Máselen, Inder aýdanynda 6 mamyrda kúndizgi saǵat 12.00-de Inderbor kentiniń tusynda ózen arnasynyń sýy 887 sm-ge jetti. Munda qaýipti shek – 845 sm. Demek sý qaýipti shekten +42 sm-ge kóbeıip tur. Al Mahambet aýdanynda ózen arnasy qaýipti deńgeıden +13 sm-ge asty. Dál sol ýaqytta Mahambet aýlynyń tusyndaǵy sý deńgeıi 863 sm boldy.
О́zen arnasyndaǵy sý deńgeıiniń qaýipti shekten asqanyna baılanysty ahýal kúrdelene túse me? Qazir bul saýal atyraýlyqtardy alańdatyp otyr. О́ıtkeni Jaıyq ózeniniń boıynda Inder men Mahambet aýdandarynyń aýyldary, Atyraý qalasy men onyń mańyndaǵy birneshe eldi meken ornalasqan. Inder aýdany ákimdigi usynǵan málimetke súıensek, Inderbor kenti men 6 okrýgtegi 11 eldi mekende 33 myńǵa jýyq turǵyn tirkelgen. Onyń ishinde 15 mektepte oqıtyn 6 407 oqýshy bar.
Bul aýdanda Jarsýat jáne Qurylys aýyldary sý basý qaýpi basym aýmaqta tur. Jarsýat aýyldyq okrýginiń ákimi Erbol Bókeevtiń aıtýynsha, Jarsýatta – 2 200, Qurylys eldi mekeninde 700 adam turady. Atalǵan okrýg úshin evakýasııalyq pýnkt retinde Inderbor kenti belgilendi. Jarsýat aýylynda burynnan 4,6 shaqyrym bóget bar. Sol bóget tolyqtaı jańartylyp, oǵan qosymsha 2,3 shaqyrym bóget soǵyldy. Al Qurylys aýylynda 5,6 shaqyrym bóget tolyqtaı qaıta jańartyldy. Osylaısha, okrýg boıynsha 12,5 shaqyrym bóget salyndy. Qazir qaýipti aýmaqta turǵan aýyldarda Taraz qalasynan kelgen – 52 sarbaz, Tótenshe jaǵdaılar departamentinen 21 maman jaǵdaıdy qadaǵalaýǵa aldy. Qosymsha tehnıkalar da bar.
Aýdandyq ortalyq aýrýhananyń dırektory Anargúl Dospaevanyń málimetinshe, sábı kútip júrgen 258 júkti ana esepke alynǵan. Al 33 júkti ana sý basý qaýpi basym Jarsýat, Qurylys aýyldarynda turady. Onyń ishinde 13 ana mamyr aıynda bosanýy múmkin. Sol sebepten bireýi Atyraý qalasyna jiberilgen. Bosanatyn kúni jaqyndaǵan analardy ortalyq aýrýhanaǵa evakýasııalaý josparlanyp otyr.
Aýdandyq aýyl sharýashylyǵy bóliminiń basshysy Mámbetqalı Qusaıynovtyń dereginshe, Jaıyq ózeniniń jaǵalaýynda 35 sharýa qojalyǵy ornalasqan. Sý tasqyny qaýpine baılanysty 25 myń maldy qaýipsiz aýmaqqa shyǵarý josparlanyp otyr. Osy maqsatta tórt túlikti qorshaýda ustaý úshin 25 oryn daıyndalyp, 1,5 myń mal qaýipsiz aýmaqqa aıdaldy.
Qazir aýdanda 15 evakýasııalyq pýnkt ashylyp, 1 600 oryn daıyndaldy. Aýdandyq tótenshe jaǵdaılar bóliminiń bas mamany, azamattyq qorǵaý maıory Parasat Boranbaıulynyń aıtýynsha, turǵyndardy kóshirý qajettiligi týyndaǵan jaǵdaıda evakýasııalaý jumystaryna 150-ge jýyq qyzmetker jumylady. Turǵyndardy tasymaldaýǵa 20-dan asa tehnıka daıyn tur. Sý basý qaýpi týyndasa, dabyl belgisi iske qosylady.
Bul aýdandaǵy evakýasııa pýnktiniń biri Inderbor kentindegi M.Áýezov atyndaǵy orta mektepte ornalasqan. Mektep dırektory Mereke Jumashevanyń aıtýyna qaraǵanda, qazir munda 45 kereýet, 45 áskerı tósek-jabdyq alynyp, sport zalda 90 oryn ázirlengen. Bilim ordasyndaǵy ashanadan bir mezgilde 100 adam tamaqtana alady.
Inder aýdanyndaǵy gýmanıtarlyq kómekti úılestirýshi Altynbek Maratulynyń málimetinshe, 20 tonnadan asa azyq-túlik qory Atyraý qalasynan jetkizilgen. Onyń ishinde birinshi kezekte tutynýǵa qajetti un, makaron, sút, kúnbaǵys maıy, kókónister jáne gıgıenalyq zattar bar.
Al Mahambet aýdanynyń jedel shtaby kúsheıtilgen jumys rejimine kóshti. Aýdan ákimi Qaırat Nurlybaevtyń aıtýynsha, Jaıyq ózeniniń jaǵalaýynda 65,5 shaqyrym bóget turǵyzylyp, topyraq toltyrylǵan 1 mln 077 myń 920 qap tóselgen. Bógettiń ortasha bıiktigi – 2,5 metr.
