Jazba janrdyń jaýyngeri

Elibaıdan Erlibaıǵa deıin

Bir qyzyǵy, Erlibaı degen esimdi kóp estı bermeısiz. Sırek ushyrasatyny son­shalyq, keıbireýler kópke deıin onyń atyn jattaı almaı álek bolatyn. Erekeń dúnıe esigin ashqan jyly Qadyrbaev­tar áýleti basqa aýylǵa qonys aýdarady. Iıý-qııý kóshi-qonnyń kezinde shyr ete qalǵan shaqalaqty aldymen Kósherbaı qoısaq dep uıǵarypty úlkender. Arty­nan aqyldasa kele eli baı bolsyn degen yrymmen Elibaı dep ataýdy qup kóredi. Al balasynyń týý týraly kýáligin alýǵa barǵan altyn qursaqty Áden anamyz Elibaı degen esimdi umytyp qalyp, nobaıy osyǵan keledi-aý dep, aýzyna túsken Erlibaıdy jazǵyzyp jiberipti. Sodan Erekeń 10 balanyń toǵyzynshysy bolyp ósip jetiledi. Al Erlibaıdyń ákesi О́zbekbaı aqsaqal sol ólkede alǵash bolyp keńes dáýiriniń keremet te qýatty tehnıkasy sanalǵan K-700-di tizgindegen mehanızator retinde tarıh betterinde qalǵan eken. Mine, osyndaı ortadan shyqqan Erekeń bala kúninen shyǵarmashylyqqa birtaban jaqyn bolyp ósedi...

Ep-septi Erekeń

Ol ómirge beıim edi. Adamdarmen tez til tabysyp, shúıirkelese ketetin. Bizdi tanystyrǵan – S.Seıfýllın atyndaǵy Selınograd memlekettik pedagogıka­lyq ınstıtýtynyń (qazirgi L.N.Gýmılev atyn­daǵy EUÝ) fılologııa fakýlteti. Bir topta bilim aldyq. Qaptaǵan qyzdyń or­tasynda talaptanyp túsken tórt jigit edik. Oqýdy sol qyzdarmen ekeýmiz ǵana bitirip shyqtyq. Ekeýmizdiń de eń alǵashqy eńbek jolymyz Aqmola qalalyq «Aqmola aqıqaty» gazetinen (qazirgi «Astana aqshamy») bastaý aldy. Anaý-mynaý sharýaǵa ep-septi keletin Erekeń tórtinshi kýrsty támamdap, jurt japa-tarmaǵaı jazǵy kanıkýlǵa ketkende, ju­mysqa turyp úlgeripti. Qolynda qara-kók kýáligi bar qalalyq gazettiń bil­deı bir tilshisi. Keıin qataryna meni de qosty. Ekeýlep qalalyq gazettiń ortasy­nan «Armandastar» dep atalatyn jas­tar betin shyǵaryp júrdik. Sol kezdegi aǵalarymyzdyń baǵalaýynsha, táp-táýir dúnıe jasaǵan sııaqtymyz. Maketten habarymyz bolmasa da, mektepte syzýdan jaman bolǵanymyz joq edi. Sonyń biraz paıdasy tıdi-aý. Jasalatyn bettiń maketin de, dızaınyn da, shapkasy men sýretterin de ózimiz oılastyratynbyz. Qıynnan qıyp qııýlastyratynbyz. Keıin dál osy mashyqtyń kóp kómegi tıgenin de nesine jasyraıyq...

Erjúrek bir bala...

Keı-keıde jýrnalıske batyl­dyq ta kerek bolady eken. Jaryq kúnniń jartysyn stýdent, qalǵan jartysyn jumysta ótkizip júrgen «jartystavkalyq» shaǵymyz. Jataqha­nada bolǵan áldebir keleńsiz jaǵ­daıdy qalalyq gazetke jarııalap jiberip, Erekeńniń basyna qara bult úıirilgeni bar-tyn. «Jalǵan aqparat jarııaladyń» dep sol kezdegi dekanymyz da jas tilshiniń izine maısham alyp túspekshi bolǵan. «Alyptarmen aıqastyń» avtoryn sol kezdegi redaktorymyz Kenje Jumaǵulov aǵamyzdyń ózi qorǵap alyp shyqty. Tuńǵysh redaktorymyzdyń tabandylyǵyna sol joly tánti boldyq. Odan keıingi talaı kezeńderde de Kenje aǵamyz qanatyn jaıyp, qyzǵyshtaı qorǵaı alatyndyǵymen erekshelendi. Al osydan keıin bizdiń jataqhanaǵa jasalǵan jaǵdaıdy kórseńiz. Qarańǵy dálizderge shamdar ornady, terezelerge perdeler ilindi. Sóıtip, Erekeń áleýmettik jelisiz-aq bir-aq kúnde er atanyp kete bar-dy. Shyny kerek, ol shymbaıǵa batsa da, shyrqyratyp turyp shyndyqty jazatyn. Odan keıin de Erekeń qansha máseleni maıyn tamyza jetkizip, ony el-jurttyń paıdasyna sheship, qamyqqandardyń ys­tyq yqylasyna bólenip júrdi...

