Árıne, qazaq bar jerde dombyranyń rýhy asqaq. Marqum etnograf-jazýshy Aqseleý Seıdimbek: «Biz ǵalamǵa maqtansaq, dombyra sazy kúı janrymen maqtana alamyz. Sebebi onyń janrlyq tektiligi, baıyrǵylyǵy, sazdyq úni eshqandaı halyqta kezdespeıdi», deýshi edi.
Aqań aıtqandaı, dombyra aspaby – qazaq halqynyń muńy men zaryn, qýanyshy men qasiretin, áýezdi únimen, ásem sazymen, sezimdi baýrap, júrekti terbep kóńilge qondyryp, kókeıge jetkizetin keremet qural. Aqyn Qadyr (Myrzalıev) «naǵyz qazaq qazaq emes, naǵyz qazaq dombyra» dep tekke aıtpaǵan.
Osy oraıda aıtpaǵymyz, qazaq jerinde, ár ólkede qadaý-qadaý bolsa da dombyra músindi eskertkishter barshylyq. Sonyń biri – sonaý qıyrda jatqan baıólkelik baýyrlarymyz 1986 jyly qalanyń shyǵa berisi, áýejaıǵa bara jatqan jol boıyna turǵyzǵan segiz metrlik dombyra eskertkishi. Múmkin bul álemdegi eń úlken dombyra beınesi osy shyǵar...
Eskertkishtiń syr-sıpatyna qarasańyz, dombyra tulǵasy «Altaıym asqaq darań nán, Aıannan ǵana jaralǵan, Boz munarmenen boıalǵan, Bozala tańmen oıanǵam» dep ólkeniń óren aqyny Suraǵan Rahmetuly aıtqandaı, munar boıaǵan Qobdanyń qońyr taýlaryndaı asqaq.
Músinniń usqyny – shýda bultpen astasyp, zeńgir kókke shanshyla qadalǵan qońyraýly naıza ispettes. Jádigerdiń qulaq tesigi ornalasqan bıiginde shashaqty jalaý sııaqty úkisi jelbireıdi. Dál osy bólikke qazaqsha «Sát sapar», al dombyranyń uzyn moınynda tiginen tómen qaraı tógilte «О́lgeı qalasy» dep jazylypty. Shanaǵynyń qas beti qaqpaǵynyń asty-ústine qoshqar múıiz oıý salynǵan.
Bizdiń qolymyzǵa túsken derekte bul eskertkishti aımaqtyq qurylys tresiniń ınjenerleri turǵyzypty. Avtorlyq quqy solarǵa tıesili. Biraq jumys tobyn sol tusta mekemeniń bas ınjeneri qyzmetin atqarǵan Arystan Qalıbekuly basqarypty. Bul kisi qazir týǵan jerinde aman-esen otyr. Bertinde, 1996 jyly, dombyranyń temir ishegi úzilip qalyp, ony Arystan aǵamyz óz qolymen jańalap taqqan deıdi.
Aımaq ortalyǵy О́lgeı qalasynyń sánine aınalǵan bul eskertkish qazir qalalyq ákimdiktiń baqylaýynda kórinedi. Olarǵa rahmet, jádigerdi kúreń túspen boıap, Abaı atamyz aıtatyn surǵylt bultpen astastyryp qoıypty.
