– Qyzmetińiz qutty bolsyn. Áıtse de «óner adamy úshin basshylyq jumys shyǵarmashylyǵyn tusaıdy, qarymyn tejeıdi» degen pikir de jıi aıtylady. Bul jaǵy sizde qalaı?
– Rahmet! Shynymdy aıtsam, maǵan bul qyzmetti usynady dep tipti de oılaǵan joq edim. Teatr dırektory Ǵalym Alǵıuly Ahmedııarov senim artyp, oılanýǵa bir kún ýaqyt berdi. Atalǵan qyzmettiń qyr-syryn, artyqshylyqtar men kemshilikterdi oı eleginen ótkizip, «baıqap kórý qajet» dep sheshtim. Trýppa tolyǵymen qalyptasqan. Onyń ústine teatrda 20 jyldan beri jumys istep kelemin, barlyǵy janyma jaqyn degendeı. Osy isti qolǵa ala otyryp, otandyq opera óneriniń damýyna óz úlesimdi qosqym keldi. Sondyqtan da usynysty qýana qabyldadym.
– Ártis bolý bir basqa. Al jańa laýazymda, ıaǵnı opera trýppasynyń dırektory retindegi jaýapkershiliktiń salmaǵy qandaı eken? Sezinip úlgerdińiz be?
– Álbette. Qyzmetke kirisken kúnnen-aq zor jaýapkershilikti sezindim, óıtkeni opera trýppasynda 11 Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, «Qurmet» ordeniniń ıegeri, «Daryn» memlekettik jastar syılyǵynyń jáne kóptegen halyqaralyq baıqaýlardyń laýreattary eńbek etedi. О́zderińiz túsinetindeı, myqtylardy basqarý óte qıyn. Sonymen qatar jańa jumys uıymdastyrý máselelerine kóp ýaqyt pen kúsh jumsaýdy da talap etedi. Alaıda men árdaıym sahnamen baılanysty úzbeýge jáne múmkindiginshe sahnadaǵy óner kórsetýimdi jalǵastyra beremin. Qyzmet aýysqanymen, tártip qaz-qalpynda qaldy. Burynǵydaı vokalmen aınalysamyn. Sebebi biz de sportshylar sııaqtymyz ǵoı, kúndelikti daǵdy men jattyǵýlarsyz ózińdi naǵyz babyndaǵy kásibı maman seziný qıyn. Sondyqtan da barynsha tepe-teńdikti saqtaýǵa tyrysyp júrmin. Alda aýqymdy jumystar kútip tur. Qazir men kópshilikti jańa esimdermen tanystyrýdy, daryndy jas ártisterdiń spektaklderde sahnaǵa shyǵyp, ról oınaýyna múmkindik berýdi maqsat etip otyrmyn. Jalpy, adam bolǵan soń barlyǵymyz da asqaq murattarǵa talpynamyz ǵoı. Bolashaqta repertýardy odan ári de maǵynaly da mazmundy spektakldermen baıytyp, ánshilerimizben jan-jaqty jumys isteý úshin vokal koýchtaryn tartqym keledi. Sonymen qatar halyqaralyq aýdıtorııamen baılanystardy nyǵaıtý boıynsha da jumys isteý oıymyzda bar. Kún saıyn qoıylymdardyń joǵary sapasyn saqtaý úshin talmaı ter tógip kelemiz. Trýppanyń quramyna keletin bolsaq, túbegeıli ózgertetindeı eshteńe de joq, solısterdiń barlyǵy da eńbekqor, qarqyndy rejimde jumys isteıdi. Jas solısterge baǵyt-baǵdar berip turý qajet bolady: bir jerde maqtasaq, bir jerde ursyp ta alamyz, degenmen bul bizdiń ádettegi jumys barysy ǵoı. Sondyqtan da qalypty tirshiligimizden alystadyq dep aıta almaımyn.
– Opera ónerinde qandaı ózekti máseleler bar?
– Tutas opera álemi úshin ózekti taqyryp – messo-soprano men bas daýystardyń jetispeýshiligi. Trýppamyzda tamasha barıtondar, keremet tenorlar, álemdik deńgeıdegi sopranolar bar, alaıda barlyq jerdegideı messo-soprano men bas sekildi sırek daýystar tapshy bolatyn. Bul olqylyqtyń ornyn jas býyn ártister jaqsy toltyryp júr. Meni qýantatyny – jastar arasynda óte talantty ánshiler ósip kele jatyr. Olardyń aldynda uzaq jol tur, álbette, jastardy ósirip, barlyq jaǵdaıyn jasaý qajet.
– Búginde kórermenderdiń yqylasy klassıkalyq operalyq spektaklderge basym ba álde gala-baǵdarlamalardy tyńdaýshylar kóp pe?
– Qansha adam bolsa, talǵam da sonsha ǵoı. Demek kórermenderdiń qyzyǵýshylyǵy san alýan. Sondyqtan aýdıtorııanyń túrli talǵamyn qanaǵattandyrý úshin klassıkalyq operalyq týyndylardy da, jarqyn gala-baǵdarlamalardy da usyný mańyzdy. Ádette gala-baǵdarlamalarda árdaıym jańa nómirler, sırek oryndalatyn týyndylar tanystyrylady, sol sebepti galaǵa ár kez qalyń kórermen jınalady. Alǵash ashylǵan kúnnen bastap búginge deıingi 11 teatr maýsymy boıy biz elordanyń mádenı ortasyn qalyptastyrý jolynda jumys istedik. Osy ýaqyt aralyǵynda turaqty kórermenderimiz paıda boldy, olardyń ulttyq klassıka jaýharlary – «Qyz Jibek», «Birjan – Sara», «Abaı» tárizdi súıikti spektaklderi bar. Aıta ketý kerek, biz ulttyq repertýardy damytýǵa zor kóńil bólýdemiz jáne bul qoıylymdar bizdiń maqtanyshymyz ekeni sózsiz. Alaıda kórermenderdiń belsendiligi olardyń qalaýlaryna ǵana emes, basqa da kóptegen faktorǵa baılanysty. Máselen, spektakl nemese gala-konsert kórsetiletin apta kúni, oryndaýshylar quramy jáne taǵy basqalary da áser etip jatady. Sondyqtan biz kórermenderdiń qandaı qoıylymǵa qýana bılet satyp alatynyna qaramastan, barlyǵyn da oryndaýǵa tıispiz.
