Is-sharanyń maqsaty — áıelderdiń dıplomatııaǵa qosqan eleýli úlesin kórsetý, olardyń tájirıbelerine toqtalý jáne osy saladaǵy genderlik teńdikti odan ári ilgeriletý strategııalaryn talqylaý.
Talqylaýǵa BUU-nyń Qazaqstandaǵy Turaqty úılestirýshisi Mıkaela Frıberg-Storı, Ulybrıtanııanyń Qazaqstandaǵy Elshisi Ketı Lıch, BUU-nyń Áıelderge qatysty dıskrımınasııany joıý jónindegi komıtettiń (CEDAW) múshesi Madına Jarbosynova, Ońtústik Afrıka Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy Elshisi Keıtýmetsı Seıpelo Tandeka Metıýz, QR SIM Kópjaqty yntymaqtastyq departamentiniń dırektory Dıdar Temenov jáne basqa da elimizdegi dıplomatııalyq korpýstyń ókilderi, stýdentter men akademııalyq orta ókilderi qatysty.
1920 jyldardyń basynan bastap áıelderdiń tańdaýyn shekteıtin zańdyq kedergiler joıyla bastady. Degenmen áleýmettik normalar men teris pikirler áldeqaıda uzaq ýaqytqa sozyldy jáne 1945 jyly BUU Jarǵysyna qol qoıǵan 850 delegattyń tórteýi ǵana áıelder boldy. Sodan beri ekijaqty dıplomatııada jáne BUU-da áıelder ókildiginiń ósýi baıqaldy, biraq progress baıaý boldy.
1992 jáne 2019 jyldar aralyǵynda áıelder álem boıynsha kelissózderge qatysýshylardyń 13%, deldaldardyń 6% jáne beıbitshilik úderisterine qol qoıýshylardyń 6% ǵana qurady. Genderlik teńdik jáne barlyq áıelder men qyzdardyń quqyqtary men múmkindikterin keńeıtý de barlyq Turaqty damý maqsattaryna jetýge mańyzdy úles qosady.
«Dıplomatııada genderlik teńdikti qamtamasyz etý ádildik máselesi ǵana emes, biz áıelderdi dıplomatııada alǵa jyljytqanda, biz dıplomatııany alǵa jyljytamyz. Áıelderdiń órkendeýi úshin jaǵdaı jasaı otyryp, biz jahandyq sahnada tıimdirek jáne turaqty dıplomatııalyq aralasýǵa jol ashamyz», dedi BUU-nyń Qazaqstandaǵy Turaqty úılestirýshisi Mıkaela Frıberg-Storı.
Aıta keterligi, Qazaqstan BUU-ǵa 1992 jyly múshe bolǵannan beri el músheliginiń basym ýaqytynda – 32 jyldyń 17 jylyn – áıel elshimen tanystyrdy. Qazirgi tańda Qazaqstanda tirkelgen áıel elshiler sany 67 elshilik arasynda 11 adamdy quraıdy, al Qazaqstannyń sheteldegi ókildikteri arasynda úsh áıel elshi bar. Bul sandar joǵary bolmasa da, Qazaqstan úkimetiniń áıelder múmkindikterin keńeıtýge asa kóńil bólýin eskere otyryp, atalǵan kórsetkish oń úrdis kórsete beretini sózsiz.
Eske sala keteıik, halyqaralyq dıplomatııadaǵy áıelder kúni 2022 jyly BUU Bas Assambleıasynyń 76-sessııasynda resmı túrde belgilengen edi. Atalǵan rezolıýsııany 191 memleket qoldap daýys berdi, olardyń qatarynda Qazaqstan da bar. Bıyl bul kún resmı túrde ekinshi ret atap ótilmek.
Qyrmyzy JUMAǴALIQYZY,
EUÝ stýdenti
