Bul ózi oblys ortalyǵynan, astanadan jyraqta jatqan, shoq juldyzdaı shaǵyn aýyl. Qurqyltaıdyń uıasyndaı jyp-jyly. Tórt qubylasynda berekeniń bederli izderi bar. Aýyldaǵy bar sharýany alǵa bastyryp, el mereıin tasytaıynshy degen ystyq yqylas pen keńpeıildiń arqasynda kúnnen-kúnge ajary kirip, óńi jaqsaryp keledi. Eldiń eńsesin kóterýge «Baıdaly» jáne «SHP Baıdaly-2» sharýashylyqtary septigin tıgizip otyr. Sóz arasynda yldıǵa tepken tasy órge domalaǵan sharýashylyqtardy bir týǵan baýyrlar Baǵdat pen Marat Orazalınder basqarady. Uıymshyl da isker áýlettiń basynda atalary Baıdaly Orazalınniń turǵany ámbege aıan.
Endi bir sát Baıdaly aǵa týraly baıandaýdyń da reti bar. «Amangeldi» ujymsharynyń tóraǵasy, maıdanger Baıdaly Orazalın – zamanynda Sosıalıstik Eńbek Eri ataǵyna ıe bolǵan tulǵa. Qazir elge eńbegi erekshe sińgen aıtýly tulǵanyń esimi jergilikti mektepke berilgen. Jelkildep ósip kele jatqan jas urpaq ónege alýy úshin. Al Veseloe selosyna Baıdaly Orazalınniń esimin berý týraly ótkizilgen jıynda birde-bir turǵyn qarsy bolmapty. Abyroı arqalaǵan azamat degen osy. Elge eńbegimen jaqqan, qamqor peıilimen qorǵan bolǵan. Jaqsylyǵy jalpaq jurttyń jadynda.
Mine, osy topyraqta ilkiden sabaqtalǵan ata dástúri áli de óz retimen jalǵasyp jatyr. Atalarynyń eńbekpen órnektelgen ǵumyryn, ádemi dástúrin, ǵıbratty jolyn urpaǵy jalǵastyryp jatyr. Aýylǵa eńbek etemiz dep kelgen mamandar ortalyqtandyrylǵan jylý júıesi, sý qosylǵan, úlken megapolıstegi turǵyn úılerden synyqsúıem kemdigi joq páterlerde turady. Osyndaı jaıly úılerdi salýdy úsh jyl buryn bastapty. Qazir oqtaı túzý jańa kóshede 11 úı boı kótergen. Onyń segizinde aýyl turǵyndary turyp, ıgiligin kórip jatyr. Qalǵan úsheýi mal dárigeri, ınjener, mehanızatorǵa berilmek. Osyndaı qamqorlyqqa bólengen júrgizýshi Medet Tilesbaev baǵy janǵan Baıdalyǵa Soltústik Qazaqstan oblysynan kóship kelipti. Qazir otaǵasy seriktestiktiń KamAZ-yna ıe, al jary Natalıa kishkentaı balalarymen úıde otyr. Jaıly baspanaǵa ıe bolǵan turǵyndardyń alǵysynda shek joq. Keń de jaryq, sáýletti úı kóńilderinen ábden shyqsa kerek. Osyndaı jaǵdaı jasalǵannan keıin adamdar da ortaq is úshin taý qoparyp, tas jaratyndaı ekpinmen jumys istemeı me?
Myna bir qyzyqty qarańyzshy, turaqty, tolymdy eńbekaqy tólenip, baspana berilip, bar jaǵdaı týǵyzylsa da jumysshy kúshi jetispeı otyr. Seriktestik ásirese júrgizýshi, dánekerleýshi, tokar tárizdi mamandarǵa zárý. Qurylysshylar máselesin О́zbekstannan kelip jumys isteıtin adamdardyń esebinen sheshken. Aýylda tórt jyldan beri qurylys materıaldary daıyndalady. Birneshe seh jumys istep tur. Onda kirpish, bedertas, jylý oqshaýlaǵysh, ádemi esikter jasalady. Túıindep aıtqanda, qurylysqa qajetti zattardyń deni ózderinde óndiriledi. Aýyldaǵy qurylys jumysynyń qarqyn alýyna osy jaı serpin berip otyr. Taıaýda seriktestiktiń jańa keńsesi paıdalanýǵa berildi. Alystan menmundalap kóz tartatyn qurylys aýyl adamdarynyń da qolynan is keletinin áıgilep turǵandaı. Maýsymdyq jumys kezinde kelip jumys isteıtin adamdarǵa arnalyp salynǵan jataqhana da muntazdaı. Jatyn bólmeleri men ashanasynan uqypty qoldyń taby anyq baıqalady. Sharýashylyq aýylǵa meshit salyp berdi. О́z naýbaıhanasy bar. Nan baǵasy – 65 teńge. Aýdandaǵy, bálkim oblystaǵy eń arzan nan. Eldi mekenniń úsh kóshesine asfalt jamylǵy japty. Jaıaý júrginshilerdiń joly atqan oqtaı. Eki jyl buryn Jeńis parki abattandyrylyp, tártipke keltirildi.
