Fermerdiń aıtýynsha, dıqandyqty alǵash ret 2009 jyly Túrkistan oblysynyń Saryaǵash aýdanynda bastaǵan. Ol kezde jylyjaı aýmaǵy 10 gektar ǵana bolǵan. Keıin túrik ınvestorlarymen birlesip, Shymkentten óndiristik jylyjaı keshenin turǵyzǵan. Onyń qurylysy 2018 jyly aıaqtalady. Bul agroónerkásiptik nysandy salýǵa B.Ilıaev óz qarajaty esebinen 2 mln dollar qarjy jumsapty. Sol kezde jylyjaıdy zamanaýı qondyrǵylarmen jabdyqtaǵanda Úkimetten ınvestısııalyq sýbsıdııa alǵan. Qarajat jylyjaı keshenine joǵary tehnologııaly qondyrǵylardy ornatýǵa ketken shyǵyndardyń belgili bir bóligin óteý úshin tólenedi. Byltyr sharýashylyq qaıtadan gektarly sýbsıdııa boıynsha qarjylaı kómek aldy. Fermer bul jerde jumys jyl on eki aı toqtaýsyz júretinin aıtady. Qyzanaq pen qııardyń gollandııalyq suryptaryn egedi eken.
Sondaı-aq sharýa sóz arasynda jylyjaıdy jylytý úshin qoldanatyn otyn – gaz ben kómir baǵasy qymbattaǵanyn aıtyp qaldy. Degenmen otynǵa ketken shyǵyn gektarly sýbsıdııa arqyly jabylatyn bolsa, sharýashylyq kóp zııan shekpeýge tıis degen senim bildirip otyr. Eger jylyjaıda óndirilgen ónim tabıǵı taza, dámdi bolsa, ony naryqqa ótkizýde eshqandaı problema bolmaýǵa tıis. Jergilikti bazardyń ózine aparsa da, saýdagerler talasa alady eken.
Kásipkerdiń málimdeýinshe, Shymkent qalasy ákimdigi memleket tarapynan usynylatyn kómektiń barlyq túrin kórsetip otyr. Sonyń ishinde gektarly sýbsıdııalaý boıynsha tólem turaqty jalǵassa, keleshekte qazirgi jylyjaıyn taǵy da keńeıtpek nıette. Ony keshen janyndaǵy qosymsha jerdi aınalymǵa qosý arqyly iske asyratynyn jetkizdi. Fermerdiń pikirinshe, qazir sharýalardyń bir problemasy bar, ol – kómir men gaz baǵasynyń qymbattyǵy.
Fermer atanbas buryn aýyl sharýashylyǵy ónimderin saýdalaýmen aınalysqan. Keıin kele qarjy jınap, bastapqy kapıtalyna Saryaǵash aýdanynan jylyjaı salǵan. Osylaısha, tabysyn eselep, qarapaıym jylyjaıyn iri óndiristik keshenge aınaldyrdy. Búginde ol – megapolıstegi aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndiretin iri agrofırma ıesiniń biri.
Jylyjaı sharýashylyǵy óńirlik qaýymdastyǵynyń basshysy Myrzahmet Synabaevtyń aıtýynsha, ishki naryqqa Reseı men Qytaıdan qııar, Iran, Túrikmenstan, О́zbekstannan qyzanaqtar kiredi. Bul ishki naryqta osy ónimderge suranys óte joǵary degendi bildiredi. Degenmen jergilikti sharýalar óndirgen ónimder Reseıge eksporttalyp jatqan joq. Sebebi ózimizden artylmaıtyn kórinedi.
«Búginde jylyjaı sharýashylyǵynda taǵy bir problema shyǵyp tur. Shymkent bólinbeı turǵanda 19-kadastrlyq nómirde bolatyn. Keıin óz aldyna megapolıs bolǵan soń kadastrlyq nómir 22-ge aýysty. Shymkenttegi jylyjaıdyń barlyǵy shahar oblys ortalyǵy bolyp turǵanda salynǵan. Kezinde sol jylyjaı ıeleri memlekettik aktini eski kadastrlyq nómir boıynsha kepilge qoıyp, ol sol kúıinshe qalyp ketken. Al memleket «gosagro.kz» biryńǵaı saıtynda Shymkenttiń kadastrlyq nómirin 22 dep kórsetken. Endi sharýalar memlekettik aktiniń eski kadastrlyq nómirimen ne sýbsıdııany ne basqa da jeńildikterdi ala almaı otyr. Megapolıs fermerlerin osy jaǵdaı qatty qınap tur. Muny tez arada Úkimet deńgeıinde sheshpese bolmaıdy. Kadastrlyq nómirdi 22-ge aýystyrý úshin aldymen kepilden qujatty bosatý kerek. Jer komıtetine, kadastrlyq mekemege aryz jazý qajet. Zańger kómegine júginý kerek bolyp tur. Sonyń ózinde bul is úsh aısyz bitpeıdi eken. Kadastrlyq nómirdi aýystyrýdyń amalyn tezirek tapsa nemese mundaı qujatty múlde alyp tastasa dep oılaımyz», deıdi qaýymdastyq basshysy.
ShYMKENT
