Qazylar alqasynyń tóraǵasy Júrsin Erman Jastar saraıyna kelip kirgende, aıtysqa sýsap qalǵan kópshilik ornynan tik turyp, Qostanaıǵa saǵyndyryp baryp anda-sanda bir bekzat ónerdiń kósh-kerýenin bastap kelip turatyn aıaýly aqynyna degen ystyq yqylas, qurmet-qoshemetin kórsetip, Júkeń óz ornyna baryp jaıǵasqansha qol soǵyp turyp aldy.
Aıtysty saǵynyp qalǵan jurttyń kóptigi sonsha, myń adamdyq kórermen zalynan bos oryn tabylmaı qaldy. Erterek kelip jaıǵasqan jastar jaǵy keıin kelip jatqan úlken kisilerge ornyn berip, ulttyq óner saıysyn bosaǵada tik turyp tamashalaýǵa májbúr boldy. Aıtystyń qyzyǵyn kórýge oblys ortalyǵynyń turǵyndary ǵana emes, qalanyń irgesindegi Qostanaı, Altynsarın, Meńdiqara aýdandarynan arnaıy at arytyp jetken aıtyssúıer aǵaıyndy aldymen oblys ákiminiń orynbasary quttyqtady.
«Alamanǵa arqaý bolyp otyrǵan Qonysbaı aǵamyz qazaq rýhanııatyna, tól mádenıetimizdiń damýyna ólsheýsiz úles qosqan tulǵamyz edi. Mine, búgin aıaýly aqynǵa arnalyp óner keshi ótip jatyr. Aıtysker aqyndarymyz aǵamyzdyń azamattyq kelbetin, tulǵalyq beınesin, halyqqa qylǵan qyzmetin, artynda qalǵan mol murasyn jyrǵa qosady dep senemiz. Aqyndarǵa sáttilik!», dedi Rınat Muhambetqalı.
Ile aıtys tizginin ustaǵan Amanjol Áltaı sahnaǵa shyǵyp zal toly jurtqa kirispe sózin arnap, bul jolǵy aıtystyń baǵyt-baǵdaryn ańdatty.
«Sizderdeı sahı bolmysty jurttyń aldyna kelýimizdiń mánisi – tereń, maqsaty – aıqyn. О́ıtkeni bıyl – Torǵaı tórinde dúnıege kelgen, alashty «áı-áıimen» áldılegen Qazaqstannyń halyq aqyny Ábildiń Qonysbaıynyń 70 jyldyǵy. Ult rýhanııatyna eńbek sińirgen talaı týma talantty dúnıege ákelgen Torǵaı topyraǵynan túlep ushqan qazaqtyń Qonysbaıy keshegi Nurjan, Nurqan aqyndardyń saf ónerin jalǵap, jańǵyrtty. О́tken ǵasyrdyń sekseninshi jyldary osy Torǵaı atyrabynda aıtystyń aq baıraǵyn kóterip shyqqan Qonysbaı aǵamyzdyń kósh-kerýeni búgin qazaq aıtysynyń kelbetine aınaldy. Endeshe, qazaqtyń ulttyq óneriniń, ulyq óneriniń merekesi qutty bolsyn! Aıtys – qazaqtyń ǵana mańdaıyna jazylǵan qasıetti de, qasterli óner. At súringenshe oı tabatyn, qyz kirpigin qaqqansha sóz tabatyn qazaq aqyndarynyń erekshe bolmysy – bul álem halqyn tańǵaldyratyn erekshe qubylys. Endeshe, búgingi aıtysta taý tulǵaly Qonys aǵamyzdyń kúrdeli bolmysyn aqyndar jan-jaqty ashyp, jyrǵa qosady dep oılaımyz. Ol kisiniń aqyndyq aryny, jazýshylyq kelbeti, qalamgerligi, qaıratkerligi – búgingi aqyndarymyzdyń tiline tıek bolmaqshy», dedi Amanjol Áltaı.
Odan keıin qazaq dalasynyń túkpir-túkpirinen kelgen ot aýyzdy, oraq tildi aqyndar kezekpe-kezek kópshilik aldyna shyǵyp, sóz qaǵysty. Sóz qaǵysa otyryp, aldyn ala ózderine berilgen taqyrypty ashyp jyrlap, el kókeıin dóp basqan kórkemsóz, kórikti oıdyń tıegin aǵytty. «Aty jaı Torǵaı bolǵanymen, qashannan qyran – mekeni, Sen qanat qaqqan ólkeniń alysqa dańqy ketedi, Abaıdaı uly bolýdy armandap árkim ótedi, Al ózime Nurhandaı aqyn bolsam jetedi», dep san qyrly talant ıesi bola tura tirlikte qarapaıym qalpynan aınymaı ótken Qonysbaı aqynnyń artyna qaldyryp ketken mol murasyn, adamı qalpyn dáriptep jyrǵa qosty.
