osy oraıd­a bir ǵalymnyń: «Jazý úshin jambas kerek» degeni esime túsip otyr.