US Open bastalady

AQSh-tyń ashyq birinshiliginiń 143 jyldyq tarıhy bar. Bul týrnırdiń tusaýy sonaý 1881 jyly kesilgen. Alǵashqy jeti jarysta Rıchard Sırs qarsylas shaq keltirmedi. Bostonda dúnıege kelgen bul sportshynyń qol jetkizgen jetistigi budan da zor bolýy kerek edi. Biraq jaraqatyna baılanysty Rıchard 1888 jyly nebári 26 jasynda sporttyq mansabyn aıaqtady. Arada biraz ýaqyt ótkennen keıin Sırstiń kórsetkishin onyń otandasy Ýılıam Larned qaıtalady. Alǵashynda ol 1901 men 1902 jyldary top jardy. Sodan keıin qarqynyn biraz báseńdetip aldy. Esesine 1907–1911 jyldary Larned qaıta qaharyna minip, oljalaǵan bas júldeleriniń sanyn jetige jetkizdi. Keıinnen AQSh-tyń taǵy bir tennısshisi dál sondaı nátıje kórsetti. Ol – Bıl Tılden. Fıladelfııa shta­tynda dúnıege kelgen jalyndy jigittiń 1920–1925 jáne 1929 jyldary baq juldyzy jandy.

Sodan beri bir ǵasyrǵa jýyq ýaqyt ótse de, joǵaryda esimi atalǵan sańlaqtardyń rekordy sol qalpynda. Bul kórsetkishti 95 jyl boıy eshkim jańarta almady. Iá, mańaılaǵandar boldy. HH ǵasyrdyń ekinshi jartysynda Djımmı Konnorstyń (1974, 1976, 1978, 1982, 1983 jyldary) bes márte mereıi ústem bolsa, Djon Makınroı (1979, 1980, 1981, 1984) men Pıt Sampras (1990, 1993, 1995, 1996) tórt týrnırde top jardy. Bul tennısshilerdiń barlyǵy da amerıkalyqtar. HHI ǵasyrda Rod­jer Federer biraz oıqastady. Shveısarııanyń maqtanyshy bes jarys­ta (2004–2008) jeńis toıyn toılady. Jalpy, onyń da jeti dúrkin chempıony atanýǵa múmkindigi boldy. Alaıda Federerdi 2009 jyly fınalda argentı­na­lyq Hýan Martın del Potro toqtatsa, 2015 jyly ol serbııa­lyq Novak Djokovıchten jeńildi. Al sol Djo­kovıch (2011, 2015, 2018, 2023) pen ıspanııalyq Rafael Nadal (2010, 2013, 2017, 2019) syndy ataqtary alysqa jaıylǵan jampozdar US Open dodasynda oljalaǵan bas júldelerin sanyn tórtten asyra almady.

Áıelder arasyndaǵy jaǵdaı da – dál erlerdikindeı. HH ǵasyrdyń alǵashqy jarty­synda Molla Mallorıdiń qoıyp ketken rekordyn áli de eshkim buza alǵan joq. Nor­vegııada dúnıege kelip, keıinnen AQSh-tyń azamattyǵyn alǵan ol Nıý-Iorktegi týrnırdi segiz ret (1915–1918, 1920–1922, 1926) utty. Sol kezderdegi onyń basty básekelesi bolǵan Helen Ýıllz-Mýdı (1923–1925, 1927–1929, 1931) jeti jarys­ta qarsylas shydatpady. Bul oıyn­shylardyń barlyǵy da AQSh-tan. Odan keıin aýstralııalyq Margaret Kort (1962, 1965, 1969, 1970, 1973) pen germanııalyq Shteffı Graff – 5 ret (1988–1989, 1993, 1995–1996) jáne amerıkalyq Krıs Evert 6 márte (1975–1978, 1981–1982) teńdessiz dep tanyldy. Eń sońǵy bolyp Molla Mallorıdiń rekordyna jaqyndaǵan Serena Ýılıams edi. Nıý-Iorkte ótken dúbirli dodada ol 6 ret (1999, 2002, 2008, 2012–2014) daralandy.

Byltyrǵy AQSh-tyń ashyq birinshiliginde Novak Djokovıchke teń keler eshkim tabylmady. Jartylaı fınalda ol amerıkalyq Ben Sheltoǵa shań qaptyrdy – 6:3, 6:2, 7:6. Fınalda reseılik Danııl Medvedevten mereıi ústem boldy – 6:3, 7:6, 6:3. Osylaısha, Serbııanyń sańlaǵy atalǵan týrnırdegi tórtinshi tıtýlyn ıe­lendi. Áıelder saıysynda Korı Gaýfftyń asyǵy alshysynan tústi. Jartylaı fı­nal­da 19 jastaǵy Flo­rıda shtatynyń týmasy che­hııalyq Karolına Mýhovany qapy qaldyrdy – 6:4, 7:5. Aqtyq saıysta belarýstik Arına Sobolenkoǵa san soqtyrdy – 2:6, 6:3, 6:2.

Otandastarymyzdyń arasynan US Open týrnırinde eń táýir kórsetkishke qol jetkizgen Iаroslava Shvedova ekenin aıta ketken abzal. Amerıkalyq Vanıa Kıngpen juptasyp óner kórsetken ol 2010 jyly bas júldeni oljalady. Sol sát kúni búgingideı kóz aldymyzda. Fınalda Nadejda Petrova (Reseı) men Lızel Hýberge (AQSh) qarsy kezdesýde kambek jasap, kúmis kýbokti tóbesine kóterdi. Dál sol maýsymda Shvedova Ýımbldonda da teńdessiz dep tanyldy. Bul Qazaqstan tennısshileriniń «Úlken dýlyǵa» týrnırindegi tuńǵysh tıtýldary edi.