Janarmaıdan tapshylyq bolmaıdy

Osy oraıda qalalyq eko­no­mı­kalyq tergep-tekserý depar­tamenti basshysynyń ory­nbasary Almas Manatuly kásipkerler palatasynda bıznes-qaýymdastyq ókilderimen arnaıy kezdesý uıymdastyrdy. Jıynǵa sondaı-aq jergilikti palatanyń, básekelestik qorǵaý jáne damytý agenttiginiń, energetıka jáne ınfraqurylymdy damytý basqarmasynyń, memlekettik kirister departamentiniń, «PetroQazaqstan OılProdakst» JShS-nyń, janar-jaǵar­maı qaýymdas­tyǵynyń, «Qaz­MunaıGaz» AQ men «PETROSUN» kompanııasynyń basshylary men ókilderi qatysty.

Joǵaryda atalǵandaı jı­nalystyń kún tártibinde mu­naı óńdeý zaýyttarynyń jumysy jóndeýge oraı kidi­retin bolsa, janar-jaǵarmaı tapshylyǵynyń aldyn alýdyń jospary qandaı bolmaq, mine osy suraq pen jeńildetilgen janarmaı bólinisi, zańsyz munaı aınalymymen kúres degen sekildi basqa da taqyryptar boıynsha máseleler qaraldy.

«Munaı salasyndaǵy zańsyz árekettermen kúres – departament jumysynyń basty mindeti. Sondyqtan da janar-jaǵarmaı satatyn zańdy tulǵalardyń jumysyna únemi monıtorıng jasalady. Osy oraıda, munaı ónimderin qujatsyz nemese jalǵan qujatpen satý máselesi baqylaýdan túsken emes. Shymkentke munaı ónimderin jetkizýshi negizgi kompanııa­nyń biri – «PetroQazaqstan OılProdakst» JShS. Atalǵan zaýyt qazirgi tańda kestege saı jumys istep jatyr. Al búgingi jıynnyń maqsatyna kelsek, ol munaı ónimderi salasyndaǵy zańsyzdyqtyń aldyn alýǵa, problemalardy ashyp kórsetip, olardy sheshýge arnalyp otyr. Sonyń nátıjesinde kásipkerlerdiń de kúndelikti tirshiliginde qolaı­ly jaǵdaı qalyptasady», dedi Ekonomıkalyq tergep-tekserý departamenti basshysynyń orynbasary Almas Manatuly.

О́z kezeginde «PetroQazaqstan OılProdakst» kompanııasynyń damý jáne kommersııa boıynsha vıse-prezıdenti Erlan Kesikbaev kásiporynnyń munaı ónimderin óndirýdegi jumystary týraly sońǵy málimetpen bólisti.

«2024 jylǵy 1 qańtardan 1 sáýirge deıin zaýytta 1 mln 300 myń tonnaǵa jýyq munaı óńdeldi. Tarqatyp aıtsaq, 449 000 tonna AI 92 markaly janarmaıyn, 71 000 tonna AI 95 benzınin, 380 000 tonna dızel otynyn, 80 000 tonna avıakerosın, 194 000 tonna mazýt, 85 000 tonna gaz óndirdik. Zaýytta qazir bar bop turǵan ónimge kelsek, 6 300 tonna AI 92 benzıni, 5 800 tonna AI 95 janarmaıy, 11 000 tonna dızel, 4 000 tonna avıakerosın, 14 000 tonna mazýt qaldy. Alda-jalda zaýyt jumysy jón­deý jumystaryna baılanysty toqtaǵan kúnniń ózinde janarmaı tapshylyǵyn boldyrmaýdyń múmkindigi eskeriledi. Sondyqtan bul máselege oraı tıisti jumys jospary «QazMunaıGaz» kompanııasymen jáne Energetıka mınıstrligimen aldyn ala kelisiledi. Zaýyttaǵy jóndeý ju­mystary bul kúnderi toly­ǵymen aıaqtalǵan», dedi ol.

