Jumys toby áýeli jergilikti mashına jasaý kásiporyndaryn aralap kórdi. О́ńirde qazir aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryna qosalqy bólshek shyǵaratyn kásiporyndardy qospaǵanda, «Belarýs» traktoryn qurastyryp jatqan «MTZ-Qazaqstan» mashına jasaý zaýyty, «Esil» kombaınyn qurastyratyn «Agromash» zaýyty, «Kia Cerato», «Kia Sportage», «Chevrolet Onix» jáne «JAC S3» avtomobılderin shyǵaryp jatqan «Allıýr» zaýyty jumys istep tur. «KamLitKZ», «KIA» zaýyttarynyń qurylysy júrip jatyr.
2018 jyly iske qosylǵan «MTZ-Qazaqstan» zaýyty bastapqyda tek syrttan kelgen daıyn bólshekterden traktor qurastyratyn. Búginde «Belarýs» traktorynyń kabınasy tolyqtaı Qostanaıda jasalady. Kásiporyn basshysynyń aıtýynsha, alǵashqy jyly nebári 20 shaqty traktor qurastyrǵan zaýyt byltyr 1 500 «Belarýs» shyǵarǵan.
«Áýelde jumysshy sany otyzǵa da jetpeıtin. Búginde 100-den astam adam eńbek etedi. О́nimniń jergilikti úlesi de artyp keledi. Mysaly, bıyl kabınalardy ózimiz jasap shyǵara bastadyq. Kabınanyń metalyn kesý, dánekerleý, boıaý jumystarynyń bári osy jerde júzege asyrylady. Kabınanyń qańqasy, paneli, rýli, baspaldaǵy, salmaq teńestirgishi, terezesi, áınegi, taǵy da basqa tolyp jatqan bólshekteri bar, sonyń bári osy jerde jasalyp jatyr. Biz birden qozǵaltqysh jasap kete almaımyz. О́ıtkeni qazirgi naryqta 6 myń traktorǵa ǵana suranys bar. Qozǵaltqyshty ózimiz jasap shyǵarý úshin jylyna 15 myń traktorǵa suranys bolý kerek. Degenmen ónimniń jergilikti úlesin arttyrý baǵytynda ilgerileý baıqalady. Mysaly, shyǵarǵan kabınalarymyz elimizdegi ózge de traktor jasaý zaýyttaryna jiberiledi. Keleshekte plastık bólshekter jasaý josparda tur», deıdi zaýyttyń bas dırektory Valentın Dashkeevıch.
Jalpy, elimizde traktor qurastyratyn 8 zaýyt bar. Soqa, tyrma, dán sepkish tárizdi agregattardy shyǵaratyn on shaqty zaýyt jumys istep tur. Ishki naryqtaǵy suranystyń basym bóligin osy kásiporyndar óteıdi. Elimizde jylyna satyp alynatyn 6 000 traktordyń 5 500-i – otandyq ónim. Sondaı-aq jylyna 1 500 kombaın satyp alynsa, onyń da myńǵa jýyǵyn ózimiz óndiremiz. Buǵan atalǵan óndiris oryndarynda eńbek etip jatqan myńdaǵan adamdy qosyńyz. Bıýdjetke de mıllıondap salyq túsip jatyr. Jumys toby ókilderiniń paıymynsha, ýtılalym joıylsa, osy tirshiliktiń bári turalap qalady.
О́ndiristik ınvestorlar odaǵynyń vıse-prezıdenti Álibı Sultannyń aıtýynsha, memleket ınvestordy qosymsha qun salyǵynan jáne ımporttyq alymnan bosatady. О́z kezeginde ınvestorǵa da 15 jyldyq mindetteme júkteledi. Mysaly, «MTZ-Qazaqstan» zaýyty kabına jasaýǵa 2025 jyly kóshý kerek eken, alaıda ony bir jyl erte bastap ketti. Bul da – ınvestormen jasalǵan shartta qarastyrylǵan dúnıe.
«Qazir eń arzan traktor 8 mln 700 myń teńge turady. Onyń 30%-dyq sýbsıdııasy bar. Bizde shyǵyp jatqan traktorlarǵa ýtılalym joq. Tek shetelden keletin traktor men kombaınǵa ǵana alym bar. Qazir elimizde satylyp jatqan tehnıkanyń 90%-y
Qazaqstanda shyǵady. Munyń bári – ýtılalymsyz satylǵan tehnıka. Sondyqtan ýtılalymdy alyp tastasa, onyń sharýaǵa esh paıdasy bolmaıdy. О́ıtkeni ol alyp jatqan tehnıkada ýtılalym joq. Bizge shetelden ákelinip jatqan kókónis, kartop, pııaz jınaıtyn tehnıkalarǵa da ýtılalym joq. Ýtılalymnyń basty maqsaty – otandyq óndiristi qoldaý. Al ony alyp tastasaq, sheteldiń kóligi qaptaıdy da, osy zaýyttarda jumys istep jatqandar jumyssyz qalady. Osy ýtılalymdy engizýdiń nátıjesinde Qyzyljarǵa «Class» kombaıny kelip, qazir dán sepkish keshender ózimizde qurastyrylyp jatyr. Iаǵnı ýtılalym sheteldik kompanııaǵa óziniń sapaly tehnıkasyn bizge kelip qurastyrýǵa yqpal etti», deıdi Álibı Sultan.
Jumys tobynyń quramynda júrgen Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar vıse-mınıstri Jomart Álıev ýtılalymnan túsken qarjy avtokólik shyǵarýshylar men aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn qurastyrýshylarǵa jumsalady degendi joqqa shyǵardy.
«Munyń bári naqty máselelerdi sheshýge jumsalyp jatyr. Máselen, ekologııalyq kodekstiń bir baǵyty sheńberinde qoqys óńdeý jáne qoqys suryptaý zaýyttaryn salýǵa, arnaıy tehnıka satyp alýǵa 185 mlrd qarjy kózdelgen. Bul barlyq óńirdi qamtıdy. Shamamen 200 mlrd teńge qarjy qatty turmystyq qaldyqtardy óńdeý jobalaryn júzege asyrýǵa jumsaldy. Ýtılalymnyń negizgi operatory «Jasyl damý» AQ-ǵa eki jyl ishinde 447 mlrd teńge alym jınalǵan. Aldyńǵy «О́KM operatory» aktıvinen taǵy 219 mlrd teńge alynǵan. Ekologııa kodeksiniń 388-babynda bul qarjy jumsalýǵa tıis 14 baǵyt naqty kórsetilgen. Onyń bári qorshaǵan ortany jaqsartýdy kózdeıdi. Qazir osy baǵyttaǵy 94 jobanyń 22-si maquldandy. Olar jýyrda qarjylandyryla bastaıdy», deıdi Jomart Álıev.
Jumys toby «Allıýr» mashına jasaý zaýytyna da bardy. Byltyr 90 myńnan asa avtokólik shyǵarǵan kásiporyn bıyl ónim sanyn 110 myńǵa jetkizýdi kózdep otyr.
