Foto: Fingramota.kz
Sý tasqynynan zardap shekkenderge ótemaqy tólenip jatyr ma?
Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha sý tasqynynan zardap shekkender jergilikti atqarýshy organdardan, ıaǵnı ákimdikterden birjolǵy tólem alady. Tólemder mólsheri ár óńirde keltirilgen materıaldyq zalaldy esepteý úshin qurylǵan arnaıy komıssııalardyń sheshimi boıynsha jeke belgilenedi. Ol úshin sý tasqyny saldarynan aıyrylǵan múliktiń tizimderin, zalaldy rastaıtyn foto, beınematerıaldardy, jyljymaıtyn múlik obektisin ıdentıfıkattaý qujattaryn jáne basqa da qujattardy qosa bere otyryp, ákimdikterge ótinishpen júginý qajet. О́temaqy tóleý rásimi týraly neǵurlym tolyq aqparatty tek jergilikti atqarýshy organdardan alýǵa bolady.
Qazaqstannyń barlyq azamattaryna bankterden jáne Eńbek mınıstrliginen «ótemaqy» tólenedi.
Jalǵan habarlandyrýlardy barynsha shynaıy etip kórsetý úshin qylmyskerler eldegi bankter men memlekettik organdardyń ataýlaryn paıdalanady. Mysaly, sońǵy aptada Facebook, Instagram, Telegram áleýmettik jelilerinde QR Eńbek jáne áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń Halyq bankpen birlesip ótemaqy tóleıtini, sondaı-aq Qarjy mınıstrliginiń jańa qaýlysy shyqqany jóninde habarlamalar jarııalanyp jatyr. Vıjýalda uıymdardyń logotıpteri men brendbýk elementteri, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń eltańbasy paıdalanylady.
Alaıaqtar adamdardy jańylystyrý úshin ár jarnama postynyń astynda «Jedel tólem úshin raqmet», «Soma sol kúni túsedi», «О́tinimderdi shuǵyl berińiz» degen mátinmen bottar túsindermelerin ornalastyrady.
Alaıaqtardyń basty maqsaty – azamattardyń «Tolyq» nemese «О́z ótemaqymdy tekserý» degendi basyp, fıshıngtik siltemelerge ótýge ıtermeleý. Odan keıin paıdalanýshy alaıaqtar jasaǵan saıtqa tap bolady, ol saıtta aqsha alý úshin tirkeý usynylady. Al bul úshin JSN, banktik kartalardyń derektemeleri, SMS-habarlama sııaqty derbes derekter engizý qajet bolady.
Azamat bul talaptardy oryndasa, derekteri avtomatty túrde alaıaqtardyń qolyna túsedi. Qaskúnemder óz qurbandarynyń shottaryndaǵy búkil aqsha qarajatyn alýy múmkin nemese «bógdege» kredıt resimdeýi múmkin. Sondaı-aq kúmándi saıttarǵa ótkennen keıin hakerlik shabýylǵa tap bolý táýekeli bar, ol paıdalanýshynyń qurylǵysyna shpıondyq baǵdarlamalar ornatýǵa negizdeledi. Alaıaqtar osy qosymsha arqyly onlaın-bankıngke jáne basqa da qupııa aqparatqa qol jetkize alady.
«Ras-ótirigin atynan jalǵan aqparat taratqan uıymǵa júgine otyryp bilýge bolady. Mysaly, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi feık habarlamada kórsetilgen silteme - paıdalanýshylardyń jeke derekterin alý tásili ekenin habarlap, jedel den qoıdy. «Memlekettik qoldaýdyń tıesili sharalary týraly resmı aqparat 1414 nómirinen SMS-habarlamalar arqyly ǵana taratylady. Azamattardy resmı aqparatqa ǵana senýge shaqyramyz», delingen Fingramota.kz taratqan habarlamada.
Alaıaqtar kez-kelgen nómirlerdi, onyń ishinde, tórt tańbaly nómirlerdi qoldan jasaı alatyndyǵyn este ustaǵan jón, sondyqtan uıymdardyń jedel jelileriniń nómirin tergen kezde eshqandaı jaǵdaıda SMS-habarlama arqyly jiberiletin nómir boıynsha qaıta qońyraý shalýǵa nemese siltemelerge ótýge bolmaıdy.
Taǵy qandaı qaýipsizdik erejelerin bilý kerek?
- Banktiń, memlekettik organdardyń resmı saıttarynan tólemder týraly aqparatty tekserip júrińiz.
- О́zińizdiń jeke jáne banktik derekterińizdi, ásirese kartanyń arǵy betindegi úsh sandy jáne onyń jaramdylyq merzimin jarııalamańyz.
- Aqsha týraly sóz qozǵaıtyn beıtanys adamdardyń qońyraýlary men habarlamalaryna senbeńiz.
- Kartańyzdyń 3D-Secure fýnksııasyn óshirmeńiz.
- Barlyq tranzaksııalardy kórip otyrý úshin mobıldi qosymshadaǵy SMS- jáne push-habarlamalardy qosyp qoıyńyz.
- Elektrondyq poshtaǵa jáne messendjerlerge jiberilgen belgisiz faıldardy ashpańyz.
- Alaıaqtardyń saıttaryna ótýge múmkindik bermeıtin vırýsqa qarsy senimdi baǵdarlamany ornatý qajet.
- Aqshalaı qarajat tonalǵan jaǵdaıda, quqyq qorǵaý organdaryna ótinishpen júginińiz.