Bul aýdandaǵy 9 okrýgte 21 eldi mekende 30 940 adam turady. Jaıyq ózenine jaqyn ornalasqan 17 aýyldyń mańynda 105 shaqyrym bóget salynǵan. Qazir 15 mektepte dáris alatyn 6 288 oqýshy sabaqty onlaın oqýǵa jiberildi. Aýdanda 22 evakýasııalyq pýnkt ashylyp, sý basý qaýpi tónse, turǵyndardy qabyldaýǵa daıyn tur. Qaýipsiz aımaqqa 5 400 tórt túlik shyǵaryldy.
«Jaıyq ózeniniń deńgeıi kún saıyn kóterilip keledi. Bizdiń aýdan úshin sý tasqyny qaýpi ózekti másele bolyp qala beredi. Qorǵanys bógetin salý jumystary aıaqtalǵanymen, qosymsha nyǵaıtý jumystary áli júrgizilip jatyr. Aýdandyq ákimdiktiń qyzmetkerleri, máslıhat depýtattary, aýyl turǵyndary, eriktiler eldi mekenderdi sý tasqynynan qorǵaýǵa jumylyp otyr», deıdi Q.Nurlybaev.
Mahambet aýdanynda ár aýyldyq okrýgte táýlik boıy kezekshilik atqaratyn jaýapty mamandar bekitildi. Arnaıy kestege sáıkes kezekshilikti aýdandyq máslıhattyń depýtattary, belsendiler men aýdan ákimdiginiń ókilderi táýlik boıy atqarady. Qazir kezekshiler úshin 40 beket ashyldy. Sý aıdynyna jaqyn mańdaǵy aýyldarda jaǵalaýdy bekitý jumysyna áskerı bólimderdiń 651 sarbazy, Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligine qaraıtyn qurylymdardan 200 qyzmetker, 320 erikti men 108 tehnıka tartyldy.
Aýdandaǵy gýmanıtarlyq kómek shtabynyń jetekshisi Jeksenbaı Pazýlovtyń málimetinshe, osy kezge deıin 30 tonna gýmanıtarlyq kómek qory jınaqtaldy. Kúndelikti turmysqa qajetti zattar men búlinbeıtin ónimder Atyraý qalasynan jetkizilip jatyr.
«Bir aıda shtabqa jetkizilgen 30 tonna gýmanıtarlyq kómektiń arasynda 100 kg kıim bar. Gýmanıtarlyq júk aýdanǵa aptasyna eki ret jetkiziledi. Biz júkti ózimiz túsiremiz. Azyq-túliktiń jaramdylyq merzimin tekseremiz. Túrine baılanysty suryptaımyz. Jınaqtalǵan qorda birinshi kezekte tutynatyn qutydaǵy sý, un, kúnbaǵys maıy, qaraqumyq, sábılerge arnalǵan gıgıenalyq jórgekter jáne basqa da qajetti zattar bar», dedi J.Pazýlov.
Mahambet aýdandyq bilim bóliminiń basshysy Venera Qabyshevanyń aıtýynsha, munda 22 evakýasııalyq pýnkt daıyn tur. Turǵyndardy tasymaldaýǵa 24 avtobýs pen Gazel bólingen. Buǵan qosymsha jeńil kólikter de tasymal jumysyna qosylady. Bul kóliktermen bir mezgilde 200 adam tasymaldanady. Kólikterdiń qozǵalys marshrýttary anyqtalǵan.
Batyr atyndaǵy aýdannyń Saraıshyq aýylynda ortaǵasyrlyq Saraıshyq qalashyǵy ornalasqan. Aýyldyq okrýg ákimi Jannat Kenjeǵalıevanyń aıtýynsha, eldi mekende sý tasqynynan qorǵaıtyn 13,6 shaqyrym bóget bar. Onyń 5,4 shaqyrymy buryn turǵyzylsa,
8,2 shaqyrym jańadan salyndy.
«Jaıyq ózeniniń sýynan aýylǵa da, ortaǵasyrlyq Saraıshyq qalashyǵy men onyń aýmaǵyndaǵy kóne qorymdarǵa da qaýip tónbeıdi. Mundaǵy arheologııalyq qazba oryndary men eski qorymdar bıiktigi 2,5 metr bógetpen qorshaldy. Tarıhı qalashyqtaǵy sapar-ortalyǵynyń qorshaýy jańartyldy», dedi J.Kenjeǵalıeva.
Saraıshyq aýylynda ornalasqan Q.Qarashauly atyndaǵy orta mektepte 300 adamdy qabyldaıtyn evakýasııalyq pýnkt ashylǵan. Mekteptiń dırektory Danııa Sabyrovanyń aıtýynsha, oqýshylar 10 sáýirden beri sabaqty onlaın oqýǵa jiberilgen. Evakýasııalyq pýnktke birinshi kezekte tutynýǵa qajetti zattar, onyń ishinde sý, azyq-túlik, dári-dármek pen jeke kútim jasaýǵa arnalǵan gıgıenalyq quraldar jetkizilgen.
Atyraý oblysy