Eki sharýashylyq ta mektepte ótetin barlyq sharaǵa demeýshi. Oqýshylar oblystyq, aýdandyq baıqaýlarǵa qatysatyn bolsa, bar shyǵynyn ózderi kóteredi. Ár jyl saıyn «Mektepke jol» aksııasyna qomaqty qarjy bóledi. Mektep ashanasynan da qamqorlyqtaryn aıamaıdy. Bilim oshaǵynyń janyndaǵy sport alańy kóztartarlyq. Bul jerde oqýshylar úshin fýtbol, voleıbol, basketbol alańdary salynǵan. Kádimgi úlken qalalardaǵydaı ásem, kórikti ári jaıly. Bul iske 12 mıllıon teńge qarajat bólipti. Kishkentaı balalar oınaıtyn ádemi alańqaılar jabdyqtalǵan. Bilim oshaǵyna jumys isteýge kelgen jas pedagogterge jaıly páterlerdiń kiltin tabystaý dástúrge aınalǵan.
Feldsherlik-akýsherlik pýnkt týraly bóle-jara aıta ketýge bolady. Sharýashylyqtar 18 mıllıon teńge qarajat bólip, jańa zamanǵy medısınalyq qural-jabdyqtarmen qamtamasyz etken, jedel járdem kóligin satyp áperipti. Aýyl turǵyndary synamanyń barlyq túrin tapsyra alady. О́zge aýyldardyń turǵyndary tárizdi aýdan nemese oblys ortalyǵyna shapqylap ýaqyttaryn ótkizbeıdi. Medısına mekemesinde oblystyq aýrýhanalarda kezdese bermeıtin qural-jabdyqtar bar. Osyndaı shynaıy qamqorlyqtyń arqasynda aýyl turǵyndary medısınalyq kómektiń bar túrin ala alady.
El ıgiligi qandaı jolmen júzege asyrylyp jatyr degen saýaldyń jaýabyn tarqatyp aıta ketelik. 27 myń gektar egistik alqaby bar. Mashına-traktor parki jyl saıyn jańartylady. Jańa tehnıkalar lızıng arqyly alynýda. 17 egis kesheni saqadaı saı. Sharýashylyq basshylary egistikpen qatar mal sharýashylyǵyn damytýdy da qolǵa alǵan. Bul jumysty úsh jyl buryn bastapty. Aldymen jańa zaman talabyna saı mal fermasyn turǵyzǵan. Aýstrııa men Chehııadan golshteın-frız asyl tuqymdy qara mal ákelingen. Qazir olardyń júzi saýylady. Mal basyn kóbeıtý úshin Áýlıekól tuqymdy 100 bas mal alynypty. Bir tabyn qoı men 10 úıir jylqy baǵylady. Ázirge boıdaq maldy et kombınatyna tapsyrǵanymen, aldaǵy ýaqytta mindetti túrde ózderi óńdeýge kóshpek. Ol úshin Amerıkadan et óńdeıtin qurylǵy aldyrýdy kózdep otyr.
Sharýashylyq qaımaq, maı, irimshik, balqytylǵan irimshik shyǵarýda. 2023 jyly shaǵyn seh salynǵan. Qajetti qurylǵylardyń barlyǵy alynǵan. Bul maqsatqa 170 mıllıon teńge qarajat quıypty. Sharýashylyq basshylary mal ónimderin óńdeýdiń máni joǵary ekendigin ábden túısinip otyr. Sút saýý avtomattandyrylǵan. Saýylǵan sút qubyr arqyly óńdeıtin sehqa irkilissiz jetkiziledi. Jańa jospardyń júzege asýy aýyl turǵyndary úshin de tıimdi. Alty jańa jumys orny ashylǵan. Al daıyn ónimdi óndirý múlde qıyn emes. Osydan birer jyl buryn bar jumys qolmen atqarylǵan kezde de óz tutynýshysyn taýyp jatatyn. Baıdaly aýylynyń malsaq qaýymy daıyndaǵan bal tatıtyn ónim jerlesteriniń dastarqanyn jaınatyp tur.
Aldaǵy ýaqytta muz jamylǵysy bar sport keshenin salmaq. Onyń janynda úlken balalardyń oıyn alańdary bolady. Qazir sharýashylyq basshylary alǵashqy tyń ıgerýshiler parkin abattandyrý ústinde. Tipti bul kúnde kózden ǵaıyp bolǵan DT traktory men úsh tonnalyq júk mashınasyn tyńgerler mingen tehnıka retinde kórsetý úshin satyp alypty. Nesi bar, týǵan jerdiń tósindegi tól tarıhymyzdyń bir parasy da.
Tútini túzý ushqan aýyldy kórip marqaıdyq. Bul ıgilik – el qamyn oılaǵan erlerdiń jarǵaq qulaǵy jastyqqa tımeı etken eńbekteriniń arqasy. Alash dalasyndaǵy bar aýyl dál osyndaı keıipte bolsa, erkin eldiń erteńi jarqyn bolar edi.
Aqmola oblysy,
Sandyqtaý aýdany
