Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Áýelgi keregi – tártip
Qaýipsizdik jónindegi jetekshi ınjener Indıra Toqmoldına bizge qaýipsizdik erejelerin túsindirdi. Áýeli basqa qorǵanys kaskasyn, odan soń ústimizge jaryqqa shaǵylysqysh jılet kııý kerek. Áıtpese, alyp ǵımarattyń ishinde túrli oqys jaǵdaıǵa urynýymyz bek múmkin.
«Seh ishin aralaǵanda aıaq astyna muqııat bolyńyzdar. О́ıtkeni rels syzyqtary men basqa da jumys barysyna qajetti oıyqshalar kezigedi. Solardy attap ótýge týra keledi. Sondyqtan ınjenermen birge arnaıy jol jolaǵymen júrýdi qatań eskertemin. Arnaıy blokter men materıaldardyń, sondaı-aq sehtyń joǵary bóligine shyqpaýǵa keńes beremin. Onda óziniń arnaıy mamandary ǵana jumys isteıdi. Eń bastysy, júkterdi kranmen tasymaldaý kezinde onyń astynda turmaımyz», dep eskertýlerge toly erejelerdi aıtyp shyqty jetekshi ınjener.
Jalpy, mundaǵy eń basty qaǵıda – tártip ekeni kózge birden uryp tur.
Temirbetondy sehtyń tirshiligi
Jalpy, zaýyt bes bólikke bólinedi eken. Bas ofıs, basty óndiristik korpýs, beton qospasy sehy, árleý materıaldary jáne ınertti materıaldar qoımasy. Al biz basty óndiristik korpýs ishine kirip, aldymen armatýra buıymdaryn óńdeý sehyna bas suqtyq. Budan bólek, munda bólme bloktaryn qalyptaý, qosymsha elementter sehy, tolyq jınaqtaý jáne árleý sehy, zerthana, t.b. bólikter ornalasqan.
«Munda ár bólmeniń tórt qabyrǵasy, edeni men tóbesine qajetti armatýra toqylyp, arnaıy montajben qalyp ishine ornalastyrylady. Oǵan qajetti armatýranyń ózindik ólshemi bar. Ári qaraı qajetti markadaǵy betondy quıyp, belgili ólshemmen ónim daıyndaımyz. Mysaly, sehta bir bólmeni tutastaı quıatyn, tipti sol bólme aýmaǵynda balkon bolatyn bolsa, ony da birge quıyp, birden daıyndaıtyn arnaıy qalyptar bar. Lıft qabyrǵalary men baspaldaqtar da solaı dara quıylady. Biz aıtyp otyrǵan álgi bólikter jan-jaqtan bir jerge jıylyp, artynsha montajdaý sehynda, ıaǵnı arnaıy bloktardy qurastyrý alańynda óz mamandarynyń qatysýymen quralady. Sodan soń árleý jumystary júredi. Demek, siz zaýytta bir páterdiń qonaq, jatyn nemese ashana bólmesi, sondaı-aq jýynatyn jáne kirer aýyzǵy bólmelerdiń jeke-jeke quıylyp, artynan qurastyrylatynyn kórip tursyz. Túrli sharshy metrdegi bólmeler ábden daıyn bolǵanda kótergish kranmen jáne jyljymaly rels arqyly syrtqa shyǵarylyp, odan soń arnaıy tapsyryspen qurylys alańyna ketedi. Árıne, aldymen sapany qadaǵalaýshy mamandardyń tekserýimen ǵana ár jumys úderisi qatań tekseristen ótedi. Júz paıyz senim bildirilgen úı bloktaryn ǵana qurylys kompanııalary paıdalana alady», deıdi zaýyttaǵy basty óndiristik korpýstyń ınjeneri Almat Erjanov.
