Boks • 15 Maýsym, 2024

Bapkerdiń berik baılamy

145 ret
kórsetildi
8 mın
oqý úshin

Ol – jazǵy Olımpııa oıyndarynyń aýrasyn 19 jasynda-aq sezingen sportshy. 27 jasynda kásibı mansabyn aıaqtady. Ulttyq qurama sapynda ótkergen 9 jyldyń ishinde bapkerler qosqan qandaı dodadan da oljasyz oralǵan emes. Táýelsiz Qazaqstannyń tarıhyna esim-soıyn bokstan tuńǵysh álem chempıony dep qashaǵan qabylan qazir jurt aldyna jıi shyǵa bermeıdi.

Bapkerdiń berik baılamy

Ol bokstan qurama komanda sapyna ótkende jasy 18-ge endi ilikken túbit murty tebindegen bozbala edi. 19 jasynda tórt jylda aınalyp soǵar jazǵy Olım­pıadanyń otyn kórdi. Bir­aq Barselona jazǵy Olımpııa oıyn­­daryna (1992) qaı qyrynan synasań da qynabynan sýyrylǵan qylyshtaı qylpyp turǵan oǵ­landy qyzmeti quzyretti, óktem daýys ıeleri kóriktiń aýzyna ákep turyp dodaǵa qostyrǵan joq. Ol úshin Jumadilov jazyqty emes edi. Saıası daýyldyń ekpini ekenin jas jigit túsindi. Bolattyń ornyna shyǵarǵan boksshynyń alǵashqy aınalymynan asa almaı, qoıý shańnyń arasynda qalǵany belgili. Al Qazaqstan táýelsiz el retinde jazǵy Olımpıada oıyndaryna tuńǵysh ret aparǵan delegasııa ishinde Bolat ta bardy. Oljaly oralyp qanjyǵasyna kúmis medaldy bókterip qaıtty. Araǵa tórt jyl salyp 2000 jyly Sıdneı jazǵy Olımpıadasynan da Jumadilov jampoz kúmis medaldy enshiledi. Oǵan deıin eki birdeı jazǵy Olımpıadanyń fınalyna shyqqan birde-bir boks­shymyz bolǵan joq. Bolattyń sporttyq jylnamasyndaǵy jetistikke kóz júgirtseń, kóńiliń ósedi. 9 jyldyń ishinde taý turǵyzar tolaıym jeńisin eldiń ýysyna úıip berdi. Úsh ret álem chempıonatynan medal oljalady. 1995 jyly álem birinshiligi Germanııada ótip, Bolat fınalda nemis Zoltan Lýnkaǵa ese jiberdi. Árıne, óz jerinde jankúıerdiń janashyrlyǵy men aǵaıynnyń alqalaýy Zoltanǵa rýh bergeni sózsiz. 1997 jyly álem chempıonatynan qola medal, arada eki jyl aýnaǵanda AQSh-tyń Hıýston qalasynda álemdik dúbirdiń altyn medali tuńǵysh ret qazaq eliniń boksshysyna buıyrdy. «Qýan qazaq, ulyń seniń chempıon!» dep mańdaıymyz kók tireı qýandyq. Tóbemizge kóterip qurmettedik. Odan keıin ǵasyrlar toǵysynda, keler myńjyldyq bosaǵadan attaǵanda Olımpıadanyń ekinshi kúmisin tartý etti. Ol boksty doǵarǵanda jasy 27-den asqan edi. «Jastarǵa oryn bosatý kerek» degen ustanymǵa uıyǵan sańlaqtyń áleýetin biletinder taǵy tórt jyl sharyqqa ustap sharbolat­taı shyńdasa, Afıny jazǵy Olımpıadasyna qosýǵa bolatyn edi deıdi. Al ózinde ondaı ókinish joq. «Men el sportyna qosar úlesimdi 9 jyldyń ishinde sarqyp berdim», deıdi qysqa qaıyryp. Bıyl jazda ótetin Parıj jazǵy Olımpıadasynda joldama alǵan ulttyq qurama músheleriniń arasynda tórt jyldyq dodasyna alǵash ret 30 jasynda qatysatyn boksshylar da bar. Al jampoz Jumadilovtiń 27 jasyna deıin úsh márte joly tústi.

 О́zi meken etetin turǵyn úı kesheniniń jertólesine jóndeý júrgizip, uıadaı ǵana orynnan boks zalyn ashypty. Jáne kimniń atynda deńiz: «Felıks Soı atyndaǵy boks zaly».

