Is-shara etnosaıasat salasyndaǵy jetekshi sarapshylardyń basyn biriktirdi. Otyrysty QHA Ǵylymı-sarapshylyq keńesiniń tóraǵasy jáne Qoldanbaly etnosaıası zertteýler ınstıtýty (QEZI) dırektorynyń orynbasary Aıgúl Sádýaqasova júrgizdi.
Jıynda «Bilim berý júıesindegi negizgi qundylyqtar» taqyrybynda Maqsut Narikbayev University (KAZGIýÝ) Basqarma tóraǵasynyń orynbasary Aınur Káribozova baıandama jasady. Spıker bilim berý salasyndaǵy qundylyqtar baǵdaryn qalyptastyrýdyń zamanaýı tásilderine toqtaldy.
Sondaı-aq ol Jastar tárbıesi baǵdarlamasyna qatysty oıyn ortaǵa saldy. Atap aıtsaq, Islandııa sııaqty jastar tárbıesinde jetistikke jetken elder praktıkasyn zerttep, qajettisin baǵdarlamaǵa engizýdi, bala tárbıesindegi negizgi máselelerdi, sonyń ishinde, jappaı tártipsizdik pen buzaqylyq sebepterin anyqtaıtyn memlekettik masshtabta orta mektep balalary arasynda keshendi saýalnama júrgizýdi, sol saýalnama nátıjeleriniń negizinde keshendi sharalar qabyldaýdy usyndy.
– Árıne, qazir tyıymdar zamany emes, biraq jastar nadan, kórgensiz, tártipsiz, tárbıesiz, sotqar, buzaqy bolsa, naqty bir oń nátıjege jetkenshe qatań sharalar kerek te shyǵar. Iаǵnı joǵary oqý ornynyń mıssııasy tek joǵary bilim berip, maman retinde daıyndaý emes, tulǵany qalyptastyrý bolýǵa tıis. Mundaı mıssııa MNU-da, sonyń ishinde ulttyq qundylyqtar, memlekettik til, zań ústemdigi, akademııalyq adaldyq, qaıyrymdylyq, eriktilik pen meıirimdilik, otansúıgishtik pen ultjandylyq, tarıh pen mádenıet, áskerı borysh, halyqqa qaltqysyz qyzmet etý – jastar isi strategııasy men CSI (Sreativity service intelligence) júıesi qolǵa alynady. Iаǵnı dıplom alý úshin óner, shyǵarmashylyq, sport, kreatıvti oılaý, ıntellektýaldyq damý, qyzmeti mindetti baǵdarlama qataryna enip, 2 semestr sheńberinde 2 baǵytty alýdy júkteıdi. Júıe stýdentterdiń salalyq qaýymdastyqtaryna múshe bolý arqyly júzege asady. MNU-daǵy bul júıe Halyqaralyq bakalavrıat (IB) baǵdarlamasy sheńberindegi mindetti CAS júıesine negizdelgen, dedi Aınur Káribozova.
Ulttyq qundylyqtar – árbir ulttyń bolmysynda ǵasyrlar boıy atadan balaǵa mıras bolyp kele jatqan adamgershilik qaǵıdattary. Sondyqtan irgeli qundylyqtardy bolashaq býyn sanasyna sińirý mańyzdy. Osy rette «Jastar» ǴZO dırektory Aısulý Ernııazova «Táýelsiz Qazaqstan urpaǵynyń qundylyq baǵyttary» baıandamasynda qatysýshylardyń nazaryn eldegi jastar qaýymynyń basymdyqtary men ıdealdaryna aýdardy.
– Kez kelgen salada bir isti bastamas buryn ǵylymı negizin anyqtap alǵan abzal. Tek sol kezde jumys nátıjesin berip, ózgerister bolady. Búginde elimizdegi jastar úshin basym qundylyqtar qatarynda otbasy – 72,6%, dostyq – 32,3%, densaýlyq – 29,9% quraıdy. Bul rette qala men aýyl jastaryn bólip jarmadyq. О́ıtkeni jas býynnyń qundylyqtar júıesinde otbasy birinshi orynda. Buǵan qosa «Sizdiń oıyńyzsha qazirgi mádenıettiń qaı baǵyttary jastardyń qyzyǵýshylyqtaryn týdyrady?» degen saýalymyzǵa jastardyń 37,8%-y Netflix, HBO jáne basqalardyń óndirisinen shyqqan fılmder men serıaldar kóremiz dep jaýap qatty. Al 22,4%-y Ońtústik Koreıa doramalaryn kóretinin jasyrmady. Mine, osylaısha 10 jyldan astam ýaqyt biz jastarǵa neshe túrli baǵytta saýaldama júrgizip, qosymsha zertteýler jasap, «Qazaqstan jastary» ulttyq baıandamasyn ázirlep júrmiz. Bıyl da jastardyń qundylyqtaryn aıqyndaıtyn bolamyz, – dedi Aısulý Ernııazova.
Sondaı-aq jıynda «Qoǵamdyq kelisim» RMM dırektory Elına Masagýtova Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 30 jyldyǵyna oraı josparlanyp otyrǵan antologııanyń mazmunymen tanystyrdy. Bul eńbekte Qazaqstandaǵy etnosaralyq qatynastardy úılestirýdiń biregeı ınstıtýty retindegi QHA-nyń qalyptasýy men damý tarıhy jáne qyzmeti týraly baıandalady.
Buǵan qosa Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi Ǵylym komıtetiniń «Táýelsizdik jyldaryndaǵy Qazaqstannyń Ońtústik óńirindegi etnosaralyq qatynastardyń erekshelikteri» granttyq jobasy sheńberinde etnosaralyq qatynastar salasynda belgili ǵalymdardyń avtorlyq ujymynyń qatysýymen daıyndalǵan «Etnopolıtologııa» oqý quraly talqylandy. Ǵylymı-sarapshylyq keńesiniń músheleri eńbekterdi baǵalap, basyp shyǵarýǵa usynys jasady.