Rasymen solaı eken. Biz túsingendeı, munda ár qabyrǵa ǵana emes, bir bólmeniń ózin bekitilgen ólshemmen arnaıy qalypta quıyp, tipti onyń tok kózderi jáne sý joldaryna (kanalızasııa) da oryn qaldyra otyryp, daıyndaıtyny kórinip-aq tur. Edendi jylytý úshin de tok jelisi de tartylady. Durysy, betondy qalypqa quımas buryn, bir bólmeni ishine qajetti elektr jelilerin aldyn ala tartyp, sý qubyrlaryna oıyqtar qaldyrylyp, odan soń baryp qalyp kıgizilip, artynsha sementin quıady.
«Zaýyttaǵy ónimdi daıyndaýǵa arnalǵan jabdyqtar ıtalııalyq tehnologııamen jasaqtalǵan. Ázirge ónim Astana qalasyndaǵy qurylysta paıdalanylýda. Aıtpaqshy, bir mán beretin nárse, biz bólmeniń ishin gıpsokartonmen bólip, sondaı-aq balkon qabyrǵalaryn jylý ustaý úshin mıneraldy matamen qaptaımyz. Sondaı-aq bólme qabyrǵalaryn birden túsqaǵaz japsyratyndaı tep-tegis kúıde árlep, daıyndaımyz. Terezelerine deıin arnaıy kompanııa kelip salyp beredi. Bul – úı satyp alýshylarǵa da úlken kómek», deıdi zaýyttyń kadrlyq resýrstar jónindegi bas menedjeri Talǵat Sháıkenov.
Tańbalyq belgisi 250, 300-sement, qıyrshyq tas, armatýra jáne keramzıt. Quramynda osyndaı ǵana zattar bar úı bloktarynyń ereksheligi nede? Zaýyt ınjenerleriniń aıtýynsha, bul qurylysty jedeldetedi. 17 qabatqa deıin ár bólme bloktary men ózge bólikterin bir-birine arnaıy tártippen quraý arqyly kópqabatty úıdiń eńsesin bir-eki aı ishinde jedel kóterýge bolady eken. Qarapaıym tilmen aıtsaq, kirpish qalaǵandaı, kótergish krannyń kómegimen órip shyǵady-mys. Árıne, buǵan óziniń mamandary, qurylysshy-montajdaýshy sheberler qatysady.
Al zaýyttyń ınjener-konstrýktory Aıdana Ábdiǵappardyń aıtýynsha, jylyna 200 myń sharshy metr úı bloktaryn shyǵaratyn zaýyt ashylǵanyna 3 jyl ýaqyt ótti. Qazir Astana qalasyndaǵy úsh aýmaqta 9, 12 jáne 17 qabattan turatyn úı qurylysy osy zaýyttan shyǵatyn bloktarmen salynýda. Esildiń sol jaǵalaýynan turǵyzylyp jatqan «Ońaı», «Ońaı-1» jáne «MoD. Standard» dep atalatyn jańa turǵyn úı kesheniniń qurylysy osyndaı modýldik tehnologııamen boı kóterip keledi.
Jumysshylarǵa jaılylyq bar
«Modex Astana» modýldik qurylys zaýytynda eki aýysymmen 350 adam jumys isteıdi. Ortasha jalaqy deńgeıi 460 myń teńgeden asady. Ár aýysymǵa keletin jumysshylarǵa úsh avtobýs jáne tegin as máziri qarastyrylǵan.
«Ár jumysshy óz aýysymynda arnaıy bólmedegi ózine ǵana tıesili kıim men jeke múliktik zattaryn salatyn shkafty paıdalanady. Onyń da qyzmetkerge bekitilgen arnaıy nómiri bar. Jýynatyn bólme únemi taza turady, tazalyqqa qajetti zattarmen qamtylady», deıdi menedjer T.Sháıkenov.
Onyń sózinshe, mereke kúnderi zaýyt basshylyǵy qyzmetkerlerine syıaqy taǵaıyndap, áleýmettik jeńildikter uıymdastyryp ta keledi. Úılený toıy, sábıli bolý nemese eń jaqyn adamy ómirden ótken jaǵdaıda kásiporyn qyzmetkeriniń jaǵdaıyn nazardan tys qaldyrǵan emes. О́ıtkeni bul jumys ónimdiligine tikeleı áser etetin faktor ekeni anyq.
