Kollajdy jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»
Jetkizem dep jetistikke jettim
Qytaıdan zat aldyryp, ózimizge usynýshy qarakózder «Pındýodýo», «Tao bao», taǵy basqa saıttar arqyly jumys isteıdi. Aqmolalyq Gúlnur Beksultanqyzy áýelde Túrkııadan sómke ákelip satqan. Onysy sátsiz bolyp, endi nazaryn Qytaı tarapyna burady. Ol úshin áýeli ınstagram áleýmettik jelisin zertteý kerektigin túsingen.
«Aldymen zat satýdyń tehnıkasyn úırendim. Bastapqyda qıyn boldy. Biraq bir aı ishinde 17 myń shynaıy oqyrman jınap úlgerdim. Qazir bir kúnde 40-50 myń teńge paıda tabamyn. Qytaıdan aldyrǵan kez kelgen zatymdy satyp, adamdarǵa poshta arqyly jetkizip beremin. Ekinshiden, zattyń túr-túrine jarnama jasap, ereksheligine toqtalamyz. Ásirese turmysqa qajetti ónimderge suranys kóp. Ony da paraqshama jazylǵan pikirlerden oqı otyryp túsinemin. Osylaısha, halyq qyzyǵýshylyǵyn oıatqan zattarǵa tapsyrys beremin. О́ıtkeni suranys bolmaı, is-áreketińniń barlyǵy qumǵa sińgen sýdaı emes pe?!» deıdi Gúlnur.
Moıyndaý kerek, bizde jeńil ónerkásip jetkilikti deńgeıde damymaǵan. Sol sebepti áli kúnge syrttyń ónimine muqtajbyz. Qytaı asyp, qareket qylǵandardyń deni osy pikirdi aıtady.
«Qytaıdyń utyp otyrǵan jeri – tutynýshy kóńil kúıin tap basatyndyǵynda. Mysaly, koreı serıalyndaǵy ártisterdiń kıimi erteńgi kúni qytaı bazarynda turady. О́ıtkeni serıalǵa qyzyǵyp, soǵan elikteıtin jas býyn kóp. Ony qytaılar beske biledi. Qazaqstandy kezip júrgen «ár qytaılyqtyń aýlasynda bir-bir seh bar» eken degen ańyz shyndyqqa janasady. Bilýimshe, olarda ár aýla bolmasa da, ár qalasynda zaýyt, seh tolyp tur. Tipti shaǵyn qalashyqtarda qaldyq qaǵazdardy jınap, óńdeıdi. Kıim, tehnıkaǵa qosalqy bólshek, telefon brendteri men aksessýarlar shyǵarý – olar úshin úırenshikti is. О́zim biletindeı, zaýyt óte kóp ornalasqan, shetelge de ónim eksporttaýshy eki qala bar. Ol – Gýanchjoý men Iý (Szınhýa). Eki shahardan asa sapaly ónimderdi tabýǵa bolady. Baǵasy da kóńilge qonymdy», deıdi burynǵy kásipker Nursáýle Adaqqyzy.
Qytaı – qaıtalaýdyń sheberi
«Cargo» deıtin dúnıe bar. Nursáýleniń aıtýynsha, bul – zattardy jetkizýshi top. Munda eki nemese bes adam emes, odan da kóp qyzmetker jumys isteıdi.
«Bul jerde uıymnyń («Cargo») eki núktesi bolady. Biri – Qytaıdyń Gýanchjoý qalasynda delik. Ony A núktesi dep alamyz. Onda arnaıy qoıma bolady. Sol jerge satyp alynǵan barlyq taýar jınalady. Artynsha júk kóligine artylyp, shekaradan ótip, ekinshi B núktesine jetkiziledi. Ony Almaty qalasynda dep esepteıik. Eki núkte aralyǵyndaǵy jol ýaqyty keminde bir apta, ary ketse 10 kúnge sozylýy múmkin. Almatyǵa jetken soń kargolyqtar jetken taýardy jan-jaqqa taksı nemese poshta qyzmeti arqyly jóneltedi. Eskeretin nárse, tapsyrys berýshi ár zattyń baǵasynan bólek, ár kelisine túrli baǵada (3,5-4,2 dollar) aqsha tóleıdi», deıdi ol.
