Sýretti túsirgen – Jumabaı MUSABEKOV
Jıyrma jyldan keıin Qytaı Qazaqstannan et ımporttaýǵa salǵan tyıymyn alyp tastady. Qus ónimderine bul tyıym 2005 jyly engizilgen, al aýsylǵa shekteýler 2022 jyly belgilengen. Byltyr qarashada eki el ókilderi arasynda kelissóz ótip, nátıjesinde saýda kedergilerin joıý týraly kelisimge qoljetkizilgen.
О́ńirde ǵana emes, elimiz boıynsha et ónimin óńdeýde kóshbasshy «Meat Processing and Service» kásiporny 2009 jyldyń naýryz aıynan beri jumys isteıdi. «Qazaqstan et odaǵy» respýblıkalyq qaýymdastyǵynyń múshesi.
«Bizdiń kásiporyn iske qosylǵaly beri Almaty qalasyndaǵy áleýmettik nysandardy, atap aıtsaq, balabaqsha, aýrýhana men mektepterdi, oǵan qosa, meıramhana, toıhanalardy sapaly ári tabıǵı iri qara jáne qoı etimen qamtamasyz etip kelemiz. Qalada kásiporyn etin satatyn «Asyl et» dúkender jelisi jumys isteıdi. 2009 jyldan bastap eksportqa shyǵarýmen de aınalysamyz. El tarıhynda shetelge, dálirek aıtqanda Iran Islam Respýblıkasyna eń birinshi et shyǵarǵan otandyq kásiporynbyz. Irannan basqa, Qatar, Birikken Arab Ámirlikteri, Bahreın, Saýd Arbııasy jáne TMD elderine ashyq akkredıtasııamyz bar. Buǵan qosa, Japonııaǵa tuńǵysh ret jylqy etin jibergen de bizdiń kásiporyn. Mine, et eksporttaýda Qytaı Halyq Respýblıkasynyń alǵashqy qaqpasyn ashyp otyrmyz», deıdi «Meat Processing and Service» JShS bas dırektory Baqytjan Abdrasılov.
Aıtýynsha, elimizden eksportqa shyǵarylǵan ettiń 70 paıyzy osy kásiporynǵa tıesili eken.
Naryqta jumys istep kele jatqanyna 15 jylǵa jýyqtaǵan óndiris orny iri jáne usaq maldyń etin óńdeýge jáne konservileýge, sondaı-aq maldy bordaqylaýǵa jáne soıýǵa mamandanǵan. Seriktestik qaramaǵynda 3 000 bas mal bordaqylaý alańy bar. Onda 7–18 aı aralyǵyndaǵy buqashyqtar bordaqylanady, olardyń tirideı salmaǵy 500 kg-dan 1 tonnaǵa jýyqtaıdy.
Seriktestik basshysy Baqytjan Zúlpuharuly syrttan keletin eksport kólemi otandyq kásiporyndardyń óz ónim ótkizýine aıtarlyqtaı keri áserin tıgizip turǵanyn ashyp aıtty.
«Ishki naryqtyń tapshylyǵynan kásiporyn óz qýattylyǵyn tolyq júzege asyra almaı otyr. Bir kúnde eki aýysymmen 2 000 qoı jáne 500 bas iri qarany soıyp, óńdeýge qaýqarly kásiporynnyń jyldyq qýattylyǵy tolyq iske asyrylyp, et eksporty oń serpinge ıe bolsa, elimizde mal sharýashylyǵy qarqyndy damyp, onyń ónimin ótkizýdegi birqatar máseleniń túıini tarqatylar edi», deıdi.
Nemis tehnologııasyna negizdelgen kásiporynda osy kúni 30-ǵa jýyq adam turaqty eńbek etip jatyr. Solardyń biri – et kombınatynyń laboratorııa meńgerýshisi jáne veterınar dáriger Lázzat Isqaqova. Ol kásiporyn iske qosylǵaly mal etiniń tazalyǵyna jaýapty. Bilikti maman ózine júktelgen mindetti zor yjdaǵattyqpen atqaryp keledi.
Aıtýly shara qarsańynda oblys ákiminiń orynbasary Almas Batanov pen Aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Qýandyq Chýnkýnov kásiporyndy aralap, eksporttyq áleýetin joǵary baǵalap, bul qadamnyń óńirdiń agroónerkásiptik keshenin damytý jáne elimizdiń álemdik naryqtaǵy ornyn nyǵaıtýdaǵy mańyzdylyǵyn atap ótti.
«Bul jetistik – sapaly et ónimderimen el ekonomıkasyna súbeli úles qosyp kele jatqan Almaty oblysy sharýalarynyń eńbeginiń jemisi. Biz agroónerkásiptik keshenniń odan ári damıtynyna jáne aımaqtyń eksporttyq múmkindikteri odan ári arta túsetinine senimdimiz», dedi oblys ákiminiń orynbasary Almas Batanov.
Almaty oblysy