– Meniń qazir saǵan álem chempıony, jazǵy Olımpıada oıyndarynyń eki dúrkin kúmis júldegeri retinde suhbat berip otyrǵanym áýeli qudaı, odan keıin jeke bapkerim Felıks Soıdyń arqasy. Aýylda gımnas­tıka, kúrespen shuǵyldandym. Boksshy bolam degem oı sanamda jańǵyrǵan emes. Alǵashqy múshelge tolǵanda asqar taý tiregim ákem dúnıe saldy. Aýyrtpalyq anamyzdyń arqasyn aıazdaı qaryp, temirdeı qajaǵanyn bala bolsam da sezindim. Ákem ómirden ozǵanda taǵdyrdyń san synaǵy sansyratyp, jigerińdi qum etpes úshin rýhyńdy qulatpaý kerek ekenin uǵyndym. Keıin biz Taraz qalasyna kóship keldik. Munda kúres úıirmesine qara­ǵanda bokstyń dańqy dáýirlep tur eken. Synyptaǵy balalar da, aýladaǵy kórshiler de qolaq­pandaı qolǵapty kıip alyp, birin-biri tómpeshtep jatady. Bapker Felıks Soı á degennen minezdi kisi bolyp kórindi. Bilgir maman meniń ár qımylymdy jiti qadaǵalap, baqylap otyryp­ty. Jattyǵýdan qalmaı, ózine sha­qyryp jaqyn tanystyq, kete­rimde ýaqytynda jattyǵýǵa úz­beı kelýimdi mindettedi. Bapker retinde juldyzymnyń janýyna Soıdyń sińirgen eńbegi orasan, – dedi Bolat boksshy. Shákirttiń ustazǵa degen rııasyz saǵynyshyn, bapkerge degen qurmetin janarynan oqydyq.

Ákesinen ajyraǵan shaǵynda boksqa kelgen ulǵa bapker zor úmit artady. Dene bitimi qyr­ǵıdaı ǵana balanyń qımyly shıyrshyq atyp jarqyldaıdy. Aýa qarmap judyryǵyn kóz ilespes jyldamdyqpen silteıdi kep. Eń aldymen Bolatty bap­kerdiń shylbyryna baılaǵan – tózimdiligi edi. Qasyna erip birge barǵan balalardyń barlyǵy derlik boks zalyn aýladaǵy oıyn qyzyǵyna aıyrbastap tastap ketti. Alaǵyzǵan kóńili solardy qalap turatyn bala da keı kúnderi anasyna úıirmege baratynyn eskertip, oıynnyń qyzyǵyna batyp qas qaraıǵansha dop qýady. Sondaıda bapkeri úıge izdep kelip, qyzyqqa ketken shákirtin zalǵa qaıyryp ákeletin. Bapkerdiń suńǵylalyǵy da, meıirimi men qaıyrymdylyǵy kemerine kelgen jan ekeni osy bir qareketinen-aq menmundalaıdy. «Oqy» deıdi boksshy shákirtine. Sóıtedi de, ózi jetelep júrip Tarazdaǵy hımııa-mehanıka tehnıkýmyna oqýǵa túsiredi. Bokstan joǵary jetistiktiń shyńyna shyqsań ataǵyń men abyroıyń aspandap ınstıtýtqa da qabyldanýǵa jol ashylatynyn aıtady. Bapkerdiń osy biraýyz sózi qazaq boksynda tuńǵysh álem chempıony bolyp qalyptasýyna negiz boldy. О́zi de boksty bar ynta-yqylasymen úırenýge umtyldy, tókken terdiń óteýine tolaıym jeńis buıyrdy. Joǵary bilim alýyna da orasan múmkindik týdy.

2000 jyldan keıin jurt­shylyq Jumadilovten kóz jazyp qaldy. Sporttyń san salaly silemi, onyń ishinde bokstyń mańynan tuńǵysh álem chempıo­ny kórinbeı ketti. Keden salasynda birneshe jyl qyzmet etken sańlaqty qaıta «úıirine» qosqan Qaırat Boranbaev eken. «Bilgenińmen bólisip, sheberli­gińdi úıret» dep Arqalyq qala­synan qyzmet usynǵan. Odan beri bapkerlik qyzmetine kir juq­tyrmaı birneshe óńirde abyroımen atqardy.

Jurt kózine jıi túse ber­meıtin, sińirgen eńbegin jarııaǵa jar salýdy qalamaıtyn qazaq boksynyń qaıratkerinen ulttyq quramanyń qarym-qabiletin sura­dyq. «Keminde 1 altyn medal buıyrýǵa tıis. Qazaq boksynyń aıbaty men aıbarynan álem boks­shylary áli de yǵady. Halyqtyń boksshylarǵa zor senim artatyny da sondyqtan. Tek 2021 jyly Tokıo Olımpıadasynan ǵana boks­shylar altyn medal alǵan joq. Oǵan deıingi qatysqan barlyq jazǵy Olımpıadada bylǵary qolǵap sheberleri altynsyz qaıtpaǵanyn bilesiz. Sol dástúr qaıta sabaqtalýǵa tıis», deıdi. Álem chempıonymen dıdarlasyp, jertóleden shyqqanda jattyǵýǵa asyqqan jetkinshekter sómkelerin arqalap zalǵa kirip bara jatty.