Kóktemgi jańbyr kóz ashtyrmady
Bıyl aýa raıynyń qolaısyzdyǵyna qaramastan soltústik dıqandary jaqsy astyq ósirdi. Alaıda kúnbe-kúngi nóser jańbyr, kúnniń ystyǵynyń kem bolýy onyń pisýine kedergi keltirip-aq tur. Osymen eki jyl qatarynan aýa raıy dıqandardyń adymyn ashtyrmaýda. Kóktemgi egis te kún raıynyń kesirinen ýaqytynda aıaqtalmady. Endi dıqan kóńilinde tabıǵat oraqqa da kedergi keltirmes pe eken degen kúdik bar.
Mamandar pikirine qaraǵanda, bıylǵy maýsymnyń qolaısyzdyǵy byltyrǵy kúzden belgili bolǵan. Erte sýytqan kúnder, kóz ashtyrmaǵan qalyń jańbyr topyraqty ábden «toıyndyrǵan». Ylǵaly onsyz da joǵary tanapqa qalyń túsken qar sýy da aıaýsyz quıyldy. Tabıǵattyń kesiri munymen de tynbaı, dál egis naýqany qyzý júre bastaǵan shaqta jańbyr tókti. Sınoptıkterdiń aıtýynsha, normadaǵy 30 mm ornyna keı jerlerde 60 mm-ge deıin jaýǵan. Osynyń ózi egis naýqanyn kem degende bir aptaǵa deıin qozǵaltpady. Al «kóktemniń bir kúni jylǵa azyq» ekeni belgili – egis ýaqytynda bolmasa dán órmeı, shyǵymy tómendep qalady.
Sóıtip, mamyrdyń sońǵy kúnderinde aıaqtalýǵa tıis egis naýqanyn keı sharýashylyqtar maýsymnyń ortasyna deıin apardy. Soǵan qaramaı qasıetti qara jer dıqan eńbegin esh qylmaı, byltyrǵynyń 80 paıyzyndaı kólemde astyq shyǵaryp otyr.
4,5 mln gektarǵa astyq egildi
Tájirıbe stansasy jer ıgerý bóliminiń meńgerýshisi Oleg Solovevtiń pikirinshe, bıyl gektarynan 15 sentnerden astyq alýǵa múmkindik bar. Al maıly daqyldardan gektarynan 10 sentnerden ónim jınarmyz degen úmitimiz bar deıdi ol.
Jalpy, oblys boıynsha bıyl 4,5 mln gektar jerge astyq egilgen. Shaǵalalyǵa jınalǵan mamandar qazir sonyń 80 paıyzdaıy jaqsy, qalǵany qanaǵattanarlyq jaǵdaıda ekenin aıtty. Olar úlken jıyn bastalmaı turyp aýyl sharýashylyǵy tehnıkalary men jabdyqtarynyń kórmesin, óńirimizde óndirilgen aýyl sharýashylyǵy taýarlarynyń jármeńkesin tamashalady. О́zara dýyldasqan áńgime barysynda dıqandar túrli tehnıka men jabdyqtar tıimdiligin, suryptardyń sapasyn, egistiń aıaqtalǵan merzimderin, kúzdiń berekeliligin talqylap jatty.
Memleket basshysy bıyl dıqandar aldyna 5 jyl ishinde aýyl sharýashylyǵy salasyn jańa deńgeıge kóterip, jalpy ónim kólemin 2 ese arttyrý kerek degen naqty mindet qoıdy. Osy baǵytta Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi agroónerkásip kesheniniń árbir baǵytyn qamtıtyn «Jol kartasyn» ázirlegen. О́ńir basshysy Ǵ.Nurmuhambetov Soltústik Qazaqstan oblysynda bul tapsyrma qanaǵattanarlyq deńgeıde oryndalyp jatqanyn aıtty.
