Qoǵam • 14 Maýsym, 2024

Garvard jumysqa shaqyrdy

70 ret
kórsetildi
1 mın
oqý úshin

Nazgúl Sáken Germanııadaǵy Geıdelberg ýnıversıtetinde doktorantýrada oqyp júr. Oqýy jýyr­da aıaqtalady. Ol bakterııalardyń antıbıotıkterge tózimdiligin zerttep, jańa ádis tapqan. Bıylǵy naýryzda Garvardta doktorlyq dıssertasııa­syn usynǵan-tuǵyn. Onyń jumysy shetel ǵalymdary arasynda úlken qyzyǵýshylyq týǵyzdy. Jaqynda Nazgúl Garvard ýnıversıtetinde jumys isteýge shaqyrtý aldy.

Garvard jumysqa shaqyrdy

Nazgúl NIS-ti úzdik aıaqtap, Nazarbaev ýnıversıtetinde bıologııa mamandyǵyna túsken. Onda sapaly bilim aldy. Al magıstratýrany Fransııanyń Parıj-Sakle zertteý ýnıversıtetinde oqydy. Qazir oqýmen qatar Germanııadaǵy Eýropalyq molekýlalyq bıologııa zerthanasynda ǵylymı qyzmetpen aınalysady. Bes jyldan beri antı­bıo­tıkterge tózimdilik sala­synda ǵylymı zertteý júr­­gi­zip keledi.

– Keıingi 30 jylda jańa antıbıotıkterdi tabý baıaýlap, kerisinshe, olarǵa degen bakterııalardyń tózimdigi qar­qyndy ósti. Nátıjesinde, 2019 jyly qoldanystaǵy antı­­bıo­tıkterdiń álsizdiginen 1 mıl­lıonnan astam adam qaıtys boldy. Oǵan qosa, bir antı­bıotıkke bakterııanyń tózimdiligi basqa antıbıotıkterge de ulǵaıǵan tózimdiligine aparyp, odan saıyn máseleni ýshyqtyrady. Sebebi emge qoldanylatyn antıbıotıkter sany azaıady. Bir ǵajaby, dál sol bir antıbıotıkke bakte­rııa­­nyń tózimdiligi basqa­sha, – deıdi jas ǵalym.

Bul ádistiń aty – «hımııa­lyq genetıka». Ǵalym­nyń aıtýyn­sha, óte júıeli, jyldam ári aýqymdy. Erekshe ádis bu­ryn­ǵy­dan 6 ese kóp jańa antıbıotık juptaryn áleýetti em retinde usynady. Sonymen qatar antıbıotık jup­taryna bakterııa keıde tózimdi, al keıde nege sezimtal bolatynyn genetıkalyq tur­ǵyda anyqtalǵan. Jańa ádis­pen belgili mehanızmderdi rastap, jańalaryn ashty. Osy izdenis bolashaqta adam ómi­rin saqtap, ǵalamǵa paıdasyn ákel­mek.

Sońǵy jańalyqtar