– Osy teatr maýsymynda operadaǵy eń ózekti ári mańyzdy másele ne?
– Biz joǵary sapaly jáne qyzyqty spektaklderdi usyna otyryp, kórermender aýdıtorııasymen baılanysty nyǵaıtýdy da úzdiksiz jalǵastyryp kelemiz. Sondaı-aq teatrdyń uzaqmerzimdi órkendeýi úshin onyń qyzmetiniń shyǵarmashylyq aspektilerin belsendi damytýdy da qolǵa alyp jatyrmyz, ıaǵnı teatr ómirin mazmundy etetin barlyq sharalardy – halyqaralyq festıvalderdi, gastroldik saparlardy, onyń ishinde árıne premeralardy uıymdastyrýǵa úlken mańyz berilýde. On ekinshi
teatr maýsymy repertýarda jańa qoıylmnyń, ıaǵnı S.Muhamedjanovtyń «Aısulý» operasynyń paıda bolýymen atap ótilmekshi. Spektakldiń barlyq mýzykalyq bóligi – bul shlıagerler. Qazir kóbi munyń opera ekeninen de beıhabar, ony halyq mýzykasy retinde qabyldaıdy. Demek týyndy eń joǵary baǵa – tyńdarmandardyń súıispenshiligine ıe bolady degen sóz. Sebebi halyq mýzykasy árdaıym ulttyń janyna jaqyn. Premera saz áleminde jańalyq jasap, ásem de áserli ulttyq mýzykany dúnıege ákelgen uly kompozıtor Sydyq Muhamedjanovtyń 100 jyldyq mereıtoıyna arnalyp qoıylǵaly jatyr. Spektakl kópshilik kóńilinen shyǵady degen senimdimin.
– Jas ártisterdiń ónerdegi aıaq alysyn qalaı baǵalaısyz?
– Jalpy óner joly ońaı emes desek, sonyń ishinde ásirese operanyń salmaǵy zil batpan. Sebebi opera isi tar sheńberde mamandandyrylǵan sala sanalady jáne ár 10-15 jyl saıyn ǵana «qan jańartý» júrip turady. Trýppanyń quramy jaqsy barıton, soprano, messo-soprano, tenorlar men bastardan quralady. Olar trýppany jıyrma jyl boıy tanystyra alady. Máselen, Almatydaǵy teatrdyń 90 jyldyq tarıhy bar jáne osynaý ýaqyt ishinde juldyzdardyń negizgi quramynyń 7 býyny aýysty. Bizdiń teatrda irikteý 2013 jyly ótti jáne oryndaýshylardyń quramy kúni búginge deıin saqtalǵan. Janat Shybyqbaev, Medet Shotabaev, Aıgúl Nııazova, Talǵat Musabaev, Jupar Ǵabdýllına, Saltanat Ahmetova, Jannat Baqtaı, Bıbigúl Januzaq, Aızada Qaponova, taǵy basqalary sahnada jarqyn óner kórsetip keledi. Qazir olardyń shyǵarmashylyq qýattary naǵyz tasyp turǵan kez. Desek te biz ártisterdiń kelesi býynyn da daıyndap jatyrmyz. Atap aıtsaq, kelesheginen zor úmit kúttiretin operanyń jaryq juldyzy Dinmuhamed Kóshkinbaev, sondaı-aq Azat Málik, Álıhan Zeınolla, Ulpan Áýbákirova, Nazym Saǵyntaı jáne taǵy basqa da ónerli jastar bar. Olardy qazirdiń ózinde vokaldyq turǵyda aýyr bolmaıtyn, kúrdeli emes spektaklderge engizip júrmiz. Teatr janynda daryndardyń ustanahanasyna aınalǵan «Astana opera» Halyqaralyq opera akademııasy jumys isteıtinin de atap ótý kerek. Akademıster úshin bul – úlken mektep. Keshegi konservatorııa túlekteri oqýlaryn bizdiń akademııada jalǵastyrdy. Olardyń elimizdegi opera juldyzdarymen birge sahnaǵa shyǵýǵa, olarmen qarym-qatynasta bolýǵa, daıyndyqtaryna barýǵa múmkindikteri bar, ıaǵnı olar jumys atmosferasyna qınalmaı, baıaý kirisedi. Máselen, biz oqýdy bitirip, teatrǵa alǵash kelgenimizde ózimizdiń birinshi maýsymymyzdyń ishinde kóptegen partııany oryndap, daıyn, qalyptasqan ártis retinde jumys isteýimiz qajet boldy. Sondyqtan osy rette akademııa tyńdaýshylarynyń joly boldy dep sanaımyn. Olar munda barlyǵyn úırenedi, atap aıtsaq vokal, akterlik sheberlik, tilderdi meńgerip, sheteldik koýchtardyń sabaqtaryna qatysady. Qazir jastarda shyǵarmashylyq turǵydan izdeniske barlyq múmkindik bar, eń bastysy eńbektense boldy. Sonda otandyq operanyń keleshegi zor bolady dep nyq senimmen aıtýǵa bolady.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Nazerke JUMABAI,
«Egemen Qazaqstan»
