Aqqanat

Aýyl adamdary qus etine suranysty kóbeıtýde О́tken jyly jeltoqsan aıynda «Aqsý qalasy aýmaǵyna qarasty Qyzyljar aýylyndaǵy qus fabrıkasy broıler tuqymdy taýyq ósirip, qus etin óndirýmen aınalysýdy qolǵa almaqshy» dep gazetimizde jazǵan bolatynbyz. Bul joba «Bıznestiń jol kartasy-2020» jáne «Agrobıznes-2020» baǵdarlamalary aıasynda oblys ákimdigi men Eýrazııalyq banktiń qarjylaı qoldaýymen júzege asyryldy. Kásiporyndy qaıta qalpyna keltirý men jańǵyrtý údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý memlekettik baǵdarlamasy aıasynda iske asyrylýda. Birinshi kezeńde jylyna 4 myń tonna qus eti óndiriledi. Bul oblystaǵy qus etine degen suranystyń 70 paıyzyn óteıdi dedik. Endi mine, «Qyzyljar-Qus» seriktestigi alǵashqy tapsyrys­ty oryndady. Broıler etiniń kılosy – 650 teńge. Jýyq arada ob­lystaǵy dúkenderge de jetki­ziledi. Qazir fabrıkada shamamen 145 myńdaı taýyq bar. Seriktestik basshylyǵy óńir­degi saýda júıelerimen qus etin jet­kizý boıynsha kelissózder júrgi­zýde. Budan buryn aýyldaǵy qus fermasy biraz qıyndyqty bas­tan ótkerdi. Bankrotqa ushy­ra­ǵan burynǵy «Qyzyljar Agro» JShS endi «Qyzyljar-Qus» seriktestigi bolyp qaıta quryldy. Fermada eńbek etken jumysshylardyń aıtýynsha, 2010 jyldary qus fabrıkasynda 320 myń taýyq bolypty. Jyl saıyn 14 mıllıon jumyrtqa alyp otyrǵan kórinedi. Kórshi aýyldardy qosqanda 200 turǵyn fabrıkada jumys jasapty. Endi mine, jumyssyz qalǵan aýyldyqtar qaıtadan óz oryndaryna oraldy. Aýyl ákimi Erjan Túsipbekovtiń aıtýynsha, qus etinen aldymen aýyl turǵyndary, árıne, fabrıkanyń ashylýyn asyǵa kútken, ózderi osynda eńbek etetin qyzyljarlyqtar aýyz tııýde. Bárinen buryn aýylda jumys bar. Aıtsa-aıtqandaı, aılyq eńbekaqylary 50-60 myń teńge bolatyn qus fabrıkasynda qazir 130 adam eńbek etýde, al kásiporyn tolyq qýatqa kóshken kezde taǵy da 240 adam jumysqa alynady. Aýyl aqsaqaly Tileýken Tursynbaı ata da kezinde fabrıkada kóp jyl eńbek etipti. Kásiporynnyń burynǵysy men qazirgisin múlde salystyrýǵa kelmeıdi. Jańa zaman úlgisindegi mynadaı kásiporynda eńbek etkenge ne jetsin, deıdi. Sol sııaqty Jotaı Shaımardanov ta kásiporynda 30 jyldan astam ýaqyt eńbek etip keledi eken. Burynǵydaı emes, jumys ornymyz da jyly ári jaıly. Barlyq jaǵdaı jasalǵan, deıdi aǵamyz. Al, «Qyzyljar-Qus» JShS ınves­tory Dáýlet Syzdyqovtyń aıtý­ynsha, fabrıkasyn qalpyna keltirý jumystary 2012 jyl­dyń qazanynda bastalypty. Jobanyń jalpy quny 5,7 mlrd. teńge. 2012-2014 jyldary 3,6 mlrd. teńge ınvestısııa quıyl­ǵan. Qus fabrıkasynyń 9 qus qora­sy, qus soıý sehy, ınkýbator, tońazytqysh sehy qaıta qalpy­na keltirilgen. Gollandııa, Germanııa jáne Reseıden jańa jabdyqtar jetkizilip, ornatyldy. Broıler balapandaryn shyǵarý úshin ınkýbatorlarǵa 114 myń jumyrtqa salynypty. Indýs­trııalandyrý kartasyna engen joba endi eksporttyń áleýetin arttyryp, eń bastysy – aýyldyń ınfraqurylymyn damytýǵa jol ashpaq. Broıler ádisi arqyly balapandar ósiredi. Kásiporynnyń ishi-syrty jańaryp, zamanǵa saı tehnologııa boıynsha qus ósirip, et pen jumyrtqany kóbeıtpekshi. Shetelden ákelingen jabdyqtar qusty baptaý, jemdeý, ǵımarattyń ishin jaryqtandyrý, jeldetý syndy jumystaryn atqarýǵa tıimdi. Jumysshylarǵa arnalǵan jataqhana bar, ashana jumys jasap tur. Endi fabrıkanyń qasynan balapandardy jem-azyqpen qamtamasyz etetin zaýyt iske qosylmaqshy. Jalpy, «Qyzyljar-Qus» seriktestiginiń qus fabrıkasyn jańǵyrtý jumystarynyń ekinshi kezegi iske qosylǵanda óndiris qýaty jylyna 8 myń tonna qus etin óndirýge jetedi. Farıda BYQAI, «Egemen Qazaqstan». Pavlodar oblysy, Qyzyljar aýyly.