4-5 jyl buryn bizdiń elimiz Qytaıdan kıim-keshek pen turmystyq zatqa kóptep tapsyrys beretin. Keıingi suranysqa ıe taýarlar tizimin ońaı qurastyrmaly jıhazdar, qulamaıtyn, synbaıtyn, balalarǵa arnalǵan múlikter, uıaly telefon, basqa da usaq-túıekter toltyrdy.
«Qazir bıznespen aınalysyp, tipti óziniń brendtik úlgidegi zattaryn satyp júrgenderdiń deni óziniń fabrıkasy ne sehynda óndirip jatyr deımisiz? Bári de qytaılyq zattar. Tapsyrys berip, sol jerde arnaıy brend-ataýdy jazdyryp, saýdaǵa shyǵaryp júrgender kóp. Muny otandyq ónim deı almaımyz. Ekinshiden, Qytaıda kóshirme dúnıeden kóz súrined! Mysaly, «Adidas» brendi. Munyń jaqsy sapada da, nashar úlgide de tigiletini bar. «Zara», «Dior», «Apple» ónimderiniń lıýks sapadaǵy úlgisin shyǵarýda kórshimizdiń bási joǵary», deıdi Nursáýle.
Sapa máselesinde saq bolyńyz
Sarapshylar Qytaıdan taýar satyp alý búkil álemdegi tutynýshylar arasynda tanymal qubylysqa aınalǵanyn aıtyp otyr. Bul – taýarlardyń qoljetimdiligimen ǵana emes, sonymen qatar baǵa arzandyǵy, keń assortımenti jáne ınternet-saýdanyń yńǵaıly bolýymen baılanysty. Degenmen zat satyp alǵanda osy úrdistiń oń jáne teris jaqtaryn eskermeske bolmaıdy. Mysaly, kedendik baj ben salyq tapsyrys qunyn arttyrýy múmkin. Sondaı-aq Qytaı kıimderiniń ólshemderi boıynsha másele jıi týyp jatady. Sebebi olardyń ólshemi sizdiń tapsyrysyńyzǵa saı bolmaýy múmkin. Buǵan qosymsha jetkizýdegi ýaqyt uzaqtyǵy jáne taýardyń sapasy kórsetilgen sıpattamasyna sáıkes kelmeýi taǵy bar.
Áıtkenmen onlaın saýdanyń bir artyqshylyǵy – ýaqyt únemdiligi. Kez kelgen jerden jarty saǵat ýaqyt bólip, telefon arqyly tapsyrys bere salasyz. Saýda úılerin aralaýdyń qajeti joq. Buǵan qosa, ózimiz sııaqty tutynýshylardyń taýarǵa bergen baǵasyn jáne pikirlerin oqyp, taýar jaıynda aqparat alýǵa da múmkindik bar.
Jalpy, Qytaıdan zat satyp alýdyń jaqsy jaǵy da, zııany da bar. Sol úshin satyp alý sharttaryn, satýshynyń pikirin muqııat zerdeleý mańyzdy. Joǵaryda aıtqandaı, tosyn syılarǵa (aldaný, taýar sapasyzdyǵy, t.b.) daıyn bolý kerek. Durys ári senimdi satýshy tańdaý arqyly Qytaıdan sapaly taýardy jaqsy baǵaǵa satyp alýǵa ábden bolady.
«QazTrade» saýda saıasatyn damytý ortalyǵy» AQ málimetinshe, Qazaqstanmen saýda saıasatynda 10 áriptes memleket bar. Taýar aınalymynda alǵashqy orynda Qytaı tur. Álemdik sarapshylardyń aıtýynsha, bul eldiń syrt memlekettermen saýda qatynasy óte qarqyndy. Soǵan qaraǵanda ázir alǵashqy orynnan túse qoımaýy múmkin. Odan keıingi oryndarda Reseı, Italııa, Ońtústik Koreıa, Túrkııa, Nıderland, О́zbekstan, Fransııa, AQSh, Germanııa memleketi tur.
Áńgimelesý barysynda Nursáýle «óz jeńil ónerkásibimiz bolmaı, kórshimizdi baıyta beremiz» dedi. Aıtýynsha, jastardy oqyta otyryp, sheteldik zaýyt-fabrıkalarda uzaq merzimde tájirıbeden ótkizý arqyly elde kóptegen óndiris ornyn ashsaq, utarymyz kóp bolar edi.