Prezıdent tapsyrmasy oryndalyp jatyr
«Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý maqsatymen egis alqaptaryn ártaraptandyrý qolǵa alyndy. Qazir maıly daqyldar men áleýmettik mańyzy bar daqyldar kólemi eselep artqan. Daqyldardyń suryp sapasyn arttyrý men aýyl sharýashylyǵynyń jetildirilgen tehnıkalaryn satyp alý da barynsha ulǵaıdy. Bıyl bizde topyraq qunaryn arttyrý maqsatynda 3 mln gektar aýmaqqa 257 myń tonna mıneraldy tyńaıtqysh sebildi. Bul ótken jylmen salystyrǵanda áldeqaıda kóp. Jalpy, oblystyń egis alqaby 4,5 mln gektar jerdi quraıdy. Onyń ishinde 3,4 mln gektarǵa dándi daqyl, 751 myń gektar jerge maıly daqyl, 379 gektarǵa mal azyǵy egildi, 26 myń gektarǵa kartop jáne 5 myń gektar jerge kókónis otyrǵyzyldy», dedi óńir basshysy.
Bıyl memleket tarapynan aýyl sharýashylyǵyn sýbsıdııalaýǵa 60 mlrd teńgeden astam qarajat bólingen. Búginde oblys tanaptaryna enýge 7,5 myńǵa jýyq kombaın daıyndyq sapynda tur. Onyń 4 myńǵa jýyǵy – joǵary ónimdi kombaın. Tehnıkalardyń naýqanǵa daıyndyǵy 100 paıyzdy quraıdy. Aıta keteıik, 2024 jylǵa agrarıılerge 59 myń tonna arzan baǵadaǵy janar-jaǵarmaı berilgen.
«Bizdiń sharýashylyqtar sý únemdeýge arnalǵan tehnologııalardy da kóptep qoldanbaq. Osy maqsatta bıyl jalpy quny 13,6 mlrd teńgeni quraıtyn 13 jobany iske asyrýdy josparlap otyrmyz. Bul dándi daqyl men mal azyǵynyń aýmaǵyn 9,4 myń gektarǵa deıin ulǵaıtýǵa múmkindik beredi», dedi ákim.
Kórme-jármeńke – kópke paıdaly
Oblys boıynsha astyq qabyldaıtyn barlyǵy 46 elevator bar. Olardyń syıymdylyǵy – 3,2 mln tonna. Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń orynbasary Azat Sultanov Úkimet altyn oraqqa jan-jaqty qoldaý kórsetý maqsatynda kóptegen shara jasaǵanyn aıtty.
«Bıyl egin sharýashylyǵyna birinshi ret 580 mlrd teńgeniń arzandatylǵan nesıesi bólindi. Bul sapaly suryptar satyp alýǵa, ósimdikti qorǵaý preparattaryn alýǵa da jumsalady. Fermerlerdiń jańa tehnıkalar satyp alýyna 5 paıyzdyq nesıe berildi. Onyń da alǵashqy jarnasyn tóleý keıinge qaldyryldy. Osyǵan baılanysty dıqandardan jaqsy ónim kútemiz», dedi ol.
Uıymdastyrylǵan kórme-jármeńkege aýyl sharýashylyǵy shıkizatyn óńdeıtin jáne daıyn ónimder shyǵaratyn kásiporyndar da óz taýarlaryn qoıǵan. Sonyń biri – Petropavldyń nan-toqash kombınaty. Kommersııalyq menedjeri Erlan Mahmetov óz kásiporny ónimderiniń dámdiligi bıdaıdyń sapasyna tikeleı baılanysty bolǵandyqtan, dıqandarmen tize qosyp eńbek etetinderin aıtty.
«Bizdiń kásipornymyz – Petropavldyń baıyrǵy óndiris oryndarynyń biri. Byltyr oǵan 90 jyl toldy. Biz kúnine 20 tonnadaı ónim shyǵaryp, ony elimizdiń barlyq oblysyna satamyz. Myna jerde dıqanshylarmen jasalatyn kelisimsharttarymyzdy naqtylaı túsýge múmkindik týyp otyr. Sondyqtan bul jıyn biz úshin paıdaly», deıdi.
Soltústik Qazaqstan oblysy