Bul jolǵy aıtystyń ereksheligi – el aldyna shyqqan alty jupqa alty taqyryp berildi. Mysaly, sahnaǵa birinshi bolyp shyqqan aıtystyń aqtańgeri, Qonysbaı Ábildiń shákirti Aıbek Qalıev pen «Altyn dombyranyń» úsh márte ıegeri Muhtar Nııazov esimderi Torǵaı halqynyń júrek tórinen oryn alǵan О́zbekáli Jánibekov pen Erkin Áýelbekov syndy tarlan tulǵalardyń elge etken eńbegin, azamattyq tulǵasyn asqaqtata jyrlady. Nurbol Jaýynbaev pen Aıaz Nııazbektiń juby Ahmet, Mirjaqypty, Sáken, Ilııas, Beıimbetti jyrǵa qosty. Jarqyn Juparhan men Saltanat О́telbaeva «Ákeńdi ardaqta, anańdy aıala» taqyrybyn qaýzaı taldap, ádemi jyrlap shyqty. Rústem Qaıyrtaıuly men Shuǵaıyp Sezimhan «Kitap – bilim bulaǵy, telefon tutqynyna aınalmaıyq» degen taqyryptaǵy áleýmettik máni bar salmaqty dúnıeni jerine jetkizip jyrlaı aldy.
Arqaly aqyn Qonysbaı Ábildiń el táýelsizdiginiń bastapqy jyldary soltústikke kósh túzegen zııalylar leginiń aldy bolyp Astanaǵa qonys aýdaryp, memlekettik tildiń mereıi ústem bolýy úshin, til tazalyǵy úshin úlken kúres ashqanyn el umytqan joq. Mańdaıyn tasqa da, jarǵa da soǵyp júrgen sol bir qıyn kezeńniń júıke qajytqan bir sátinde aqyn: «Til ıgerý tyń ıgerýden de qıyn eken» dep kúrsingen eken. Sahna tórine shyqqan aıtýly aqyndar Qonysbaı Ábildiń aqyndyq óneri men basqa da tolyp jatqan asyl qasıetterin tilge tıek etti.
«Qonysbaı aǵanyń qaı aıtysyn alyp qarasańyz da, shubyrtpa joq, naqty bir shýmaqqa úlken bir oıdy syıǵyzyp aıtady. Bet-álpetinde salt-dástúr, sal-serilerge tán óziniń ereksheligi bolǵan, óziniń áýeni bolǵan. Elshildik máselesin, til máselesiniń maıyn tamyzyp, qanyn aǵyzyp aıta alatyn. Ol kisiniń kótergen taqyryby da, istegen qyzmeti de osy rýhanııattyń tóńireginde boldy. Qonys aǵanyń ánshiligine, sazgerligine, taýyp aıtqyshtyǵyna, aqyndyǵyna, qaıratkerligine biz tańǵalatynbyz», deıdi «Altyn dombyra» ıegeri, aqyn Rústem Qaıyrtaıuly. Tobyl tórindegi aqyndar alamany 6-7 saǵatqa sozyldy. Qalyń kórermen osy ýaqyt ishinde bir tapjylmaı, kil júıriktiń ishindegi shyn júırikti kómbe basynan eleńdeı kútti.
Aıtys qorytyndysynda qazylar alqasynyń uıǵarymymen júldeli 3-oryndy bólisken Rústem Qaıyrtaı men aqtóbelik Nurjan Qońyrtaevqa 600 myń teńgeden qarjylaı syılyq berildi. 800 myń teńge júldesi bar 2-oryn Ásem Erejeqyzy men Shuǵaıyp Sezimhanǵa buıyrdy. 1-oryn alǵan aıtys aqtańgeri Aıbek Qalıev 2 mln teńgege ıe boldy. Sondaı-aq demeýshiler ádemi ónerimen el qoshemetine bólengen Qostanaıdyń aqyn qyzy Saltanat О́telbaevaǵa Kámshat Dónenbaeva atyndaǵy aqshalaı syılyqty tabys etti. Al alamannyń 3 mln teńgelik bas júldesin «Altyn dombyranyń» úsh dúrkin ıegeri Muhtar Nııazov jeńip aldy.
Qostanaı oblysy