Muqalmaǵan qalam

Sodan jylǵa jýyq jýrnalıst atanyp, qolymyzǵa dıplomymyz tıgen soń, áskerge baryp, Otan aldyndaǵy boryshymyzdy biryńǵaılap keleıik dep, ózimiz suranyp, sarbazdyqqa attandyq. Áskerde júrip sýyqtap, ókpesin naýqastap alǵan Erekeń kelgen soń, jumysqa onsha jarańqyramaı, emdelý úshin elge tartty. Anasy saýmal berip, saýyqtyryp ta alypty. Qarap jatpaıyn dep aýyldaǵy mektepte muǵalimdik qyzmetke turǵan. Tájirıbeli aǵa-apaılarynan kóp nárseni úırengen. Ol jerde de abyroısyz bolmapty. Kún ótken saıyn mashaqaty mol muǵalimdik qyzmettiń de qyr-syryn meńgerip, aınaldyrǵan az ýaqyttyń ishinde bilikti ustazdardyń birinen sanalady. Tárbıesi tómen, oqý úlgerimi ortasha synyptardy súırelep júrip topqa qosty. Biraq báribir ańsary Astanaǵa qaraı aýa beredi. Muqalmaǵan qalam qudireti qoısyn ba? Ol júrek qalaýyn qaıta jaǵýǵa kóp nıettendi. Oblystyq, aýdandyq gazet-jýrnaldarmen tyǵyz baılanys ornatty. Shyjyǵy men qyzyǵy qatar júretin shyǵarmashylyq­qa shyndap kiristi. Eń bastysy, sózge ol ­ber­gen sertin satqan joq...

Ala tańdaǵy aq tilek

Ne kerek, Allannyń buıyrtqan bir kúninde Erekeń de ańsap júrgen Asta­nasyna jetti-aý, áıteýir. Bir baryp barlap qaıtaıyn dep sheshse kerek. Ári «Asta­naǵa jalǵyz jibere almaımyn, ju­byń­men ketýge tıissiń» degen ana tilegine de qııanat jasaǵysy joq. Sodan ekeýmiz ótken-ketkendi aıtyp túnniń bir ýaǵyna sheıin otyryńqyrap qalyppyz. Ol kezde jumys bergen bir bólmeli jataqhanada turatynbyz. Tań endi qylań bere bastaǵanda ózimnen-ózim oıanyp kettim. Tórge qarasam, salýly tósek bos jatyr. Erekeń joq ornynda. «Oıbaı-aý, ol qaıda ketip qaldy eken? Erekeńniń ondaıy joq edi ǵoı...» dep sharq uryp izdeı bastadym. Sóıtsem, joǵary qabattaǵy ortaq holdyń terezesin aıqara ashyp tastap, ózimen ózi máz-meıram keıipte terezeniń aldynda otyr. «Bunyń ne?» desem. Oıbaı úndeme, men Astananyń aq tańyn qarsy alyp otyrmyn» dep kúlimsireıdi. Sóıtsem, Erekeń baýyr basyp qalǵan shaharyna degen saǵynyshynan aıyǵa alamaı otyr eken ǵoı. Sol sátte nebir jaqsy tilek tilense kerek, ordasyna otbasymen oraldy. Sóıtip, elmen birge elordanyń tórine kóship kelip, ekinshi márte qazyq qaǵyp turaqtady. Súıgen jary Fatıma ekeýi osy jerde urpaq súıip, ósip-óndi...

Qadyrbaıdyń qoltańbasy

Talǵat Batyrhan aǵamnyń aıtatyny bar edi, «Yńǵaıyna kelgen dopty qaı aıaǵymen de tebe berýge mashyqtanǵan fýtbolshy­lar bolady» dep, sol degendeı bizdiń Ere­keń de jazý deseń jazýǵa beıim, syzý deseń odan da qara jaıaý emes. Sonyń arqasyn­da shyǵar jaýapty hatshy, bas redaktor­dyń orynbasary degen qyzmetterge deıin ósti. Túrli redaksııada qyzmet jasady. Bul kún­deri Qorǵanys mınıstrligine qaras­ty «Sar­baz» gazetiniń shyǵarýshy redaktory. О́z isine adal, shyǵarmashyl, jumys­tyń shynaıy sheberi. Betteý, hattaý, beıneni ­montajdaý jumystaryn da táp-táýir meńgerip alǵan. Bızneske de beıimi bar. Qurylys salasyn da hobbıine aınaldyryp úlgergen. Sonyń arasynda bes kitabyn shyǵaryp úlgerdi. «Jýrnalıst» dep atalatyn keıin­gi týyndysynyń tusaýy osy tól mereke­miz­diń qarsańynda ǵana kesilgen edi. Áleý­met­tik jelide de áline qarap áńgime aıtady. Utymdy oımen ulttyń upaıyn túgen­deýge kelgende «ólispeı-berispeıdi». Muny­syn baǵalaǵan talaı myqty ózimen arnaıy kelip tanysyp jatatyn. Er jasy elýge tolyp jatqan Erekeńniń osyndaı elgezek­tigi men qaı sharýaǵa da ep-septiligi talaı ­elge barynsha úlgi bolatyndaı-aq edi...