Shymkent qalasy boıynsha memlekettik kirister depar­tamentiniń bas mamany Rýslan Jazyqbaevtyń málimdeýinshe qazirgi tańda «PetroQazaqstan OılProdakst» kásiporny 2023 jyldyń I toqsanymen salystyrǵanda benzın ónimin – 55 myń tonnaǵa, dızeldi 9 myń tonnaǵa artyq shyǵardy. Jalpy, óndiris orny byltyr 2 mln 82 000 tonna janarmaı, 2 mln 2 000 tonna dızel otynyn óndirip, barlyǵyn satqan bolatyn. Esep boıynsha qalada 196 avto janarmaı beketi tirkelgen. Bıylǵy 1 sáýirdegi málimetke súıensek AJB-larda 72 000 tonna dızel otyny saýdalandy. Bul byltyrǵynyń tıisti kezeńimen salystyrǵanda 110%  kóp. Megapolıste janarmaıǵa aı saıynǵy qajettilik 24 000 tonna bolsa, maýsymǵa qaraı dı­zel otynyna 11 000 – 15 000 tonnaǵa deıin suranys týyn­daıdy. Maman janarmaı máse­lelesi memlekettik kiris­ter departamentiniń árdaıym baqylaýynda turatynyn jet­kizdi. Kameralyq baqylaý kór­setkishteriniń nátıjesinde byltyr salyq organy munaı ónimderin tıisti qujatsyz satqan eki zańdy tulǵany anyqtady. Olar mazýt ónimderiniń shyǵý tegin kórsetpeı saýdasyn qyzdyrǵan. Bul boıynsha is materıaldary ekonomıkalyq tergep-tekserý departamentine joldanǵan. Buǵan qosymsha zerdeleý nátıjesi boıynsha 2023 jyly bir avto janarmaı beketinde 5 tonnadan astam dızel qujatsyz satylǵany belgili boldy. Kóleńkeli bıznes­pen kúres maqsatynda osy kúnde shahardaǵy eń iri kásiporyn mu­naı óńdeý zaýytynda arnaıy esepteý-baqylaý qondyrǵysy orna­tylyp jatyr. Sonymen birge 1 shil­deden bastap esepteý quraly barlyq munaı bazasynda iske qosylatyn bolady. Mamannyń aıtýynsha sol kezde memlekettik kirister departamenti tarapynan munaı ónimderine baqylaý júrgizý jeńil bola túspek.

Osy máselege oraı Básekeles­tikti qorǵaýdy damytý agenttigi­niń Shymkent qalasy boıynsha departamentiniń jetekshisi Ernar Qosbaev bıyl ótken jylmen salystyrǵanda janarmaı tapshylyǵy boıynsha eshqandaı aryz-shaǵym túspegenin málimdedi. Degenmen, ol departament­te josparly jáne jospardan tys taldaý jumystary júrgizilip oty­ratynyn jetkizdi. Osy tal­daý jumystary qorytyn­dy­synda búginge deıin eshbir qu­qyq buzýshylyq derekteriniń anyq­talmaǵanyn aıtty. Áıtpese óńirde jyl saıyn janarmaı tapshylyǵy oryn alyp jatatyn. Kerisinshe der kezinde atqarylǵan jumystardyń nátıjesinde bıyl janarmaı tapshylyǵyna baılanysty birde-bir másele týyndamaǵanyn tilge tıek etti. Oǵan qosa departament jetekshisi suıytylǵan munaı gazyn kásipkerlik sýbektiler­ge bólýde teńdik qaǵıdaty men sonyń negizindegi erejeler qatań saqtalýǵa tıistigin atap ótti. О́ıtkeni jýyrda avtogaz satý­shy mekemeler qaýymdastyǵy bas­shylyǵynan gazdy bólý boıynsha quzyrly mekemege aryz-shaǵym túsipti. Endigi jerde osy iske baılanysty departament tergeýdi bastap ketken.

Sonymen jıyn qory­tyn­dysynda Ekonomıkalyq tergep-tek­serý departamenti bas­shy­synyń orynbasary Al­mas Manatuly janar-jaǵar­maı tapshylyǵyn boldyrmaý jáne munaı ónimderin satý sala­syndaǵy zańsyzdyqtyń aldyn alý boıynsha aldaǵy ýaqytta da birlesip atqaratyn jumysty jalǵastyra berý qajettigin eske saldy.

ShYMKENT