Kúláshtiń ánin bir tyńdaǵan jan ún qudiretine mas bolyp, ánshini qaıta-qaıta tyńdaýǵa beıildi edi. Al talaıdy tamsandyrǵan sol daýys oqý-toqýsyz, tabıǵattyń ózimen ánshi boıyna daryǵan aıryqsha daryn ekenin bilgen mýzyka mamandary sol kezdiń ózinde-aq ánshiniń kómeıine uıa salǵan kórkem úndi qubylysqa balaıtyn. Áıtpese teatrǵa alǵash jumysqa qabyldanǵan jyly operanyń ne ekenin bilmegen jannyń arada jylǵa jýyq ýaqyt ótpeı sahnanyń naǵyz bulbulyna aınalǵany qubylys emeı nemene?
Kúlásh Baıseıitovanyń ánshi retindegi juldyzynyń janyp, dańq shyńyna shyǵýyna 1936 jyly Máskeýde ótken Qazaq óneri men ádebıetiniń onkúndiginde somdaǵan «Qyz Jibek» beınesiniń orny erek. «Bul ról Kúlásh úshin jazylǵandaı, Kúlásh Jibek rólin oınaý úshin týǵandaı edi. Eger «Qyz Jibek» operasy zor tabysqa ıe boldy deıtin bolsaq, sol tabys Kúláshtiń arqasynda keldi deýge rejısser retinde men jasqanbaǵan, qyzǵanbaǵan bolar edim» degen áıgili akter Qurmanbek Jandarbekovtiń pikiri oıymyzdy qýattaı túsedi.
Al Qurmenbektiń ózi she? Ol somdaǵan Tólegen tosyn sheshimderimen el esinde jattalyp, akter esimi ańyzǵa aınaldy. Nebir oıly beınelerdiń baǵyn ashqan ónerpaz taǵdyrynan Bekejan beınesiniń alar orny úlken. Qazaqtyń bulbul ánshisi Kúlásh Baıseıitovamen tandemde óner kórsetken shyǵarmashylyq odaq ulttyq operanyń shyn máninde juldyzyn jaqty. Qoıylym ataǵy ásirese Máskeý saparynan keıin tipti aspandady. Sol sátti ártistiń jan dosy ári sahnalyq seriktesi Qanabek Baıseıitov esteliginde bylaı dep jazady: «Máskeýde onkúndikte «Qyz Jibekti» qoıyp jatqanbyz. Astana jurtshylyǵy men úkimet basshylarynyń aldynda júreksiný de joq emes. Men – Tólegen, Qurmanbek – Bekejan. Tólegendi óltirgen soń Bekejannyń «Sarmoıyn» ánine salyp Qyz Jibekke aıtatyn arııasy bar. Sonyń joǵary kóteretin jerine kelgende, Qurmanbek táýekelge salmaı, taban astynda qarq-qarq kúlip tapqyrlyq jasady. Kúlgende de qalaı bolsa solaı kúlki emes, keremet mýzykalyq kúlki jasady, notamen kúldi. Bekejannyń pyshaq kesse qan shyqpaıtyn qanisher beınesin aıqyndaı tústi». Áý basta ártistiń áýmeserligine balanǵan bul tosyn kúlki keıin óner áleminiń úlken jańalyǵyna aınaldy. «Pravda» gazetinen bastap jarysa jazǵan basylymdar qazaqtyń Qurmanbekteı ulynynyń keremet kúlkisine bas ıdi. Onyń akterlik tapqyr sheshimi máskeýlikterdi qatty rıza etken edi.
Aıtýly saparda Kúlásh ta qurmetten kende qalmady. Qaıtalanbas daýysy men sheber oryndaýshylyq óneriniń arqasynda Máskeýdiń talǵampaz tyńdarmandaryn qazaq ónerine bas ıgizip, moıyndatty. Sol kezdegi ókimet basshysy Iosıf Stalınniń Kúláshtiń keremet daýsyna tańǵalyp: «Bul qandaı halyq? Grýzınderden ánshilik óneri asqan halyq bar eken ǵoı, ol – qazaq halqy!» dep tamsana tańdaı qaǵatyny da dál osy sát bolatyn. Ile ánshiniń bul qaıtalanbas óneri memleket tarapynan laıyqty baǵasyn alyp, nebári 24 jasynda keńes odaǵy tarıhyndaǵy eń jas «Halyq ártisi» atandy.
Kúlásh ónerine tánti bolǵan jazýshy Ǵabıt Músirepov: «Mýzykalyq mekteptiń esigin ashpaǵan, daýysy qyrnalmaǵan, sylanbaǵan ánshi ózimizdiń ándermen qatar, klassıkalyq mýzykany qalaı op-ońaı meńgerip ketti? Teatr mektebin kórmegen, úlken rejıssýraǵa kezdespegen adam beıne jasaýdyń eń názik joldaryn óz betimen qalaı taýyp keletin edi? Maǵan munyń barlyǵynyń jaýaby bireý-aq sııaqty seziledi: sonyń barlyǵy Kúláshtiń ózimen birge týǵan, Kúláshtiń ózi án edi, óner edi. Qaınatary joq, qospasy joq, taza talant. Qysqasy «Chýdo!» dep tańdaı qaǵypty. Al ánshi talantyna bas ıgen kompozıtor Latıf Hamıdı Kúlásh Baıseıtovaǵa arnap áıgili «Bulbul» ánin shyǵardy.
Iá, qazaqtyń mańdaıyna bitken bulbul ánshi Kúlásh Baıseıitova shyn máninde án ónerindegi qubylys edi. Áıtse de ánshi úshin marapattyń eń úlkeni «Qazaqtyń bulbuly» atandyrǵan halqynyń zor yqylasy edi.
Bıyl qazaqtyń tuńǵysh operasy «Qyz Jibektiń» sahna kórgenine týra 90 jyl tolady. 1934 jyldyń 7 qarashasynda teatr ónerine qubylys bolyp kelgen qos talant qazaq kórermenin eń alǵash ulttyq operanyń ozyq úlgisimen qaýyshtyrdy. Tamsana qol soqqan tyńdarman qoshemetinde esep bolmady. Sańlaqtar salǵan sara jolmen sodan beri de qazaq sahnasyna qıly-qıly «Qyz Jibek» shyqty. Biraq Kúlásh pen Qurmanbek tandeminiń bási báribir bıik. Kúláshtiń sıqyrly úni, Qurmanbektiń ańyzǵa aınalǵan keremet kúlkisi – kúni búginge deıin ónerdiń zor tabysy sanalady. Tek jalǵyz ǵana áttegen-aı – ulttyq ónerimizdi ushpaqqa shyǵaryp, Máskeý tórinde moıyndatqan sol bulbul Kúlásh esiminiń áli de óz elinde laıyqty ulyqtalmaı kele jatqany. Kezinde elorda tórindegi ulttyq opera jáne balet teatrynyń tórinde jarqyrap turatyn ánshi nyspysy ujym jańa meken – «Astana operaǵa» qonys aýdarǵanda eski jurtta qalyp, sońynan teatrǵa telingen bul ataý múlde joıylyp tyndy. Ulttyq ónerdi ushpaqqa shyǵarǵan uly ánshiniń atynda búginde birde-bir teatrdyń bolmaýy – ónerdegi úlken olqylyq dep bilemiz. Sherhan Murtazasha aıtsaq, bir kem dúnıeniń zory osy bolsa kerek.
